در باره اوتیسم و کودکان

 

 

 

اوتیسم یا اختلال درخودماندگی یکی از اختلالات حسی، ذهنی، ادراکی است که در دوران کودکی خود را نشان می دهد. این بیماری که در گذشته کمتر تشخیص داده می شد، طیف گسترده ای دارد و با علایم بسیار متفاوتی بروز می کند. مانند سایر بیماری های مغز و اعصاب، ماهیت این بیماری هنوز ناشناخته است و به دلیل ناشناخته ماندن آن طی سالیان متمادی، باورهای نادرستی درباره این دسته از کودکان به وجود آمد که هنوز در میان مردم شنیده می شود. از آن جا که این قشر از جامعه توانایی بازگویی نیازهای خود را ندارد و مظلوم واقع شده اند، رسالت رسانه ایجاب می کند که در این زمینه به فرهنگ سازی و اطلاع رسانی درباره این دسته از بیماران بپردازد.

درباره اوتیسم

دکتر سیدامیر امین یزدی فوق تخصص روان شناسی بالینی کودک و دانشیار دانشگاه فردوسی با رویکردی خاص به پدیده اوتیسم می پردازد و به خراسان می گوید: در نگرش حاکم بر متون علمی این کودکان به دلیل عوامل ژنتیکی محکوم به این بیماری هستند اما در مدل «تحولی- ارتباطی مبتنی بر تفاوت های فردی» نگاه خاصی به رشد همه جانبه انسان شده و جنبه های مثبت و سالم رشد مورد تاکید قرار گرفته و به نقش ارتباطات هیجانی برای رشد اهمیت زیادی داده شده و به تاثیر هیجانات و علایق در سازماندهی رشد انسان تاکید ویژه ای شده است. در این مدل گفته می شود اگر قرار است محیطی فراهم کنیم تا به رشد کودکان سالم یا کودکانی که دارای چالش هستند، کمک کند باید محیطی فراهم شود که روابط اجتماعی هیجان مدار و تعاملات اجتماعی موثر در یادگیری، تفکر، خلاقیت، زبان، حل مسئله در آن وجود داشته باشد. کودکان اوتیستیک به دلیل چالش های زیستی در حیطه  های حواس و پردازش آن، حرکت و مدیریت آن، پردازش شناختی و هیجان دارای مشکل هستند.ناتوانی در برقراری ارتباطات اجتماعی، انتقال پیام های کلامی و غیرکلامی و اشکال در تفکر و استدلال های انتزاعی نقش محوری در این اختلال را به خود اختصاص می دهد و مسائل دیگر شامل اشکال در تماس چشمی، اشاره نکردن، حرکات تکراری و علایق محدود به نوعی محصول چالش های اصلی ذکر شده است .

تصحیح انگاره های نادرست

دکتر امین یزدی با اشاره به این نکته که اوتیسم یک پدیده همه یا هیچ نیست، تاکید می کند: اوتیسم شامل طیف گسترده ای با درجات مختلف است. لذا در مبتلایان مشاهده می شود که کودکانی که اوتیسم دارند تفاوت های چشمگیری در علایم، نشانه ها و رفتارها دارند و مقایسه آن ها با یکدیگر صحیح نیست.

از سوی دیگر پاسخ های کودکان هم به مداخلات درمانی متفاوت است. در واقع آن ها به درمان یکسان پاسخ های متفاوتی می دهند زیرا شدت بیماری در آن ها تفاوت دارد و هر کدام علایم فیزیولوژی، ارتباطی و شناختی خاص خود را دارند. به همین دلیل است که برخی کودکان مبتلا پس از مداخلات درمانی نشانه ها را رفع می کنند و وارد مدرسه می شوند اما برخی دیگر با وجود مداخلات درمانی به علت شدت اختلال در سیستم عصبی، پیشرفت کمتر و متناسب با اختلال می کنند. این پدیده در واقع به علت تفاوت هایی است که ذکر شد، بنابراین انتظارات ما به طور طبیعی باید متناسب با شرایط خاص کودک باشد.وی با تایید نگاه بدبینانه جامعه نسبت به این بیماران و تصور غیرقابل تغییر بودن آنان تصریح می کند: در اغلب موارد مردم تصور می کنند این کودکان نمی توانند ارتباط برقرار کنند، نمی توانند مبادله عاطفی داشته باشند، عشق بورزند یا تفکر کنند. در صورتی که در نگرش جدید به بیماری چنین نتیجه ای به دست نمی آید. کودکان مبتلا به اوتیسم با وجود چالش های اساسی در صورت وجود درمان جدی و فراگیر قدرت یادگیری دارند و می توانند ارتباط برقرار کنند، به درک دیگران می رسند، قدرت شناسایی هیجانات را پیدا می کنند و به میزان مداخلات درمانی، پیشرفت می کنند.

والدین

در بعضی موارد، تصورات اشتباه گریبانگیر والدین می شود و آن ها گمان می کنند ابتلای فرزندشان به اوتیسم ناشی از رفتارهای بد آن هاست. در حالی که تحقیقات جدید این نگرش را رد می کند و اساسا ارتباط ابتلای بیماران به اوتیسم با رفتارهای بد والدین رد شده است.

اما نکته این جاست که با وجود نقش چالش های ژنتیک و زیستی در بروز این اختلال، والدین نقش زیادی در تشدید یا تخفیف اختلال دارند. در واقع والدین با کمک به کودکان در تعاملات اجتماعی، فراهم کردن محیط مناسب و نوع ارتباطات می توانند به آن ها کمک کنند یا با رفتارهای نامناسب به بهبود کودک کمک نکنند. به این ترتیب اهمیت رفتار والدین و آگاهی آن ها نسبت به بیماری مشخص می شود.

اهمیت روابط عاطفی

یکی دیگر از چالش های مهم درباره این کودکان برقراری روابط عاطفی است. برقراری روابط عاطفی برای کمک به رشد این کودکان نقش اساسی دارد. یک اصل اساسی در این زمینه، پیروی از علایق کودک به عنوان راهی برای آغاز تعامل با وی است. لذا توجه به علایق و هیجانات کودک می تواند پنجره ای باشد تا بتوان از آن طریق به تعامل با کودک پرداخت و سپس با گسترش تعامل تلاش کرد او را از دنیای فردی خویش به سمت دنیای اجتماعی سوق داد. ممکن است در ابتدا کودک به بازی های فردی علاقه داشته باشد و به عنوان مثال با یک خودروی اسباب بازی به مدت طولانی بازی کند. والدین و درمانگر بر اساس درک علایق کودک می توانند با او در بازی شریک شوند، تعامل کنند و خود را وارد بازی او کنند تا این بازی فردی تبدیل به یک بازی تعاملی شود. برقراری ارتباط طی بازی باعث می شود کودک تعامل کند. از چهره مادر پیام هایی را دریافت کند. واکنش نشان دهد و اندک اندک به تعامل با محیط پیرامون ترغیب شود.این مشاور تاکید می کند هرچه محیط ارتباطی و تعامل با کودک بیشتر فراهم شود، کودک پیشرفت بیشتری می کند و از نشانه های بیماری اش کاسته می شود. لذا خانواده ها و مربیان باید محیط مناسب برای تعامل با کودک را فراهم کنند و کودک را در افکار، علایق، بازی ها و دنیای ذهنی خویش رها نکنند زیرا این کار کمکی به او نمی کند. از طرفی شناسایی سریع اختلال می تواند به کودک مبتلا کمک زیادی کند.هر قدر این اختلال در سنین پایین تر شناسایی شود و مداخلات فراگیر و جدی زودتر اعمال شود، انعطاف پذیری مغز به علت شکل گیری آن در سال های اولیه زندگی بیشتر امکان پذیر است و درمان نتیجه بخش تر است. از این رو سیستم بهداشتی باید روش غربالگری را برای شناسایی کودکان در معرض خطر و مبتلا اعمال کند تا قبل از بروز نشانه های جدی در سنین بزرگسالی مداخلات آغاز شود. اثربخش بودن تاثیرات محیطی و مداخلات درمانی در سال های اولیه این امکان را به سیستم عصبی می دهد که رشد بهتری داشته باشد. در واقع والدین باید نشانه های اولیه بیماری را در کودک تشخیص دهند و با مشاوره، مداخلات را زودتر آغاز کنند.

کودکان پرچالش

به گفته دکتر امین یزدی، رویکردهای جدید به بیماری اوتیسم حاکی از این است که مبتلایان به اوتیسم بسته به شدت اختلال و عمق و فراگیری مداخلات دریافتی قابل بهبود هستند. زیرا این کودکان در عملکرد سیستم حسی، حرکتی و پردازش مشکل دارند اما با فراهم کردن محیط غنی و مناسب می توانند این چالش ها را پشت سر بگذارند. در واقع باید گفت این کودکان در مسیر اصلی که یک کودک سالم برای یادگیری و تطابق با محیط زندگی طی می کند دچار چالش هستند. کودکان به هنجار به سبب داشتن پایه های زیستی سالم از محیط های معمول بهره مند می شوند، اما کودکان اوتیستیک به سبب چالش های اساسی در حواس و سیستم حرکتی و شناختی محیط کودکان را کافی نمی دانند و نیازمند محیط غنی و گسترده تعاملی برای دستیابی به اهداف رشد هستند. وی ادامه می دهد: خانواده با ارجاع به متخصص مربوطه و کمک از گفتار درمان، بازی درمان، روان پزشک، روان درمان و مشارکت در تیم درمانی می توانند در این مسیر کودک را همراهی کنند. آن ها باید یاد بگیرند چگونه با کودک اوتیستیک ارتباط برقرار کنند و یا محیط مناسبی را برای او فراهم کنند.

انجمن حمایت از بیماران اوتیسم خراسان رضوی

این انجمن در سال ۱۳۸۸ به عنوان یک نهاد مردمی و غیرانتفاعی متشکل از ۸ نفر هیئت مدیره و ۸ نفر هیئت موسس تاسیس شده است. اختر ترابی مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره انجمن حمایت از بیماران اوتیسم خراسان رضوی در گفت وگو با ما ادامه می دهد: انجمن حدود ۱۵۰ بیمار را در مشهد شناسایی کرد و یکی از اهداف آن آشنایی مردم با این بیماری است. چاپ بروشور برای ارسال به مراکز بهداشتی و درمانی، نصب بیلبورد در سطح شهر، تهیه فیلم، چاپ فصل نامه در ارتباط با آشنایی مردم با اوتیسم از دیگر فعالیت های انجمن است.خدمات رسانی به مبتلایان به وسیله پرداخت هزینه های توانبخشی و آموزشی و حمایت  مالی از خانواده ها از جمله اهداف انجمن بوده است.ترابی نا آشنایی جامعه از این بیماری و حتی جامعه پزشکی را مهم ترین مشکل خانواده های درگیر با بیماری اوتیسم می داند و تاکید می کند: متاسفانه در بسیاری از موارد پزشکان آشنایی کاملی با این بیماری ندارند و با توجه به این که بیماران از ۲۲ ماه به بالا به انجمن معرفی شده اند، ضرورت دارد جامعه پزشکی نسبت به این بیماری و پیامدهای آن آگاه تر شود.در حال حاضر انجمن تلاش می کند مقدمات تاسیس اولین مرکز شبانه روزی در سطح کشور را فراهم کند و کودکانی راکه از حیطه آموزش و پرورش و سازمان بهزیستی خارج می شوند ، پوشش دهد.

کودکان اوتیسم و خانواده

در بعضی موارد، این تصور اشتباه گریبانگیر والدین می شود و آن ها گمان می کنند ابتلای فرزندشان به اوتیسم ناشی از رفتارهای بد آن هاست. در حالی که تحقیقات جدید این نگرش را رد می کند و اساسا ارتباط ابتلای بیماران به اوتیسم با رفتارهای بد والدین رد شده است.هر قدر این اختلال در سنین پایین تر شناسایی شود و مداخلات فراگیر و جدی زودتر اعمال شود، انعطاف پذیری مغز به علت شکل گیری آن در سال های اولیه زندگی بیشتر امکان پذیر است و درمان نتیجه بخش تر است. خانواده با ارجاع به متخصص مربوطه و کمک از گفتار درمان، بازی درمان، روانپزشک، روان درمان و مشارکت در تیم درمانی می توانند در این مسیر کودک را همراهی کنند. آن ها باید یاد بگیرند چگونه با کودک اوتیستیک ارتباط برقرار کنند و یا محیط مناسبی را برای او فراهم کنند.

 

چهارشنبه ۱۳٩٠/۸/٢٥ساعت ٤:٤٧ ‎ب.ظ توسط رامین حاجبی.g.a نظرات ()
تگ ها:
=http://www.persiangig.com/pages/download/?dl