موضوع تحقیق :

اختلال سلوک

(conduct disorder)

فهرست مطالب

مقدمه...............................................................................................................

تعریف ...............................................................................................................

زمینه های تاریخی ..................................................................................................

عوامل مربوط به اختلال سلوک ...........................................................................

1ـ بزهکاری ................................................................................................................

2ـ پرخاشگری ..................................................................................................

3ـ دروغگویی...............................................................................................................

4ـ سرقت ...............................................................................................................

طبقه بندی اختلال سلوک از نظر ICD ..............................................................

تشخیص ویژگیهای بالینی..................................................................................

همه گیر شناسی ................................................................................................

سبب شناسی .....................................................................................................

1ـ عوامل مربوطبه والدین ..............................................................................

2ـ عوامل اجتماعی فرهنگی .............................................................................

3ـ عوامل عصبی ـ زیست شناختی ..................................................................

4ـ عوامل دیگر ................................................................................................

تشخیص افتراقی ..............................................................................................

سیرپیش آگهی ...................................................................................................

روش های ارزیابی.............................................................................................

درمان ................................................................................................................

سایر معالجات ....................................................................................................

منابع ....................................................................................................................

مقدمه :

اختلال سلوک در مقوله اختلالات رفتار اندایی قرار می گیرد. این اختلالات موجب اختلال کارکرد اجتماعی و آموزشی در کودک می گردد. طبیعتاً یکی از دوره ای حساس و پر فشار در زندگی ، دوره نوجوانی است که به دلیل اهمیتی که در شکل گیری هویت هر فرد در این سال ها دارد، بسیار مورد توجه روانشناسان و جامعه شناسان قرار گرفته است . زیبایی و سالم بودن دورة نوجوانی، به سپری کردن آن با موفقیت وشکلگیری هویت سالم و در نهایت تبدیل شدن به فردی مورد نیاز و مورد پسند جامعه است . بنابراین هر موضوعی که سلامت این دوره را به خطر بیاندازد، در آیندة فرد تأثیر بسزایی دارد. یکی از این موضوعات، اختلال سلوک است که سعی شده است در این بررسی ، اطلاعات پیرامون آشنایی ، تشخیص ، سبب شناسی، سیر و پیش و آگهی و در نهایت درمان آن، اطلاعات نسبتاً جامعی گردآوری شود.

تعریف :

چهارمین راهنمای تشخیص بیمار ی های روانی (DSM-IV-TR) ، اختلال سلوک را یک رشته رفتارهای پایدار می داند که با زمان تکامل می یابد و بیش از همه با پرخاشگری و نقص حقوق دیگران مشخص می شود.^{1 اختلال سلوک با بسیاری از اختلالات دیگر از جمله اختلال نقص توجه پیش فعالی، افسردگی و اختلالات یادگیری همراه و علاوه بر آن چندین عامل روانی ـ اجتماعی نظیر سطح پایین اجتماعی ـ اقتصادی به روش تربیتی خشن و تنبیهی ، اختلافات خانوادگی ، فقدان نظارت مناسب والدین و فقدان کفایت اجتماعی ارتباط دارد ، که در ادامه به دلیل اهمیت موضوع به برخی از عوامل فوق اشاره می گردد.}

^{در تعریفی دیگر توماس «و موریس» اختلال سلوک را چنین تعریف می کنند : «اختلال سلوک معمولاً به الگوی رفتار ضد اجتماعی و غیر قابل کنترل کودک یا نوجوان اطلاق می شود که با آسیب رساندن قابل ملاحظه در کارکرد روزمره در خانه یا مدرسه و نگرانی زیاد سایر افراد همراه است.2}

^{اختلال سلوک طیف وسیعی از رفتارهای ضد اجتماعی چون اعمال پرخاشگرانه ، سرقت، خرابکاری ، حریق عمدی، دروغگویی ، ولگردی و فرار را در بر می گیرد. ویژگی مشترک اینها زیر پا گذاشتن مقررات و انتقادات اجتماعی است .}

^{زمینه های تاریخی :}

^{روانشناسان و روانپزشکان به طور نسبی ، اهمیت رفتارهای ضد اجتماعی کودکان و نوجوانان را از دو دیدگاه مورد بررسی قرار داده اند. اولین دیدگاه از تجربة بیماران بالینی بود که تصور می شد در شکل گیری شخصیت از نقص اساسی برخوردار اصلاح شخیت جامعه ستیز در مورد خصوصیات بالینی این اختلال به کار گرفه شد. دومین دیدگاه از تجربه عالی در کارکردن با جوانان بزهکار ناشی شد. تصوررایج این بود که اینگونه افراد با رفتار ضد اجتماعی خود در حال واکنش نشان دادن به زندگی ناگوار خود هستند. (ارلس 1994) . هیلی (1926) پایه گذار اولین کلینیک دادگاه نوجوانان در شیکاگو و بوستون ، افراد بزهکار را به عنوان کسانی که دارای نقص سرشت روانی هستند توصیف نمود. اوبر اهمیت یافتن دو نقص فیزیکی و روانی بیماران تأکید می کرد.}

^{در همان زمان روانشناس انگلیسی ، برت (1952) رساله ای منتشر نمود و تهاجمات چند گانه اجتماعی و بیولوژیکی را که باعث تقویت این نواقص می شوند را شناسایی نمود، اما روی عوامل وراثتی تأکید کمتری داشت .}

^{در سال 1946 ، «هویت» و «جکینز» سابقه کودکانی را (500 = N) را که به درمانگاه مشاوره کودکان ارجاع داده شده بودند را تحلیل کردند وبراساس الگوی همبستگی چند متغیر سه نشانگان رفتاری عمده را شناسایی کردند : پرخاشگری ضد اجتماعی، بزهکاری اجتماعی، و باز داری مفرط، دو مورد نخست بازتاب رفتارهای ضد اجتماعی هستند.}

^{در دهة 1950 ، «گلوک و سکوک» (1959 و 1950) ، خصوصیات جوانان بزهکار را بررسی کردند و تلاش کردند تا عوامل پیش بینی کنندة بزهکاری و جرم را در ارتباط با والدین شناساسیی کنند.1}

^{«جان باولبی» نیز در یکی از مطالعات اولیه مربوط به پسر بچه های بزهکار سیستمی را ابداع کرد که از شش نوع تشکیل شده بود. در بین آنها خصوصیات بی عاطفی هیجان زدگی و افسردگی متداول بود. این سیستم شبیه به طبقات اصلی اختلال سلوک بود که بعداً در ICD10 بوجود آمد. (سازمان بهداشت جهانی 1992)}

^{روانپزشکان فرانسوی درابتدا این انحراف را «دیوانگی اخلاقی» یا «کجروی اخلاقی» ، بی هیچ گونه نقص هوشی نام گذاری کردند. این نام گذاری عمدتاً در حد رفتار ضد اجتماعی بزرگسالان محفوظ ماند. با این وجود تا اوایل قرن بیستم در حد کودکان و نوجوانان دامنه پیدا کرده بطوری که در قالب همبستگی تنگاتنگ نخستین درمانگاه های راهنمایی کودک با دستگاه قضایی نوجوانان ظاهر شد.2}

^{اصطلاح «اختلال سلوکی ، بار نخست در سال 1980 در ویرایش سوم DSM IIIمعرفی گردید. مبدأ رویکرد توصیفی DSM III، مشاهدات ال . ای . هیوت وار . ال جکنیز می باشد که نوجوانان جامعه ستیز را به اجتماعی نشده و مهار شده افراطی تقسیم بندی نمود. حوالی سال 1980در ویرایش سوم DSM IIIمعرفی گردید. مبدأ رویکرد توصیفی DSM III، مشاهدات ال . ای . هیوت وار ال جکنیز می باشد که نوجوانان جامعه ستیز را به اجتماعی نشده و مهار شده افراطی تقسیم بندی نمود. حوالی سال 1980 به بعد این محدوده به انواع خاص اختلال سلوک تبدیل شده است.3}

^{عوامل مرتبط با اختلال سلوک :}

^{قبلاً در مقدمه آمد که مسائل اجتماعی، روانشناختی و فرهنگی تأثیرات بسزایی در شکل گیری اختلال سلوک دارند . بد نیست قبل از آنکه در بحث سبب شناسی ، این مسائل مطرح شود به طور خلاصه توضیح اندکی در مورد خصوصیات این عوامل بدهیم :}

^{1ـ بزهکاری :}

^{اهمیت دادن به مسألة بزهکاری به قدری مهم است که همة کشورهای جهان به آن توجهی خاص دارند. شاید بتوان گفت که قرن حاضر، قرن اضطراب و سرعت است، نوجوانان و جوانان سعی دارند هر چه زودتر خود را به مقصد خیالی خود برسانند ، حتی اگر شده قوانین را زیر پا گذارند.}

^{اطلاعات موجود دربارة بزهکاران نوجوان و جوان حاکی از آن است که هیچ یک از این افراد آرام نیستند. در این مورد ، سازمان مال طی گزارش تست عنوان «شکل های جدید بزهکاری نوجوانان» ، «سرکشی» را یکی از موضوعات اساسی جوانان عنوان کرده است.1 علت مطرح کردن بزهکاری و رابطة آن با اختلال سلوک این است که نظریات مختلفی این ارتباط را شرح می دهند و مسلم است که بزهکاری یکی از رفتارهای اجتماعی است که در گسترة اختلال سلوک قرار می گیرد. به عنوان مثال ، نظریه ای می گوید که بزهکاری جوانان حالتی از عصیان است که برای طلب چیزی نیست، بلکه تخلیة آن است . مانند اینکه به طور ناخودآگاه حس کند فقدان محبت والدین شامل حالش شده است.}

^{مهم ترین نتیجه ای که توسط محققان در مورد بزهکاری مطرح شده است این است که بزهکاری یک نوع رفتار خاص نیست ، بلکه گستره ای از رفتارهای متعدد است و شاید نتوان علت واحدی را برای آن پیدا کرد.}

^{عدم حضور والدین در خانواده ، انحراف والدین، تعداد افراد خانواده، تبعیض در خانواده، خشونت، لوس کردن ، توجه بیش از حد والدین، سن والدین و از دست دادن والدین را از عوامل خانوادگی بزهکاری دانسته اند.}

^{2ـ پرخاشگری :}

^{پرخاشگری یعنی عملی که به آسیب رسانی عمدی به دیگران منتهی گردد. این آسیب رسانی ممکن است صور مختلفی داشته باشد. آزارهای روانی نظیر تحقیر، توهین و مخاشی از این قبیل است.2}

^{پرخاشگری در دورة نوجوانی جلوه های مشهودتری را نشان می دهد. چون پرخاشگری انگیزه ای است که بر اثر محیط یا تغییرات بیوشیمیایی که در بدن فرد بوجود می آید ، رخ می دهد. شایعترین و بیشترین میزان پرخاشگری در دورة نوجوانی و جوانی بوجود می آید که ممکن است از طریق کلامی و فیزیکی به آزار دیگران ، تخریب به صدمه زدن به اشیاء یا اشخاص و مانند آن ها ، نمودهای خود را ظاهر سازد. نحوة برخورد والدین با نیازهای کودک، وجود الگوهای نامناسب به تأیید رفتار پرخاشگرانه، تنبیه والدین و مربیان را از علل خانوادگی رفتار پرخاشگرانه ذکر کرده اند.}

^{3ـ دروغگویی :}

^{دروغگویی در نوجوانان ممکن است در اثر تقلید از بزرگسالان و تربیت غلط باشد. پیاژه می گوید : وقتی کودک خردسال اسباب و اثاثیة شکستنی را در دسترس خود می یابد به آن ها را می شکند و بهم می زند. در این موقع مادر مجبور است تمام شکستنی ها را از دسترس او بردارد. دروغ نیز همین طور است . اگر اسباب و ابزار آن را برداشتید، نیازی به دروغ گفتن پیدا نمی کنید. انگیزة ابراز وجود، انگیزه خیالپردازی ، انگیزة تشویق و اضطراب، انگیزة تقلید و انگیزة تعارض را از انگیزه های دروغگویی نام برده اند.}

^{4ـ سرقت :}

^{دوران نوجوانی، دوران درون گرایی، تمرکز، نامتعادل بودن ، ماجراجویی ، کنجکاوی و دورة شکل گیری شخصیت انسان است . تناقض بین هیجان های دورة نوجوانی بسیار زیاد است . مثلاً ممکن است کودک یا نوجوان وسیله ای را که دزدیده به دیگری بدهد تا ضمن جلب نظر آنان به خود سخاوتمندی خود را نیز دهد.}

^{سرقت اطفال از نظر مطالعه و بررسی مورد توجه روان شناسان و جامعه شناسان، روانپزشکان و حقوقدانان قرار گرفته که همگی بر این عقیده اند که سرقت از سنین 13 سالگی دارای اهمیت خاصی می باشد.1}

^{به هر حال نبود ملاک های خاص منحصر به فرد یا اتثنا ممکن است این اختلال را بیش از حد گسترده جلوه دهد که دارای سبب شناختی ناهمگنی است و اغلب با تشخیص های دیگر مانند اختلال کمبود توجه / بیش فعالی، اختلالات مربوط به مصرف مواد اختلالات سایکوتیک و اختلالات خلق همراه باشد.}

^{طبقه بندی تطبیقی اختلال سلوک :}

^{در سال 1980 ، DSM IIIمقولة اختلال سلوک را معرفی کرد و آن را به چهار نوع اجتماعی شده، اجتماعی نشده، پرخاشگرانه و غیر پرخاشگرانه تقسیم بندی نمود. در سال 1987 ، این تقارن سیستماتیک طبقه بندی ، در سومین ویرایش تجدید نظر شده DSMحذف و سه مقولة پرخاشگری منفرد ، پرخاشگری دسته جمعی و پرخاشگری نامتمایز ایجاد شد. در پرخاشگری نوع منفرد تظاهرات ضروری عبارتند از پرخاشگری و انزوای اجتماعی از همسالان که حاکی از اختلال کارکرد شدیدتر در کلیه سطوح ارتباطات بین فردی است . بیماران با پرخاشگری دسته جمعی به گروه وابسته هستند و اعمال ضد اجتماعی آنان لزوماً شامل رفتارهای پرخاشگرانه نمی شود. کودکانی که نشانه های مختلط را نشان می دهند، دریغ متمایز از دو نوع قبلی جای می گیرند.}

^{طبقه بندی اختلال سلوک از نظر ICD :}

^{هفتمین ویرایش طبقه بندی بین المللی بیماری ها و مشکلات بهداشتی وابسته (ICD - 7) که توسط سازمان بهداشت جهانی منتشر شد . بزهکاری جوانان را در ردیف سایر اختلالات رفتاری دوران کودکی همراه با حسادت، استمنا و قشقرق جا داد.}

^{ویرایش دهم ICD (ICD – 20) که در سال 1992 منتشر شد ، اصطلاح «اختلال سلوک» را به کار گرفت.2}

^{بر خلاف DSM IV، ICDملاک های خاصی را ردیف نمی کند و برای تشخیص این اختلال مستلزم حداقل تعداد ملاک ها نیست. در ICD-20 ، کودکی با هر دو علائم اختلال نافذ بیش فعالی و اختلال سلوک ترجیحاً به عنوان پر تحرک (هیپرکنیتیک) تشخیص گذارده می شود. فعالیت باندی بدون اختلال روانپزشکی آشکار نیز ملاکی مستثنی برای اختلال سلوک است. ICD-20 اختلال سلوک را به شش اختلال جداگانه فرعی تقسیم می کند :}

^{1ـ اختلال سلوک غیر اجتماعی 2ـ اختلال سلوک منسوب به بافت خانواده 3ـ اختلال سلوک اجتماعی شده 4ـ اختلال بی اعتنایی مقابله ای ، سایر اختلالات سلوک و اختلال سلوک نامشخص}

^{اختلال سلوک منتسب به بافت خانواده ممکن است از پیش آگهی بد برای اختلالات نافذتر سلوک برخوردار نباشد. اختلال سلوک غیر اجتماعی با تخریب کلی در روابط بین فردی که شکل اجتماعی شده موجود نیست و حکایت از تخریب شدیدتر دارد، مشخص باشد.}

^{تشخیص و ویژگیهای بالینی :}

^{ویژگی اصلی اختلال سلوک ، الگوی تکراری و مزمن سلوک است که در آن حقوق بنیادی دیگران و با موازین و اصول اجتماعی متناسب با سن فرد زیر پا گذاشته می شود. ابعاد اختلال سلوک فراتر از شیطنت ها و بازی های معمولی کودکان و نوجوانان است . این افراد معمولاً در مدرسه، خانه، با همسالان و در جامعه ، پرخاشگری جسمی و روانی دارند، اموال دیگران را تخریب می کنند، و به حیوانات نیز صدمه می زنند. دروغگویی ، دزدی، آتش زدن اموال مدرسه ، خانه و ... فرار از منزل ، پیشقدم شدن در منازعه و رفتارهای جنسی خشونت آمیز یکی از رفتارهای معمولی در کودکان و نوجوانان با اختلال سالوک است . اگر این رفتارها پس از 18 سالگی نیز ادامه پیدا کند، تشخیص اختلال شخصیت ضد اجتماعی در مورد آنان به کار می رود.1}

^{کودکان مبتلا به اختلال سلوک احتمالاً از کمبودهای تحصیلی رنج می برند که مخصوصاً در مهارت های خاص مخصوصاً خواندن منعکس می شوند. چنین کودکانی اغلب به نظر معلمانشان بی علاقه به مدرسه ، فاقد اشتیاق به کار و ادامه تحصیل هستند.2}

^{افراد دارای اختلال سلوک بیشتر از همسالان بدون اختلال خود از ویژگیهای شناختی ـ ادراکی نظیر خشمگینی ، بدبینی ، تحریک پذیری در مقابل دیگران استفاده می کنند. (کاذرین، راجرز، کولبوس و سیگل ، 1987)}

^{مهم ترین ویژگی اختلال سلوک الگوی پایدار و مقام رفتارهایی است که در آن حقوق دیگران ، هنجارها و قوانین اجتماعی متناسب با سن نادیده گرفته می شود. ویژگی افراد مبتلا به اختلال سلوک را می توان در چهار دسته قرار داد : پرخاشگری که مطلب آسیب بدنی به سیار افراد یا حیوانات می شود یا تهدیدی برای آنان محسوب می شود، آسیب به اموال و وسایل ، تقلب و سرقت، سرپیچی از قوانین و مقررات . وجود حداقل سه مورد از این رفتارها طی 12 ماه گذشته یا حداقل یک مورد در 6 ماه گذشته برای تشخیص اختلال سلوک لازم است (انجمن روانپزشکی آمریکا ، 2000) .}

^{به نظر سربین و دیگران (1991) ، کودکانی که اختلال سلوک همراه با گوشه گیری و شرم دارند، در مقایسه با کودکانی که تنها دارای اختلال سلوک هستند، مشکلات بیشتری دارند. افسردگی نیز بویژه در پسران ، همراه با اختلال سلوک مشاهده شده است . به نظر نمی رسد افسردگی بر شدت مشکلات سلوک بیفزاید . کاپالدی (1992) جمعی از پسران را که یک گروه از آنها دارای اختلال سلوک و افسردگی بودند و گروه دیگر که تنها اختلال سلوک داشتند را مورد مطالعه قرار داد. به نظر وی دو گروه از نظر متغیرهای روانی ـ اجتماعی موثر بر اختلال (مثلاً شیوه های فرزند پروری و اختلال در مهارت های تحصیلی) با یکدیگر تفاوتی نشان ندادند. در اغلب موارد به نظر می رسد شروع مشکلات سلوک بر افسردگی مقدم است .}

^{کودکان دارای اختلال سلوک وقتی در ضمن مصاحبه خود را در موقعیت دشوار احساس کنند، ممکن است اقدام به موجه نشان دادن بد رفتاری خود نمایند، نسبت به معاینه کننده و منبع اطلاعات خشم و نفرت نشان دهند یا از اطاق معاینه خارج شوند. در مقایسه این افراد قرائنی از مسائل قبلی مثل عملکرد ضعیف یا مرزی در مدرسه، مسائل رفتاری خفیفه یا علائم اضطراب و افسردگی وجود دارد.1}

^{همه گیر شناسی :}

^{اختلال سلوک در بین پسرها شایع تر از دخترهاست ، و نسبت آن از 4 به 1 تا 12 فرق می کند.2 در ایالات متحده شیوع اختلال سلوک در بین کودکان و نوجوانان بین 2 تا 9 درصد برآورد شده است. این میزان پسران کمی بیشتر (6 تا 16 درصد) از دختران (2 تا 9 درصد) می باشد. در کودکان پیش از بلوغ، میزان شیوع اختلال سلوک 9/1 تا 8 درصد پسران و 0 تا 9/1% در دختران می باشد. در میان نوجوانان ، میزان شیوع 4/3 تا 4/10 درصد در پسران و 8/0 تا 8 درصد در دختران گزارش شده است.3 تفاوت جنس به دلیل افزایش میزان شیوع در دخترها، دوران نوجوانی کاهش می یابد. این ناظر بر این است که اختلال سلوک در دخترها یا دیتر شروع می شود یا علائم آن فقط در نوجوانی قابل ردیابی است.}

^{به طور کلی دو نقطه اوج برای اختلال پرخاشگری (مولفه شایع اختلال سلوک) شناسا ـ شده اند. ولی در سال های پیش دبستانی و همراه با افول در دوران دبستان، و دومی در اوایل نوجوانی و همراه با افول بعد از 15 سالگی .}

^{تفاوت های جغرافیایی و توپوگرافیک وسیعی در میزان اختلال سلوک وجود دارد. شیوع آن در نواحی شهری بیشترین حد در نواحی روستایی کمتری حد می باشد. میزان شیوع در حومه متوسط است.4}

^{رابینز (1996) دریافت که میانگین شروع بدکاری برای کودکان ارجاع شده برای رفتار ضد اجتماعی حدود 8 تا 10 سال است. مطالعات فرزند خواندگی نشان دادهاست که وقتی بستگان زیستی چنین رفتارهایی را نشان می دهند، نسبت به زمانی که این بستگان چنین رفتارهایی را ندارند، رفتار ضد اجتماعی و بزهکاری در فرزندان متحمل تر است. مطالعات فرزند خواندگی هم چنین تأثیر عوامل محیطی را نظیر شرایط آشفته در خانه را تأیید کرده اند. این تحقیقات ترکیب نقش عوامل ژنتیک ومحیط را نشان می دهد. (کادورت و کین، 1981)}

^{در مطالعات فرزند خواندگی ، کادورت و کین (1980) نشان دادند که داشتن یک خویشاوند زیستی ـ الکی، شرایط آشفته خانوادگی و فقدان نعمت مادری ، عواملی پیش بینی کنندة رفتار ضد اجتماعی در نوجوانان پسر است. با این وجود برای دختران نوجوان ، تنها داشتن یک والد زیستی ضد اجتماعی یا از لحاظ ذهنی عقب مانده ، عامل پیش بینی کنندة رفتاری ضد اجتماعی است. از اینرو تنها برای مردان در مقام عامل پیش بینی کننده ظاهر شدند که حاکی از حساسیت بیشتر آنها نسبت به تأثیرات محیطی است.}

^{سبب شناسی :}

^{به طر کلی عامل واحدی را نمی توان برای اختلال سلوک ذکر کرد. ولی در مولفه های زیر دسته بندی شده اند :}

^{1ـ عوامل مربوط به والدین :}

^{مشاجرات بین والدین را در بیشتر منابع یکی از عوامل خانوادگی اصلی در پیدایش اختلال سلوک ذکر کرده اند. سایکوپاتولوژی والدین، کودک آزاری و بی توجهی به اطفال نیز سهمی مهم در این امر داراست. بی توجهی والدین نسبت به مراقبت از فرزندان ، گرایش به خشونت و بدرفتاری ، (بدلیل آنکه بسیاری از این والدین خود قربانی نوع تربیت والدین خود بوده اند، نیز از علل دیگر است. ضمن اینکه فرضیه های روان پویایی به این نکته اشاره دارند که کودکان به طور ناخودآگاه به کنش نمایی امیال ضد اجتماعی والدین خود اقدام می کنند.1}

^{2ـ عوامل اجتماعی ـ فرهنگی :}

^{بیکاری والدین ، فقدان گروه های اجتماعی حمایت کننده، فقر اجتماعی ـ اقتصادی، از جمله پیش بینی کننده های اختلال سلوک هستند. همچنین میزان شیوع بالای مصرف مواد هر چند مصرف دارو والکل سهمی از شروع اختلال سادوک ندارند، احتمالاً رهایی از اختلال سلوک را دشوار می سازد.}

^{3ـ عوامل عصبی ـ زیست شناختی :}

^{مطالعات در باب فرزند خوانده ها و دو قلوها ناظر بر وجود مولفه های ژنتیکی در پرخاشگری است هر چند که در رابطه با بزهکاری همواره چنین نیست. خطر اختلال سلوک در میان فرزندان والدینی که مبتلا به اختلال سلوک ، اختلال شخصیت ضد اجتماعی ، واختلالات مربوط به مصرف مواد هستند، افزایش یافته است.}

^{روان شناسان فرض نموده اند که غلبة نسبی سیستم بازدارنده در اختلال سلوک مخدراست ، که ممکن است ناشی از اختلال کارکرد در سیستم هیپوکامپی باشد. این سیستم به کورتکس پره فرونتال متصل است و توسط تارهای نورآدر نوژیک لوکوس سرلئوس و مسیر سرتونرژیک که از هسته های سجافی منشأ می گیرند، تعدیل می شود. نواقص احتمالی در سیستم های سرتونرژیک و آدرنرژیک توسط گزارش هایی که دربارة کاهش هیدروکسی ایندوکوستیک، اسید مایع مغزی نخاعی، سوخت و ساز اصلی سروتونین، و کاهش دو پامین بتاهیدروکسیلاز پلاسما (آنزیمی که دو پامین را به نورآدرنالین تبدیل می کند) در کودکان پرخاشگر مبتلا به اختلال سلوک منتشر شدند، حمایت می شوند.2 با این حال همة عوامل بیولوژیک از ارزش پیش بینی کما بیش مثبت ضعیفی برخوردارند.}

^{4ـ عوامل دیگر :}

^{نظریه های یادگیری نیز اهمیت فقدان قوانین روشن و پایدار در خانه، الگوهای پرخاشگرانه، و نقش های ضد اجتماعی را در میان بزرگسالان و همسالان در رشد اختلال سلوک مود تأکید قرار داده اند.}

^{نوجوانان با اختلال سلوک میل دارند فعالیت جنسی را خیلی زود شروع کنند، بهمین دلیل نیز در معرض حاملگی دوران نوجوانی، اعمال جنسی جدی و خطرناک و بیماری های مقاربتی هستند. افسردگی و مصرف مواد و اختلال سلوک، قوی ترین عوامل خطرساز برای خودکشی در پسران است.1 اختلال سلوک بعد از 16 سالگی به ندرت شروع می شود.}

^{تشخیص های افتراقی :}

^{اختلالات سلوک ممکن است بخشی از بسیاری از حالات روانپزشکی، از اختلالات خلقی گرفته تا اختلالات سایکوتیک باشد. برای این تشخیص باید الگوی پایداری وجود داشته باشد. رابطه اختلال سلوک و اختلال بی اعتنایی مقابله ای هنوز مشخص نیست. از نظر تاریخی، اختلال بی اعتنایی مقابله ای پیشرو خفیف اختلال سلوک تلقی شده است. بسیاری از کودکان مبتلا به بی اعتنایی مقابله ای هرگز دچار اختلال سلوک نمی گردند. ویژگی بالینی تفکیک کننده دو اختلال این است که در اختلال سلوک، حقوق اساسی دیگران پایمال می شود. اختلالات خلقی غالباً در کودکانی که درجاتی از تحریک پذیری رفتار پرخاشگرانه ندارند وجود دارد. همان اختلال افسردگی اساسی و هم اختلال دو قطبی باید رد شود. هم چنین اختلال بیش فعالی / کمبود توجه و اختلالات یادگیری غالباً با اختلال سلوک همراهند. معمولاً علائم این اختلالات قبل از تشخیص اختلال سلوک وجود دارد. البته کودکان مبتلابه ADHDغالباً رفتارهای پرخاشگرانه و تکانشی نشان می دهند که ممکن است شامل ملاک های اختلال سلوک نباشد.2}

^{سیر و پیش آگهی :}

^{اختلال سلوک در گذر زمان از ثبات پذیری بالایی برخوردار است. اختلال سلوک دوران کودکی اغلب به نوجوانی نیز کشانده می شود و اختلال رفتار ضد اجتماعی را در دوران بزرگسالی رقم می زند. در مطالعه ای طولی ، حدود 50 درصد کودکانی که در سن 13 سالگی بی نهایت پرخاشگر درجه بندی شده بودند، زمانی که به بزرگسال تبدیل شدند، مرتکب جنایاتی بودند که فقط 14% کودکانی که دچار پرخاشگری خفیف بودند، اعمال خلاف قانون مرتکب شده بودند.3}

^{اصطلاح موفقیت (1993) در این زمینه یعنی رفتار ضد اجتماعی پایدار دوران زندگی ، بیانگر الگوی تحولی اختلال سلوک است که شروع آن در دوران طفولیت بوده است. البته باید توجه داشت که رفتار بعضی از کودکان با اختلال سلوک زودرس به تدریج تغییر می کند. مطالعاتی که با توجه به ملاک های تشخیص DSMصورت گرفته اند، این فرضیه ها را تأیید می کنند.4}

^{مطالعات طولی به طور مستمر نشان داده است که رفتار ضد اجتماعی شناسایی شده در کودکی یا نوجوانی سیر مداومی از بدکاری اجتماعی ، رفتار مشکل زا وناسازگاری های تحصیلی را پیش بینی می کند (کاذرین 1987).}

^{یکی از برجسته ترین توضیحات پیش آگهی بلند مدت کودکان ارجاع شده، در مطالعة رابینز (1966) این بود که رفتار ضد اجتماعی کودکی، پیش آگهی نشانه های روانپزشکی ، رفتار جنایی ، بدکاری جسمانی و مشکلات اجتماعی در بزرگسالی هستند. اما تمام کودکان ضد اجتماعی در بزرگسالی به این اختلال مبتلا نمی شوند. رابینز (1978) متذکر شد که کمتر از 50% کودکان به شدت ضد اجتماعی ، در بزرگسالی ضد اجتماعی می شوند، اما این درصد هنوز خیلی بالاست.1}

^{روش های ارزیابی :}

^{با استفاده از مقیاس های درجه بندی رفتار می توان اطلاات مفیدی را در مورد کودک یا نوجوان بدست آورد. این مقیاس ها رفتار کودک را ارزیابی می کنند و بوسیلة کودک تکمیل می شوند. آخن باخ (1991) ابزارهایی را بدین منظور طراحی کرده است. سیاهة رفتار کودک ، خود سنجی نوجوانان و فرم گزارش معلم از جملة این ابزارها محسوب می شوند. «سیستم های ارزیابی رفتار کودکان»2 مانند «پرسشنامة رفتار کودک آیبرگ»3 و «پرسشنامة رفتار دانش آموز ساتر ـ آیبرگ»4 ابزارهایی هستند که امکان بررسی مشکلات سلوک را فراهم می کنند.}

^{سیستم های مشاهده رفتاری نیز از روش های ارزیابی مشکلات سلوک به شمار می آیند. این سیستم در مراکز مشاوره و مدرسه قابل استفاده هستند، (مک ماهون وایستس، 1997) .این روش در مقایسه با مصاحبه و پرسشنامه از سوگیری کمتری برخوردار است.}

^{درمان :}

^{معالجة اختلال سلوک به دلیل ثبات اختلال و پیش آگهی ضعیف آن باید یک تلاش دائمی باشد. برای درمان رفتار ضد اجتماعی از روش های مختلفی استفاده شده است که شامل اشکال مختلف درمان فردی و گروهی ، رفتار درمانی، درمان آسایشگاهی، دارو درمانی، جراحی روانی، و انواعی از درمان های ابتکاری اجتماعی است. در حال حاضر هیچ درمانی حاکی از بهبود اختلال سلوک و تغییر پیش آگهی ضعیف آن نبوده است. البته این نکته را باید مورد توجه قرار داد که فقدان درمان های موثر ناشی از کمبود تلاش و تحقیق در این زمینه نیست . بیشتر درمان ها از طریق تغییر جنبة خاصی از کارکرد یا فرایندهای درونی کودک به فرد توجه دارند.}

^{رویکردهای گوناگون که به تغییر فردی اهمیت می دهند شامل درمان فردی و گروهی ، درمان های شناختی و رفتاری و دارو درمانی هاست. تکنیک های دیگری همچون خانواده درمانی و آموزش تدبیر والدین از نوع درمان های معطوف به والدین اند. تکنیک های اجتماعی فکر اغلب بر درمان های دیگر نظیر روان درمانی و رفتار درمانی متکی هستند.}

^{درون یک طبقة مفروض درمان، انواع مختلفی را می توان شناسایی کرد. برای نمونه روان درمانی های فردی درمان هایی مثل روانپوشی، درمان های غیر رهنمودی و بازی درمانی را شامل می شود. به همین گونه درمان رفتاری می تواند دامنه ای از تکنیک هایی همچون آموزش مهارت های اجتماعی، کنترل وابستگی و اقتصاد ژتونی را در بر گیرد.}

^{به عنوان مثال رفتار درماین متضمن آموزش مدیریت والدین و هماهنگی نزدیک میان مدرسه ، خانواده و درمانگر می باشد. اینرویکرد در حد دلخواه و آرمانی هم در خانه و هم در مدرسه باید اجرا شود. نخست معلمین و والدین در مورد نحوة مشاهده ، تعریف و ثبت و گزارش رفتارها و بعد نحوة مداخله با استفاده از تقویت کردن رفتارهای مثبت و عدم ترغیب رفتارهای منفی وهمراه با محرومیت، از دست رفتن امتیازات کسب شده قبلی و سایر اشکال تنبیه مشروط، آموزش می بینند.}

^{در اینجا به طور خلاصه طبقات عمدة درمان برای رفتار ضد اجتماعی آورده می شود.1}

^{1ـ درمان های متمرکز بر کودک : این درمان بر بنیادهای درون روانی، رفتارهای ضد اجتماعی و خصوصاً تعارضات و فرایندهای روانشناختی که بر مسیر رشد تأثیر منفی داشته است متمرکز است. در این نوع درمان، رابطه بادرمانگر وسیله ای است اساسی که توسط آن تغییر مسیر می شود.}

^{2ـ روان درمانی گروهی : این نوع درمان بر اطمینان آفرینی ، بازخورد، فرایندهای گوهی نظیر همبستگی و رهبری متمرکز است . فرایندهای گروهی در این درمان برای آشنا شدن کودکان با تجارب و احساسات دیگران و ایجاد فرصت هایی برای آزمون نظرات و رفتارهای خود آنان مورد تأکید است.}

^{3ـ رفتار درمانی : در این نوع درمان، رفتارهای مشکل زا به عنوان نشانه های هدف مطرح می شوند و رفتارهای اجتماعی پسند به طور مستقیم آموزش داده می شوند.}

^{4ـ مهارت های حل مسئله : این درمان بر فرایندها و مهارت های شناختی حل مسئله میان فردی که منجر به رفتار اجتماعی می شود متمرکز است . این روش از طریق گماردن کودک در یک رویکرد گام به گام در موقعیت های میان فردی، استفاده از سرمشق دهی، تمرین و ایفای نقش برای رشد مهارت های حل مسئله انجام می شود.}

^{5ـ دارو درمانی : تجویز عوامل روانگردان برای کنترل رفتار ضد اجتماعی، از کربنات لیتیوم و هالوپریدول به علت تأثیر ضد پرخاشگرانه آنها استفاده شده است.}

^{6ـ درمان های آسایشگاهی : جدایی کودک از والدین یا بیرون رفتن از محیط خانوادگی می تواند به کاهش فرایندهای نامناسب یا بحرانهای ناگوار که در مشکلات بالینی سهیم اند، کمک کند.}

^{7ـ خانواده درمانی : این روش به خانواده به عنوان یک نظام کارکردی توجه دارد نه بیمار شناسایی شده. ارتباط ، روابط و ساخت درون خانواده و فرایندهایی نظیر رشد خود مختاری ، مهارت های حل مسئله و توانایی مذاکره در این نوع درمان مورد تأکید است.}

^{8ـ آموزش تدبیر والدین : آموزش مستقیم والدین برای رشد رفتارهای اجتماعی پسند در کودکان ، استفاده صحیح از تکنیک های یادگیری اجتماعی برای تأثیر گذاشتن بر کودک مورد تأکید است .}

^{9ـ درمان های اجتماعی نگر : این روش بر تمرکز بر فعالیت ها و برنامه های اجتماعی برای پرورش کفایت و روابط اجتماعی پسند با همسالان متمرکز است.2}

^{سایر معالجات :}

^{ـ خانواده درمانی نقش اساسی در مداوای کودکان متعلق به خانواده های ناسازگار از طریق کاهش بالقوه اختلاف زناشویی، و بهبودی تعاملات والد ـ کودک بازی می کند. چنانچه والدین عمیقاً آسیب دیده باشند به جداکردن کودک از خانواده مطرح می شود. کانون های اصلاح ممکن است نیازهای آموزشی و اعصاب و روان نوجوانان بزهکار را مرتفع کند.1}

^{ـ در درمان های ران شناختی به آموزش مدیریت والدین (pmt) ، روشی است که با الگوهای زورگویانه در بچه ها برخورد می شود. PMTروشی است که والدین یاد می گیرند تا رفتار بچه ها را در خانه تغییر دهند.2}

^{اگرچه این برخوردهای متعارض اغلب بوسیلة رفتارهای نامربوط بچه ها شروع می شود ولی یک جزء ترکیبی اصلی در این الگو، تأثیر والدین است . در این روش والدین یاد می گیرند تا با دقت رفتارهای کودک را مشاهده کنند و رفتارهای مطلوب آنان را تقویت نمایند.}

مقاله درباره اختلال سلوک

اختلال سلوک:
اختلال سلوک مجموعه ی پایداری از رفتارهایی است که با گذشت زمان شکل میگیرد و غالبا مشخصه ی آن پرخاشگری و تجاوز به حقوق دیگران است . اختلال سلوک با بسیاری از اختلالات دیگر از جمله اختلال نقص توجه_ بیش فعالی افسردگی و اختلالات یادگیری همراه است و علاوه بر آن با چندین عامل روانی_اجتماعی نظیر سطح پایین اجتماعی-اقتصادی روش تربیتی خشن وتنبیهی اختلافات خانوادگی فقدان نظارت مناسب والدین و فقدان کفایت اجتماعی ارتباط دارد .خطر ابتلا به اختلال سلوک در کودکانی که یکی از والدین حقیقی یا والد خوانده ی آنها به اختلال شخصیت ضد اجتماعی مبتلاست یا یکی از برادران یا خواهران آنها مبتلا به اختلال سلوک است، بیشتر است. این اختلال همچنین در کودکانی که والدین آنها وابستگی به الکل، اختلالات خلقی، اسکیزوفزنی یا اختلال بیش فعالی همراه با عدم توجه یا اختلال سلوک داشته اند، شایع تر است. صرفنظر از تأثیرات وراثتی والدین بر کودکان که در این اختلال گزارش شده، بخش عمده ای از رفتارهای ضداجتماعی و مرتبط با اختلال سلوک و بزهکاری، ناشی از آموزش توسط پیام های کلامی و غیر کلامی والدین، خواهران و برادران است.
بر طبق ملاکهای dsm-iv-trوجود سه رفتار اختصاص از 15 رفتار ذکر شده ضروری است که شامل موارد زیر است:
1-زورگویی وقلدری
2-تهدید کردن
3-ارعاب دیگران
4-بیرون ماندن از خانه علی رغم قدغن والدین
5-شروع قبل از سن 13 سالگی
dsm-iv-tr همچنین تصریح میکند که فرار از مدرسه باید قبل از 13 سالگی شروع شده باشد تا جزو نشانه های اختلال سلوک محسوب شود .این تشخیص را فقط زمانی میتوان برای افراد بالاتر از 18 سال به کار برد که واجد ملاکهای اختلال شخصیت ضد اجتماعی نباشند.dsm-iv-trنوع خفیفی از این اختلال را توصیف میکند که در آن معدودی از مشکلات رفتاری فراتر از حدی که برای تشخیص لازم است وجود دارند وهمچنین این مشکلات فقط منجر به آسیب جزیی دیگران میشوند .طبقdsm-iv-trدر نوع شدید این اختلال مشکلات رفتاری فراوانی علاوه بر حداقل لازم برای تشخیص وجود دارد و یا مشکلات رفتاری موجب آسیب قابل ملاحظه به دیگران میشود.)کاپلان)
تاریخچه و طبقه:
روانشناسان روانپزشکان به طور سنتی اهمیت رفتارهای ضد اجتماعی کودکان و نوجوانان را از دو دیدگاه مورد بررسی قرار داده اند. اولین دیدگاه از تجربه بیماران بالینیبود که تصور میشد در شکل گیری شخصیت از نقص اساسی برخوردارند اصطلاح شخصیت جامعه ستیز در مورد خصوصیات بالینی این اختلال به کار گرفتهشد دومین دیدگاه از تجربه عالی درکار کردن با جوانان بزهکار ناشی شد تصور رایج چنین بود که اینگونه افراد با رفتار ضد اجتماعیخود در حال واکنش نشان دادن بهرویدادهای سخت زندگیوناگواری میباشند که در خانواده یا جامعه خویش تجربه کرده اند(ارلس1944).
هیلی(1926)پایه گذار وپدید آورنده اولین کلینیک دادگاه نوجوانان در شیکاگو وبوستون افراد بزهکار را به عنوان کسانی که دارای نقص"سرشت روانی" هستندتوصیف نمود.او بر اهمیت یافتن دو نقص فیزیکی و روانی بیماران تاکیدمی کرداین ترکیب نواقص عقیده او را که رفتار این گونه نوجوانان ناشی از طبیعت و وراثت است تصدیق مینمود.در همان زمان روانشناس انگلیسی برت(1952)رساله ای به یاد ماندنی منتشر نمود و تهاجمات چند گانه اجتماعی و بیولوژیکی را که باعث تقویت این نواقص میشدندشناسایی نمود اما او روی عامل وراثتی تاکید کمتری داشت.
کلکلی(1941)رساله ای تحت عنوان "نقاب سلامتی"منتشر نمود وتوضیحات بالینی مفصل و ارزیابی جامعی را در مورد افراد جامعه ستیز ارائه کرد وی این خصوصیات را به شرح ذیل عنوان نمود.
1-عدم وجود حس مسئولیت
2-امتناع از پذیرفتن انتقاد به خاطر انجام کارهای خلاف
3-عدم وجود حس شرم وحیا وندامت
4-دروغگویی و فریب
5-درس نگرفتن از تجربیات
6-خود محوری بارز
7-عدم بصیرت
8-افراط در نوشیدن الکل
9-انحرافات جنسی
10-هدف هدفگرایی که نتیجه آن اغتشاش در امور زندگی است.
وی همچنین به تاثیرات عوامل وراثتی و محیطی معتقد بود.
در حالیکه کلکلی سعی در طبقه بندی این اختلالات داشت متخصصین بالینی دیگرکه برروی کودکان کار میکردند تلاش داشتند تا منشا مجموعه نشانگان رفتاری را شناسایی کنندکه تصور میشود با" جامعه ستیزی"بزرگسالان در ارتباط است.یکی از موثرین این گروه
"جان باولبی"بود .او در یکی از مطالعات اولیه مربوط به پسر بچه های بزهکار سیستمی را ابلاغ کردکه از شش نوع تشکیل شده بود. در بین آنها خصوصیات بی عاطفی هیجان زد گی و افسردگی متداول بود این سیستم شبیه به طبقات اصلی اختلال سلوک بود که بعدا در icd-10بوجود آمد.(سازمان بهداشت جهانی1992)
رابینز(1978)به رابطه متقاعدکنندهای بین مسایل رفتاری کودکان و نوجوانان و اختلال شخصیت ضداجتماعی دست یافت.این مطالعه مهم در نمونه های مختلف تکرار شد و یافته هایی که بدست آمد از قابل اطمینان ترین یافته های ممکن در روانپزشکی نوین بود.
این یافته ها جدی بودن و دیرینگی و طویل المدت بودن اختلالات ضد اجتماعی را ثابت کرد.
وقتی که این مسایل از کلینیک های متعلق به دادگاه به روی جامعه و زمینه های طبی حرکت نمودبه موازات پیشرفت اصول روانپریشی در اذهان روانپزشکان چشم اندازی بهتر وگسترده تر از نظریه های مربوط به"حقارت سرشتی"گردید و نظریات تشخیصی جدیدی ظهور کرد.ابتدا اختلال سلوک و سپس اختلال نافرمانی وارد "واژگان"روانپزشکی کودک شد.
منبع : بانک مقالات روانشناسی و مشاوره ای

موضوع:مقایسه عملکردهای اجرائی بیماران مبتلا به اختلال سلوک  با افراد سالم در سال 1387

چکیده

مقدمه و اهداف :اختلال سلوک در کودکان و نوجوانان یک بیماری شایع ومهم است که عواقب منفی مهمی را برای فرد ، خانواده و جامعه در بر دارد  وبار زیادی را بر سیستم مراقبت های بهداشت روانی تحمیل می کند. به این دلایل ، تحقیق در مورد زمینه های علی این بیماری ( و به طور خاص زمینه های عصب روانشناختی آن )همواره یکی از اولویت های تحقیقاتی روانپزشکی کودکان و نوجوانان به شمار می رود که می تواند با ارتقاء شناخت ما از فرایند های زمینه ای ایجاد بیماری ، جهت گیری های تشخیصی – و نهایتا در مانی – را بهبود بخشد. با توجه به مجموعه محدودیت های مطالعات قبلی، این مطالعه  بادر نظر داشتن یک پارادیم شایع در عصب – روانشناسی این پدیده (اختلال عملکرد قشر پیشانی مغز ) ، کارکرد های عصب – روانشناختی مرتبط   را در یک جمعیت ایرانی از کودکان ونوجوانان مبتلا به اختلال سلوک مورد بررسی قرار می دهد.

روش اجرا:  این مطالعه  ، یک بررسی مورد – شاهدی است ؛ که طی آن یک گروه 25نفره از افراد مبتلا به اختلال سلوک و ADHD همزمان  در مقابل 20 بیمار مبتلا به ADHD  خالص و   20فرد سالم مورد مصاحبه بالینی ، مصاحبه بالینی نیمه ساختار یافته (k-SADS)و تست هوش ریون قرار گرفتند . افراد واجد شرایط مطالعه ، توسط شاخص های انتخابی از مجموعه ی  KANTAB (شامل IED,SOC,SWM) وتعداد دیگری از تست های عصب-روانشناختی (شامل آزمون قمار آیوا و آزمون برو/ بایست ) مورد بررسی قرار گرفتند . ضمناًشدت خشم وانواع آن براساس نمرات AARSونیز شدت پرخاشگری (براساس AQ  )وشدت علائم ADHD  بر اساس نمرات کانرز والدین تعیین گردید؛  ودر نهایت نتایج بدست آمده(براساس نمرات هر یک از تست های خاص عصب – روانشناختی ) با استفاده از آزمون ANOVA در نرم افزار SPSS مورد مقایسه آماری قرار گرفتند.

نتایج : در آزمون SOC گروه اختلال سلوک و ADHDهمزمان در مجموع بدترین عملکرد را داشت و گروه ADHDخالص دارای عملکرد میانه ای بود. اختلالات مشاهده شده در   زمان فکر کردن اولیه در مسائل 2 و 5 حرکتی، حرکات متوسط در مسائل 3 و5 حرکتی و میزان فکر کردن بعدی در مسائل 3 حرکتی و مسائل حل شده با حداقل حرکات، بود. در اجرای آزمون SWM نیز اختلال عملکرد گروه اختلال سلوک و ADHDهمزمان در بعضی از شاخص ها ( بلوک‌های چهار و شش جعبه‌ای) و عملکرد میانه در  گروه ADHD مشاهده گردید. اجرای آزمون IED نشان دهنده اختلال عملکرد نسبی گروه اختلال سلوک و ADHDهمزمان در مجموع خطاها و نیز مجموع تریال‌ها بود. عملکرد میانه گروه ADHD  و فقدان عملکرد افتراقی در مراحل داخل بعدی و خارج بعدی نیز نشان داده شد. اجرای آزمون IGTنشان دهنده نمره منفی همه گروها در شاخص   و تردید به طور قابل ملاحظه کمتر گروه گروه اختلال سلوک و ADHDهمزمان نسبت به گروه کنترل سالم برای انتخاب از دسته کارت‌های A بود. یک تمایل عمومی به انتخاب از دسته کارت‌ها یD و B نیز مشاهده شد. اجرای آزمون برو/ بایست: نشاندهنده اختلالاتی قابل ملاحظه در زمان واکنش به تریال‌های برو و زمان واکنش غلط درتریال‌ها ی ‌بایست در گروه‌های بالینی در بعضی از واریانت‌ها بود. خطاهای Commission  نیز در یک واریانت در گروه اختلال سلوک و ADHDهمزمان   بیشتر از گروه کنترل سالم بود. عملکرد گروه‌های بالینی هم جهت (ولی نه با یک شدت) بود.

نتیجه گیری : براساس جمع‌بندی این مجموعه یافته‌ها ی حاصل از مطالعات قبلی با یافته‌های مطالعه حاضر، ما اختلال سلوک وADHD  همزمان را به عنوان یک اختلال خاص در طیفی که یک سوی آن بهنجاری و یک سوی دیگر آن رفتارهای ضداجتماعی شدید به همراه ADHDاست، پیشنهاد می‌کنیم. به این ترتیب شاید اختلال سلوک وADHD همزمان را بتوان نوعی شدیدتر از اختلالADHD  تلقی کرد و یا ADHDرا نوعی خفیف‌تر از اختلال سلوک به همراه ADHDتلقی نمود. این فرضیه‌ای اولیه است که البته آزمودن آن نیازمند مطالعات گسترده‌تر و کامل‌تر بعدی می‌باشد.

مقدمه وبیان مسئله

  اختلال سلوک در کودکان و نوجوانان یک بیماری روانپزشکی مهم وشایع است که به طور متوسط 5% از افراد جمعیت عمومی را درگیر می¬سازد(1) و طیف اختلالات مرتبط با آن یکی از شایعترین مشکلاتی هستند که موجب ارجاع به درمانگاه¬های روانپزشکی کودکان و نوجوانان می¬گردند (2). مشکلات ناشی از این بیماری هم خود فرد،هم خانواده و هم جامعه را درگیر می-سازد (4-3) و بار زیادی را بر دوش سرویس¬های مراقبت بهداشت روانی تحمیل می¬کنند( 6-3،5). در یک مطالعه در مورد جنبه¬های اقتصادی این اختلال در نوجوانان در ایالات متحده، طیفی از هزینه¬هایی که که در بخش¬های مختلف عمومی برای این اختلال صرف می¬شود (ازجمله بخش بهداشت روانی، بهداشت عمومی، مدرسه، و سیستم قضایی مرتبط با نوجوانان) مورد محاسبه قرار گرفته است. هزینه¬های مزبور شامل موارد زیر بوده¬اند: داروها، سلامت عمومی، هزینه¬های بستری و هزینه¬های درمانی سرپایی، سیستم قضایی مربوط به نوجوانان، و مدرسه. با جمع بندی این هزینه¬ها، نهایتاً نتیجه گیری شده است که هزینه¬های عمومی مرتبط با اختلال سلوک برای هر فرد مبتلا به این بیماری بیش از 70000 دلار در یک دوره¬ی 7 ساله است. هزینه¬های عمومی برای نوجوانان مبتلا به اختلال سلوک به طور قابل ملاحظه¬ای از هزینه¬هایی که برای اختلالات دیگر نوجوانان – از جمله شرایطی که با این اختلال نزدیکی زیادی دارند- صرف می¬شود بیشتر است(3). در یک مطالعه¬ی دیگر که در سال 1999 انجام شده است، نشان داده شد که هزینه¬های اجتماعی سالانه برای این افراد از 15000 دلار تجاوز می¬کند. در این مطالعه بیشترین هزینه¬ها بر دوش خود خانواده بود( حدود یک سوم) و یک سوم دیگر هزینه¬ها را سیستم مدرسه متحمل می¬شد و نیز هزینه¬های زیادی بر دوش سرویس¬های بهداشتی، اجتماعی، و رفاهی تحمیل می¬شد(7). در یک مطالعه¬ی دیگر، که در لندن انجام شده بود، مولفین هزینه¬هایی را که آژانس¬های عمومی مختلف در مورد این اختلال متحمل شده بودند، مورد نظر قرار دادند. این هزینه¬ها در درجه¬ی اول عبارت بودند از هزینه¬ی جرم و نیز هزینه¬های سرویس¬های آموزشی، سلامتی و اجتماعی. براساس نتایج این مطالعه، هزینه¬های افراد مبتلا به اختلال سلوک 10 برابر افرادی بود که این اختلال را نداشتند و 5/3 برابر آنانی بود که مشکلاتی را در حوزه¬ی سلوک داشتند ولی معیارهای کامل اختلال سلوک را نداشتند(4). بسیاری از این افراد در بزرگسالی نهایتاً به سمت مشکلات ضد اجتماعی شدیدتر سیر می¬کنند (8) و بیماری علاوه برعوارض ناخوشایند مربوط به خود، با تشدید احتمال بسیاری از بیماری-های دیگر، باز هم بار مشکلات و هزینه¬های مربوط بر فرد، خانواده و جامعه افزایش می¬دهد.

به دلایل ذکر شده، تحقیق در مورد زمینه¬های علی این بیماری همواره یکی از اولویت¬های تحقیقاتی روانپزشکی کودکان و نوجوانان بوده و هست و بخصوص در چند دهه اخیر تلاش¬های فراوانی برای درک پایه¬های مغزی رفتار ضداجتماعی به عمل آمده است، به طوری که شاید بتوان گفت که به طور کلی این مجموعه اختلالات در حوزه¬ی روانپزشکی کودک و نوجوان  یکی از مواردی است که بیشترین بررسی¬ها برروی آن صورت گرفته  است. اما هنوز به رغم مطالعات فراوانی که برروی این اختلالات صورت گرفته است، در مورد آن ابهامات زیادی وجود دارد به طوری که بعضی از متخصصین اعتبار این تشخیص را زیر سوال قرار می¬دهند و بچه¬هایی را که به رفتارهای ضد اجتماعی مبادرت می¬ورزند، افرادی با مشکلات رفتاری می¬نامند، اصطلاحی که البته دربطن خود حاوی یک قضاوت منفی است و آنرا باید بیشتر یک واژه¬ی غیر روانپزشکی به حساب آورد که بچه¬های این چنینی را به جای آنکه بیمار تلقی کند، بد تلقی می کند. تردیدی که این دسته در مورد این بیماری ابراز می کنند از جمله بر این پایه است که تشخیصی را که بر مبنای مخالفت با موقعیت¬های اجتماعی استوار است در حوزه¬ی طب مناسب نمی¬دانند. البته در دستورالعمل های تشخیصی فعلی - شاید برای رفع این مشکل – اشاره شده است که در زمانی که رفتار فرد واکنشی به شرایط اجتماعی خاص تلقی می¬شود ویا این رفتارها علامتی از بیماری¬های دیگر است، مطرح کردن این تشخیص¬ها درست نمی-باشد(2).  ابهام دیگری که در زمینه¬ی این بیماری وجود دارد این است که آیا این اختلالات اساسا ناشی از خصوصیات فردی هستند یا شرایط محیطی. در پاسخ به این ابهام مطالعات فراوانی انجام گرفته و پاسخ فعلی به این سوال شامل ترکیبی از مسائل و زمینه¬های گوناگونی است که در تعامل با یکدیگر بیماری را موجب می¬شوند. نقطه نظر رایج فعلی این است که به احتمال قوی اختلال از منابع متعدد سرچشمه می¬گیرد و بیانگر تعامل فرد مستعد با محیط است. این تشخیص که به صورت طرح ثابتی از  رفتارها ی مخرب (disruptive) توصیف می¬گردد ازنظر مفهومی با اختلال رفتار ضداجتماعی مرتبط است. مطالعات طولی نیز نشان داده¬اند که در افراد مبتلا به اختلال شخصیت ضداجتماعی، رفتارهای مخرب در کودکی و نوجوانی شمای ثابتی است. برعکس بسیاری ازکودکانی که چنین رفتارهایی را بروز می¬دهند در بزرگسالی به اختلال شخصیت ضداجتماعی مبتلا نمی¬شوند. زیر مجموعه¬های مختلفی برای این بیماری پیشنهاد شده است تا بتواند مسئله¬ی اختلاف در سیر و عاقبت اختلال را توجیه کند. اما ماهیت متنوع و اختلال مزبور و تفاوت¬هایی که در مفهوم پردازی آن وجود دارد ، موجب می¬گردد که انتخاب بهترین نحوه¬ی سازماندهی تقسیم بندی¬ها هنوز مورد بحث باشد. این امیدواری وجود دارد که ادامه¬ی تحقیقات بیولوژیک و روانشناسی به درک درست تری از سازکارهای خاص و سایکوپاتولوژی این بیماری منجر گردد(2). در مجموع با توجه به ابهامات موجود در زمینه ماهیت این تشخیص، در حال حاضر خطوط تحقیقی زیادی در مورد این اختلال فعال می¬باشند؛ یکی از خطوط مهم تحقیقی در این حوزه، شناخت ساز وکار های عصب – روانشناختی افراد مبتلا به این اختلال می¬باشد. دست آوردها دراین زمینه اگر چه قابل ملاحظه¬اند اما هنوز کامل نیستند. مطالعات تصویر برداری عصبی و عصب-روانشناختی در تایید این نظریه هستند که اختلال عملکرد پره فرونتال (بخصوص اوربیتو فرونتال) با صفات شخصیتی سایکوپاتیک و رفتارهای ضداجتماعی مرتبط هستند(11-9). اما در مورد عملکرد افراد سایکوپات در آزمون-های عملکرد اجرایی مرتبط با لب فرونتال، اختلاف نظرهایی وجود دارد. بعضی از مطالعات اختلال در عملکرد اجرایی مرتبط با بخش خلفی جانبی لب فرونتال را در افراد ضداجتماعی نشان داده¬اند، درحالی که گروه دیگری از بررسی¬ها قادر به یافتن تفاوت بین عملکرد افراد ضداجتماعی و طبیعی در این آزمون¬ها نبوده¬اند. یکی از توجیهات احتمالی در مورد این اختلاف نظرها می¬تواند این باشد که اختلال اصلی مرتبط با سایکو پاتی می¬تواند مرتبط با بخش اوربیتو فرونتال باشد و اختلالات در آزمون¬های حساس به عملکرد بخش خلفی جانبی ممکن است ناشی از بیماری¬های همراه (ازجمله ADHD) باشد(12). به طور کلی،  در حال حاضر بسیاری از نتایج در مورد پایه های عصب – روانشناختی اختلال سلوک در کودکان و نوجوانان بر پایه تعمیم مطالعات انجام شده در بزرگسالان ضداجتماعی می¬باشد. تعمیمی که به نظرمی¬رسد بدلیل خصوصیات تکاملی خاص کودکان ونوجوانان همواره صحیح نباشد. همچنین مطالعات انجام شده در کودکان و نوجوانان خود یافته های متناقضی را نشان می¬دهند و از سوی دیگر بسیاری از مطالعات بر روی مفهوم وسیع خشونت (ونه یک اختلال پیچیده مثل اختلال سلوک) متمرکز هستند و این عوامل باز هم تعمیم نتایج و قضاوت دقیق را مشکل تر می¬سازد. با توجه به مجموعه محدودیت¬های مطالعات قبلی، ما قصد داریم در این مطالعه بادر نظر داشتن یک پارادیم شایع در عصب – روانشناسی این پدیده (اختلال عملکرد قشر پیشانی مغز )، یافته¬های مربوطه را در یک جمعیت ایرانی از کودکان ونوجوانان مبتلا به اختلال سلوک بررسی نمائیم؛ با تأکید بر این موضوع که چنین مطالعه¬ای در یک جمعیت ایرانی (با خصوصیات فرهنگی واحتمالاً فیزیولوژیک مغزی خاص) سابقه¬ی چندانی ندارد و نتایج آن از این حیث نیز می¬تواند جالب توجه باشد. با این امید که درک عمیق¬تر از پایه¬های مغزی این بیماری، راه را به سوی درمان های اختصاصی¬تر در این افراد بگشاید و در کاستن از بار این بیماری مهم کمک کننده باشد.

 شادی در نگاه قرآن

در نگاه قرآنی، مراحل متعالی و برتری از کمال وجود دارد ، این مراتب از کمال با بهجت و سروری نامتناهی و بیکران همراه است ،  از طرفی انسان نیز موجودی است که شایسته این شادی و رضایت و خشنودی می‌باشد ، لذا انسان سعید که سرور و شادی همیشگی و مستمر دارد هرگز به شادی مقطعی و گذرا دلخوش نبوده و بسنده نمی‌کند.

مشخصه شادی مستمر و سعادت حقیقی این است که دائمی بوده و برای آن کرانه ای نمی‌توان تصور کرد ، حال آن که شادیهای گذرا ، محدود به یک مقطع بوده حضوری غیردائم و لحظه ای داشته و بعضاً به حالت مقابل خود، یعنی غم و‌اندوه مبدل می‌گردد.

مطابق تعابیر دینی جایگاه شادیهای طبیعی و دنیوی که با لذات مادی و محسوس همراهند در زندگی مادی است و جایگاه شادیهای معنوی و اخروی در بهشت های مختلفی است که در طول یکدیگر قرار داشته و برترین آنها در عالیترین بهشت ما یعنی جنت رضوان الهی، همان بهشتی که خداوند سبحان در آن حضور داشته و زیبایی و جمال خود را در آن آشکار ساخته است، جای دارد.

قرآن کریم ، در مورد شادی که احساسی ضروری برای انسانها محسوب می‌شود مطالب بسیاری بیان نموده است.

تعابیر این کتاب مقدس با شادیهای دنیوی مخالف نیست، بلکه مهم نوع شادی است، شادیهایی که لطمه به دیگران می‌زند و یا دارای قبح اخلاقی و مذهبی می‌باشد و در تضییع حقوق خداوند، خود فرد و سایر افراد نقش دارد ،  در نظر قرآن کریم نکوهیده و دارای عذاب اخروی می‌باشد. اما شادی برای تفریح در صورتی که قبح اخلاقی نداشته باشد در نظر قرآن کریم اشکالی ندارد.

گشت و گذار در طبیعت و مشاهده نعمتهای زیبای خداوند موجب شادی و آرامش درونی می‌شود وانسان را از حالت غم و افسردگی رها می‌سازد که علاوه بر درک تجربی، این مطلب در بسیاری از آیات قرآن بیان شده است .

نشاط و شادی در سیره معصومان(علیه‌السلام)

نشاط و سرور بخشی از سرشت انسان است. بدین جهت قوانین روح‏بخش اسلام به پیروان خود نشاط و شادمانی می‏بخشد. پیامبر خاتم ‏نیز همیشه شادمان بود و بر این امر تاکید می‏ورزید. افزون ‏براین، بعضی از روایات نشان می‏دهد معصومان(علیهم السلام) در کجا و در پی چه مسایلی شاد می‏شدند و برای شاد بودن چه برنامه‏هایی‏ ارائه می‏کردند.

پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) با یارانش مزاح می‏کرد، اجازه می‏داد یاران با وی مزاح کنند و گاه به شوخی یاران با یکدیگر، گوش می‏سپرد و تبسم می‏فرمود. او هرگز شادیهای یارانش را برهم نمی‏زد مگر وقتی‏ سخن یا عملی خارج از محدوده شرع از آنها مشاهده می‏کرد.

آیا ظاهر شدن آثار آن همه خوشحالی برچهره شریف پیامبر و یادیگر رهبران امت در اثر عملکرد خوب برخی از پیروان وعلاقه‏مندان دلیل سرور و شادمانی اهل‏بیت(علیهم السلام) نیست؟

البته این شادمانیها با عربده کشی‏ها و خنده‏های غیر مجازی که‏گاه به سلامت و امنیت و نشاط و حتی حیثیت ‏یک ملت و مذهب زیان ‏می‏رساند، تفاوت دارد. آن گونه شادیها را نه دین تایید می‏کند نه عقل سالم.

تعریف شادی از دیدگاه روانشناختی 

روانشناسی به نام دیوید مایرز  سلامت روانی فرد را در میزان داشتن سرخوشی فرد می داند و سرخوشی (خوشحالی) را چنین تعریف می کند:

" نوعی احساس امنیت ، احساس اینکه زندگی به طور کلی به خوبی می گذرد "

این حالت خوشی و نشاط، آنی و زودگذر نیست، ودارای دوام نسبتا پایداری است  که  بستگی به عوامل متعددی دارد .

به گفته  " مایرز " خوشحالی به سن یا میزان درآمد، مرد یا زن بودن بستگی ندارد، ولی با بعضی خصوصیات شخصیت فرد ، وجود تناسب بسن شغل و مهارت های او، داشتن روابط نزدیک با دیگران و برخورداری از اعتقادات مذهبی و عمل کردن به آنها مربوط است. طبق این نظر ، بهترین عوامل پیش بینی کننده خوشی، ثروت و زیبایی یا شهرت نیست، اما افرادی که بیشتر احتمال دارد خود را آدم های سرخوشی تعریف کنند، دارای صفات یا ویژگی های مشخص هستند که در ادامه آمده است."

ویژگی های افراد با نشاط
احترام به خود: به جنبه های خوب و مثبت خود بیشتر توجه می کنند و محدودیت هایشان را می پذیرند.
خوش بینی: افراد سرخوش به جنبه های روشن و مثبت حوادث نگاه می کنند و انتظار دارند نتیجه کار خوب باشد و هر گاه چنین نشود، آنان شکست و ناکامی خود را امری کوچک و گذرا تلقی می کنند و می کوشند راه حل تازه و بهتری برای مشکل خود بیابید.
تسلط شخصی: افراد سرخوش، احساس می کنند که ارباب و صاحب اختیار سرنوشت خود هستند. چون احساس می کنند که اختیار زندگی خود را در کف دارند ، به صورتی همسان از داشتن احساس سرخوشی خبر می دهند.
افزودن بر این چهار ویژگی اصلی شخصیت ، احتمال بیشتری وجود دارد که افراد سرخوش از بدن سالم و متناسب بهره مند بوده، هدفها و توقعات واقع بینانه ای داشته باشند و ضمن سود جستن از روابط مناسب، دوستانی صمیمی داشته و از ایمان مذهبی یا روحانی برخوردار باشند که از آنان حمایت می کند، به زندگیشان هدف و مقصد می بخشد و انان را چنانکه هستند می پذیرد.

سر خوشی نه تنها احساس خوبی به فرد می دهد، بلکه برای سلامت جسمی نیز خوب است بارها محققان پی برده اند که سلامت ( جسمی و روانی ) و سرخوشی دست در دست هم کار میکنند و البته چنین یافته علمی به هیچ وجه شامل چیز تازه ای نیست ، هزاران سال پیش سلیمان نبی گفت: قلب شاداب به اندازه دارویی موثر بهر انسان فایده می رساند ولی روحی شکسته استخوان ها را خشک می کند.
و البته جای هیچ تردید نیست که یادگیری نیز در فردی با روان سالم شکل می گیرد هر چقدر روان فرد از سلامت بیشتری برخوردار است میزان ، عمق و پایداری یادگیری نیز بیشتر است. در راستای پرورش سرخوشی و نشاط ، موارد و توصیه های زیر در متون مختلف روان شناسی آمده اس

توصیه های موثر بر افزایش نشاط از دید روانشناسان :
- تلاش در وقت گذاری و رسیدگی به خود : کمک به رفع نیازهای دیگران بدون شناسایی و ارضای نیازهای فرد نا ممکن است . باید فرد توجه کند که چه کارهایی او را خوشحال می کند ، سپس وقت کافی برای انجام دادن آنها در نظر بگیرد .
-سرمایه گذاری در روابط نزدیک و صمیمانه : باید هر فرد وقت و محبت خود را به اشخاصی که دوست دارد هدیه دهد.
-تلاش در به انجام رساندن کارها مورد علاقه : هر فرد باید ، دنبال مبارزه طلبی هایی بگردد که به ارضای نیاز خود برای انجام دادن کارهای دارای معنی و هدف از نظر خود کمک می کند . هم چنین باید از فرصت های نامنتظر برای آزمون چیزها و کارهای متفاوت استفاده کند .
-دادن نیرو و انرژی به خود : رسیدگی به وضع سلامت جسمانی برای مراقبت از سلامت روان اهمیت دارد .
-پرهیز از افراط و تفریط : روحیه همه گاهی قوی و گاهی ضعیف می شود . ولی باید سعی کرد که به نوعی حالت تعادل یا حد وسط رسید.
-خوش بین بودن : اگر فرد همواره در پی آن باشد که ببیند در زندگی چه کمبودهایی دارد ، آن عیبها را خواهد یافت و احساسش نسبت  به خود از آنچه هست بدتر خواهد شد . باید فرد به دنبال جنبه های و جلوه های مثبت زندگی خود بگردد.
-نوع دوستی : نیکی کردن به دیگران ممکن است باعث شود فرد احساس خوبی و شادی کند . نوع دوستی ، کمک یا بخشش به دیگران بدون توجه به نفع شخصی ، احساس احترام به خود را افزایش می دهد . نوع دوستی , هم چنین ممکن است به کاهش فشارهای روحی و جسمی بینجامد و از سلامت و تندرستی فرد محافظت کند . بیشتر ما افرادی نوع دوست هستیم . ما تا آنجا که توان داشته باشیم به امور خیریه کمک می کنیم ، برای کمک به سالمندن یا از کار افتادگان داوطلب می شویم ، به افراد بی سواد خواندن و نوشتن یاد می دهیم و یا آماده ایم به عنوان برادر یا خواهر بزرگتر کودکان و نوجوانان نیازمند عمل کنیم . دلیل عمده انجام دادن این کارها آن است که ما صمیمانه می خواهیم به دیگران یاری دهیم.
احسان و بخشش به همان اندازه که به دریافت کنندگان کمک میکند ، برای بخشندگان هم مفید است . بسیاری از افرادی که برای انجام دادن امور خیر داوطلب می شوند از نوعی احساس سرشار از عافیت خبر می دهند که به ( نشاط کمک کنندگان ) مشهور شده است . این حالت ، نوعی احساس آرامش و رهایی از استرس ، افزایش انرژی ، گرمی ، افزایش احساس با ارزش بودن و حتی کاهش احساس درد و ناراحتی را شامل می شود .
هانس سلامی (Hans selye) بنیانگذار پژوهش در زمینه استرس ، همکاری با دیگران به خاطر خود را با عنوان ( خودخواهی نوع دوستانه ) توصیف کرده است که ما از طریق آن ، با کمک به دیگران برای تامین نیازهایشان ، نیازهای خود را نیز برآورده می کنیم . این مفهوم در واقع تعبیر جدیدی از قانون اخلاق طلائی مشهور است ( با دیگران همچنان رفتار کن که میل داری آنان با تو رفتار کنند ) تفاوت مهم در آن است که شما با ابزار دوستی و کمک کردن به همسایه خود ، محبت و کمک او را به سوی خود جلب می کنید .
-شوخ طبعی: شوخ طبعی و مزاح ، که به ما اجازه می دهد ترسها و دیگر احساسات منفی خود را بدون ایجاد ناراحتی برای خودمان یا دیگران بیان کنیم. یکی از سالمترین راه های مقابله با فراز و نشیب های زندگی است . بنابراین دکتر ویلیام فرای (Williamfry) استاد دانشگاه استانفورد که تاثیر های خنده و شوخی را بر سلامت جسمی و روحی به مدت 3 سال مورد بررسی قرار داد ، خنده در هر روز به اندازه 10 دقیقه ورزش قایق سواری و پارو زدن برای کار کردن قلب و عروق بدن مفید است . همچنین باعث تغییر شکل امواج مغزی و ضرب آهنگ تنفس می شود ، از احساس درد می کاهد ترشح هورمون های مربوط به استرس را کاهش می دهد و با افزایش فعالیت سلولهای کشنده طبیعی بتعث تقویت ایمنی بدن در مقابل بیماری ها می گردد .
شوخی و خنده روش هایی برای بیان عواطف صادقانه ، غلبه بر ترس و تردید و برقراری ارتباط با دیگران است . حتی در زمان ابتلا به بیماری های درمان ناپذیر و مرگ بار ، شوخی می تواند به افراد کمک کند که روزهای آخر زندگی خود را با شادی و نشاط سپری کنند . فایده دیگر شوخی کمک به فرو نشاندن خشم و عصبانیت است ، تقریبا امکان ندارد که انسان هم بخندد و هم عصبانی بماند.
-داشتن روابط اجتماعی: برقرار کردن ارتباط با دیگران به بهبود سلامت جسمی و روانی کمک می کند ، داشتن روابط گروهی با کاهش هورمون های مربوط به استرس به حفظ تندرستی یاری می رسانند .

-حفظ سلامت جسم : نگه داشتن سلامت بدن ، به وسیله ورزش و تغذیه صحیح ، به سلامت فکر و روان کمک می کند . علت این موضوع آن است که ورزش میزان بعضی مواد شیمیائی موجود در مغز را تغییر می دهد و جریان خون و جذب اکسیژن را می افزاید . این تغییرات می تواند بر دستگاه اعصاب مرکزی اثر گذارند و دگرگونی خوشایندی را در احساس و حال فرد به وجود آورند . ورزش همچنین به ایجاد تغییرات روانی تدریجی می انجامد . فعالیت بدنی به خودی خود می تواند در ذهن انسان را از تمرکز به افکار مزاحم و آزار دهنده باز دارد . کسانی که به طور مرتب ورزش می کنند به نوعی احساس مهارت و تسلط بر خود دست می یابند و عصبانیت و نگرانی خود را با حرکات ورزشی تخلیه می کنند .
این تغییرات در امر تغذیه صحیح نیز ایجاد می شود داشتن چندین وعره غذایی کم حجم ولی مغذی و همچنین استفاده صحیح از مواد غذایی از جمله عوامل تاثیر گذار بر روان هستند .

برای شاد بودن و شاد زندگی کردن  نیازمند رفتارهائی مناسب و موثر هستیم تا بتوانیم در دیگران نفوذ کرده و چهره ای مشخص و شاد را نشانه خود قرار دهیم .

۱- همیشه چهره خندان و متبسم را در نگاه و صورت خود داشته باشیم .

۲- در معاشرت با اطرافیان ،  با احساس و شاداب باشیم .

۳- رفتارهای مثبت را برجسته و به آنها توجه نماییم .

۴- از کلمات محبت آمیز و خودمانی در سخنان خود استفاده کنیم .

۵- کبرو غرور بی جا نداشته باشیم وخود را برتر از دیگران ندانیم .

6- دیگران را دعوت به لبخند و شادی نماییم .

7- برنامه های شاد در ساعات تفریح و استراحت خود داشته باشیم .

8 – سعی در ایجاد فضای سبز در منزل ومکان زندگی خود داشته باشیم . ( استفاده از گلهای زیبا  و معطر محیط زندگی را باطراوت و آدمی را شاد می نماید)

عوامل موثر در تعلیم و تربیت:                                     

ا-خانواده:از پدران و مادران انتظار میرود که به همان اندازه که برای آراسته کردن بچه های خود دقت و وسواس از خود نشان نشان میدهند لا اقل به همان اندازه هم در پرورش فکری و ذهنی و درونی طفلانشان تعمق کنندو بدانند که تربیت فکری و معنوی کودکان آنها به مراقبت دقیقتر و مهمتر از پرداختن به مسائل ظاهری آنهاست.والدین باید نقشی فعال در آموزش و برنامه معنوی مدرسه ایفا نمایند.

2.توارث

3.تغذیه

4.آرامش

5.مدرسه:

االف)معلمین ب)دانش آموزان ج) محیط مدرسه د)برنامه ریزی ه)انجمن اولیاءومربیان:انجمن اولیاءومربیان به مثابه پلی است که بین خانه و مدرسه ایجاد شده و نقش ارزنده آن مسلم و مشخص است .این نکته حائز اهمیت است که برای داشتن مدرسه ای سالم ،مطلوب و شاد باید به تمامی عوامل و اجزای تشکیل دهنده آن پرداخت .

چیبس بخورید تا بیمار شوید!

لامپ رشته‌ای (که با نام‌های لامپ حبابی، لامپ التهابی، حباب نور تابان، لامپ سفیدگرمایی و لامپ سیمابی نیز نامیده شده.) منبع نور مصنوعی است که نور سفید درخشانی از خود ساطع می‌کند، (یک اصطلاح عمومی برای تمام لامپ‌هایی که توسط گرما از خود نور می‌تابانند و شامل یک قسمت تیره است که از خود نور می‌تاباند). یک جریان الکتریکی از یک رشته نازک عبور می‌کند که تا حد نور دهی آن را گرم می‌کند. یک حباب شیشه‌ای بسته شده از رسیدن اکسیژن به رشته جلوگیری می‌کند که در غیر این صورت رشته سریعاً اکسیده و خراب خواهد شد.

به لامپ‌های رشته‌ای گاهی اوقات لامپ الکتریکی گفته می‌شود، که در اصل به لامپ‌های قوسی اطلاق می‌شده.همچنین به آن‌ها در تئاتر، تلویزیون و صنایع فیلم‌سازی لامپ حبابی نیز گفته می‌شود که در استرالیا رواج بیشتری دارد.

لامپ‌های رشته‌ای در اندازه‌ها و ولتاژهای منتوعی ساخته می‌شوند، از ۱٫۵ ولت تا ۳۰۰ ولت.ابن نوع از لامپ نیازی به تجهیزاتی خارجی برای تنظیم ندارد و قیمت تولید بسیار پایینی دارد و با هر دو نوع جریان DC و AC به خوبی کار می‌کند.در نتیجه لامپ رشته‌ای به صورت وسیع در نوردهی خانگی و تجاری، نورهای غیر ثابت، چراغ‌های مطالعه، چراغ‌های اتومبیل‌ها و چراغ قوه‌ها و مصارف تبلیغاتی و دکوراسیون کاربرد دارد. بعضی مصارف هم از گرمای ناشی از لامپهای رشته‌ای استفاده می‌کنند، مانند دستگاه جوجه‌کشی (برای گرمایش تخم مرغ‌ها)، دستگاه‌های نگهداری جوجه‌های تازه متولد شده، نور گرمایی (فروسرخ) برای تانک‌های خزنده، گرمایش از راه دور برای گرمایش صنعتی و مصارف خشک کردن، و در فرهای پخت آسان.در هوای سرد، گرمای ناشی از لامپ‌های رشته‌ای می‌تواند در گرمایش خانه شرکت کند، اما در مناطق گرمسیری باعث اتلاف بیشتر انرژی توسط سیستم‌های تهویه مطبوع می‌شود. لامپ‌های رشته‌ای بتدریج در بسیاری از کاربردها جای خود را به لامپ‌های فلورسنت، لامپ‌های فلورسنت فشرده، لامپ‌های تخلیه الکتریکی پرنور، ال‌ئی‌دی‌ها و وسایل دیگری می‌دهند که به ازای مقدار مشابهی از انرژی وارد شده به لامپ مقدار بیشتری نور قابل رویت از خود ساطع می‌کنند. در بعضی مناطق تلاش می‌شود به منظور بالا بردن بازده نوری و کاهش مصرف انرژی این لامپ‌ها را از رده خارج کنند.

تاریخچه لامپ رشته‌ای

در جواب به این پرسش که «چه کسی لامپ رشته‌ای را اختراع کرد؟» رابرت فریدل و پاول اسرائیل به عنوان مورخ ۲۲ مخترع پیش از سوان و ادیسون را نام می‌برند.ایشان بیان کردند گه اختراع ادیسون توانست به خاطر چند ویژگی از بقیه پیشی بگیرد: مواد بکار گرفته شده مناسب تر، ایجاد خلعی مناسب تر نسبت به دیگران و تولید لامپی با مقاومت بیشتر که باعث می‌شد توزیع نیرو از منبع انرژی مرکزی مقرون به صرفه باشد.مورخ دیگری به نام توماس هوگس، موفقیت ادیسون را ناشی از تولید یک منبع نوری ابتدائی ولی جمع و جور می‌داند..«لامپ قطعه‌ای کوچک از سیستم نوردهی الکتریکی بود و حیاتی تر از ژنراتور غول آسای شاهکار ادیسون و خط تغدیه او و سامانه توزیع موازی او نبود. در حالی که بقیه مخترعان با لامپ‌ها و ژنراتورهایی که دارای نبوغ و شگرفی مشابه خیلی وقت پیش فراموش شدند چون سازندگان آنها را در یک سیستم جامع روشنایی ارائه نکرده بودند.»

تحقیقات نیمه‌تجاری ابتدائی‌تر: در ۱۸۰۲ هومفری دیوی پرقدرت‌ترین باتری دنیا را در موسسه سلطنتی انگلستان در اختیار داشت، در همان سال او توسط رشته‌ای از پلاتینیوم - که به دلیل دمای ذوب بسیار بالایش انتخاب شده بود - اولین لامپ رشته‌ای را اختراع کرد. آن لامپ به اندازه کافی روشن نبود و حتی آنقدر دوام نمی‌اورد که کاربردی داشته باشد اما سنت ۷۵ ساله‌ای بود که پیش زمینه موفقیت‌های محققان تا زمان تولید اولین لامپ کاربردی توسط توماس ادیسون در ۱۸۷۹ بود.در ۱۸۰۹ دیوی اولین لامپ قوس الکتریکی را ساخت که اتصال الکتریکی کوچک اما کور کننده‌ای بین دو زغال چوب بود که به یگ باتری شامل۲۰۰۰ پیل متصل شده بود.پس از نشان دادن این اختراع به موسسه سلطنتی انگلستان این لامپ به نام لامپ قوسی (Arc lamp) شناخته شد.

در ۱۸۳۵، جیمز لیندسی در دوندی اسکاتلند لامپ الکتریکی ثابتی را ارائه داد.او توضیح داد که او توانسته «کتابی را در فاصله ۱٫۵ پایی (حدودا ۵۰ سانتی متر) بخواند».با این حال در زمانی که این وسیله را به خواست خود تکمیل می‌کرد رو به مسئله تلگراف بی سیم آورد و بیش از این به لامپ الکتریکی خود نپرداخت.ادعاهای او در این زمینه زیاد مستند نیستند. در ۱۸۴۰ دانشمندی بریتانبایی به نام 'وارن ده لا رو ' سیم پیچی از جنس پلاتینیوم را در محفظه خلأ قرار داد و جریانی الکتریکی را از آن عبور داد.طراحی ان بر این اساس استوار بود که نقطه ذوب بالای پلاتینیوم اجازه بالارفتن دما تا دماهای بالاتر را می‌دهد و محفظه خالی شده از هوا که مولوکول‌های گاز کمتری دارد واکنش کمتری با پلاتینیوم نشان خواهد داد و عمر لامپ را افزایش خواهد داد.هرچند طرح کارا بود اما قیمت بالای پلاتینیوم استفاده تجاری از ان را غیر ممکن ساخت. در ۱۸۴۱، فردریک ده مولینس از انگلستان اولین مقاله درباره طراحی لامپ رشته‌ای توسط خاکه ذغالی که بین دو سیم از جنس پلاتینیوم قرار داشت و در یک حباب تخلیه شده قرار داشت را ارائه کرد در ۱۸۴۵جاون و.استارر آمریکایی مقاله‌ای در باره لامپ رشته‌ای اختراعی خود که شامل رشته‌ای کربنی بود ارائه داد.زمان زیادی از ارائه این مقاله نگذشته بود که او فوت شد.غیر از اطلاعات نوشته شده در مقاله او چیز زیادی درباره او در دسترس نیست. در ۱۸۵۱، ژن اگوئنه روبرت-هودین در شهر بلویس فرانسه حباب‌های لامپ رشته‌ای را در معرض دید عموم قرار داد.لامپ‌های ساخت او در موزه چاتئوی بلویس برای همیشه به نمایش گداشته می‌شود. در ۱۸۷۲ آ.ن.لودگین یک لامپ رشته‌ای را اختراع کرد.در ۱۸۴۷ او یک مقاله درباره اختراع خود نوشت. در میان رقبایی که نزدیک به توماس ادیسون شده بودند، دانشمندی آلمانی-آمریکایی به نام 'هینریش گوبل' ادعا کرد که او اولین حباب لامپ را در ۱۸۵۴ درست کرده‌است : یک رشته ذغال بامبو در یک بطری تخلیه شده برای جلوگیری از اکسیده شدن، و او در این پنج سال به قول خیلی‌ها اولین حباب لامپ کاربردی را ساخته بود.'لویس لاتیمر ' نشان داد حباب‌هایی که ظاهراً گوبل در دهه ۱۸۵۰ ساخته بود بسیار قبل تر ساخته شده بودند.و شیشه گری را پیدا کرد که کلاه برداری او را نشان می‌داد. در سال ۱۸۹۳ در دعوی مقالات متداخل، قاضی ادعای گوبل را کاملاً مردود اعلام کرد.

لامپ رشته‌ای کربنی با سوکت E۲۷ لامپ قبلی که با ۱۰۰ ولت روشن شده‌است ۲۲۰ ولت، تقریبا ۳۰ وات

تجاری سازی

' جوزف ویلسن سوان' (۱۸۲۴-۱۹۱۴) فیزیکدان و شیمی‌دانی انگلیسی بود.در ۱۸۵۰ او کار خود را بر روی رشته ذغال کاغذ داخل یک حباب شیشه‌ای خالی شده از هوا را شروع کرد.در ۱۸۶۰ او می‌توانست وسیله‌ای کاربردی را به نمایش بگزارد اما کمبود یک خلأ مناسب و یک منبع الکتریکی مناسب باعث کم شدن طول عمر و بازده لامپ او شد.در اواسط دهه ۱۸۷۰ پمپ‌های بهتری اختراع شدند و سوان دوباره آزمایش خود را آغاز کرد.با کمک چارلز استیرن که در کار پمپ‌های خلأ بود، سوان روشی را ابداع کرد که باعث جلوگیری از سیاه شدن لامپ اولیه او شد که در ۱۸۸۰ شماره مقاله ۸ را از ان خود کرد.در ۱۸ام دسامبر ۱۸۷۸ لامپی که از یک میله باریک کربنی استفاده می‌کرد در جلسه‌ای در انجمن شیمی نیوکاسل به نمایش گزاشته شد و سوان شرح کار خود را در جلسه انها در ۱۷ ژانویه ۱۸۷۹ به نمایش گزاشت.همچنین ان را به ۷۰۰ نفری که در سوم فوریه ۱۸۹۷ در نشست ادبی و فلسفی نیوکاسل شرکت کرده بودند نیز نشان داد.این لامپ‌ها از میله کربنی لامپ قوسی به جای رشته باریک کربنی استفاده می‌کردند.بنابراین انها مقاومت کمتری داشتند و رساناهای بسیار بزرگی برای تامین جریان مورد نیاز لازم داشتند که از لحاظ اقتصادی به صرفه نبود.همچنین مشخصات یک لامپ رشته‌ای را با یک خلأ نسبتاً قوی، رسانای کربنی، و هادی‌های پلاتینیومی میسر می‌شاختند.وانگهی نیاز به جریان کاری بالا باعث می‌شد عمر بسیار کمی داشته باشند.سوان توجه خود را معطوف ساخت رشته‌های کربنی بهتر و وسایلی که دو سر آن را متصل می‌کند کرد.او روشی برای کار با پنبه برای ساخت نخ کاغذی اختراع کرد و مقاله ۴۹۳۳ را در سال ۱۸۸۰ در انگلستان ثبت کرد. از این سال او نصب حباب‌های روشنایی را درانگلستان در خانه‌ها و نقاط مهم شروع کرد و در اوایل دهه ۱۸۸۰ شرکت او شروع به کار کرد. در آمریکای شمالی نیز به موازات انگلستان پیشرفتهایی شکل گرفته بود.در ۲۴ جولای ۱۸۴۷ مقاله‌ای توسط متخصص برق پزشکی، 'هنری وودوارد' و همکارش'متیو اوانس' در تورنتو نوشته شد.ایشان لامپ خود را با اندازه و شکلی متفاوت از میله‌های کربنی در سیلندر شیشه‌ای که با نیتروژن پر شده بود تولید کردند.وودوارد و اوانس تلاش کردند تا لامپ‌های خود را تجاری کنند، اما ناموفق بودند.ایشان کار خود را با فروش مقاله خود در سال ۱۸۹۷ به توماس ادیسون به پایان رساندند(مقاله ۰، ۱۸۱، ۶۱۳ در آمریکا). 'توماس ادیسون' تحقیقاتی جدی برای پیشبرد لامپ رشته‌ای کاربردی در ۱۸۷۸ شروع کرد.او اولین مقاله خود را به عنوان «بهبودی در لامپ الکتریکی» در ۱۴ اکتبر ۱۸۷۸ ثبت کرد (مقاله ۰، ۲۱۴، ۶۳۶ در آمریکا).پس از آزمایش‌های زیادی که با رشته پلاتینیوم و فلزات دیگر انجام داد دوباره به سمت رشته‌های کربن روی آورد.اولین آزمایش موفقیت آموز او در ۲۲ اکتبر ۱۸۷۹ بود که ۱۳٫۵ ساعت دوام آورد.ادیسون اصلاح طرح خود را ادامه داد و در ۴ نوامبر ۱۸۹۷ مقاله‌ای (مقاله ۰، ۲۲۳، ۸۹۸در آمریکا) به عنوان لامپی الکتریکی که از «رشته یا نواری کربنی که پیچیده شده و.... به سیم‌های اتصال پلاتینی متصل شده» استفاده می‌کند ثبت کرد.اگر چه او راه‌های بسیاری برای ساخت رشته کربنی شامل «نخ پنبه‌ای با کتانی، قطعات کربنی، کاغذی که با روش‌های مختلف پیچیده شده است» توضیح داده بود، چند ماه بیشتر از ارائه مقاله نگذشته بود که ادیسون و تیمش فهمیدند که رشته ذغال بامبو می‌تواند بیش از ۱۲۰۰ ساعت دوام بیاورد. شرکت لامپ حبابی 'هیرام اس.ماکزیم' در ۱۸۷۸ شروع به کار کرد تا مقاله خود و مقالات 'ویلیام ساویر' را عملی کند.شرکن او پس از شرکت ادیسون دومین شرکت فروش لامپ رشته‌ای کاربردی در آمریکا بود.شرکت نوردهی الکتریکی او در اواخر دهه ۱۸۸۰ برای اولین بار به صورت تجاری در شرکت 'تجارت مالی مطمئن' مستقر کرد، حدوداً ۶ ماه بعد از استقرار لامپ رشته‌ای ادیسون در 'استیمر کلومبیا'.ماکزیم در اکتبر ۱۸۸۰ روشی را ثبت کرد که در آن توسط هیدروکربنها رشته‌های کربنی را به منظور افزایش عمر آنها پوشش می‌داد.لویس لایمر که در ان زمان کارمند او بود روشی را ابداع کرد که توسط ان به رشته‌ها حرارتی اعمال می‌کرد که اجازه می‌داد انها را به شکل‌های بدیعی مدل دهی کند، مانند شکل "M" در رشته‌های شاخت ماکزیم.در ۱۷ ژانویه ۱۸۸۲، لاتیمر مقاله‌ای در باره "فرآین ساخت کربن هاً بدست آورد، روشی بهبود یافته برای تولید رشته‌های حباب لامپ که توسط شرکت نور الکتریکی ایالات متحده خریداری شده بود.لاتیمر بهسازی‌های دیگری مثل راه بهتری برای اتصال رشته‌ها به سیم‌های محافظ به ثبت رساند. در بریتانیا، شرکت‌های ادیسون و سوان به هم پیوستند تا شرکت برقی متحد سوان و ادیسون را تشکیل بدهند (بعدها این شرکت به نام ادیسوان شناخته می‌شد، که در نهایت به نام 'Thorn Lighting ltd' ثبت شد).ادیسون در ابتدا مخالف این ادغام بود اما وقتی از راه قانونی توسط سوان تحت فشار قرار گرفت و سوان پیروز شد در نهایت مجبور به همیاری با سوان شد و اتحاد صورت گرفت.در نهایت ادیسون تمام سهم سوان در شرکت را بدست آورد.سوان مقاله خود را طبق قوانین ایالات متحده به شرکت برقی براش در جون ۱۸۸۲ فروخت.بعدها سوان نوشت که ادیسون ادعای بیشتری در مورد نور نسبت به او داشت تاادیسون امتیازاتش را از ادعا درباره آنها در ایالات متحده محافظت کند. در ۸ اکتبر ۱۸۸۳، اداره ثبت اختراعات ایالات متحده حکمی را داد که امتیازات ادیسون بر پایه فنون پیشین ویلیام ساویر بنا شده و ان‌ها را نا درست اعلام کرد.این ادعا سالها ادامه یافت.در نهایت در ۶ اکتبر ۱۸۸۹ یک قاضی حکم داد که ادعای بهبود سیستم نور دهی الکتریکی ادیسون برای "یک لامپ رشته‌ای از کربن با مقاومت بالاً درست بوده‌است. در دهه ۱۸۹۰، یک مخترع اتریشی به نام 'کارل آئوور وون ولزباچ' بر روی تور رشته اس فلزی کار کرد.ابتدا با سیم‌های پلاتینیومی و سپس اسمیومی و یک نمونه کاربردی در ۱۸۹۸ ساخت. در ۱۸۹۷، یک فیزیکدان و شیمیدان آلمانی به نام والتر نرنست لامپ نرست را که نوعی از لامپ رشته ایست و از حبابی سرامیکی استفاده می‌کرد که -نیازی به محیط خلأ یا گازی بی اثر نداشت- را تولید کرد. لامپ‌های نرست که دو برابر لامپ‌های رشته کربنی بازده داشت، به سرعت رایج شد تا زمانی که لامپ‌های رشته فلزی بر آن سبقت گرفت. در ۱۹۰۳، 'ویلیام ویتنیو' رشته‌ای را ابداع کرد که درون حباب لامپ را تیره نمی‌مرد. (بعضی از آزمایش‌های ادیسون برای جلوگیری از تیره شدن حباب باعث اختراع لامپ الکتریکی تخلیه شده شد.)این رشته رشته‌ای کربنی بود که با فلز پوشیده شده بود.در ۱۳ اکتبر ۱۹۰۴، 'ساندور جاست' , 'فرنس هانامان' امتیازنامه‌ای در مجارستان (شماره ۳۴۵۴۱) برای لامپ رشته تنگشتن را بدست آوردند، که نسبت له لامپ رشته کربنی نور درخشان تری توبید می‌کرد و عمر بیشتری هم داشت.این لامپ‌ها ابتدا توسط شرکت مجاری 'تانگسرام' در ۱۹۰۵ به بازار ارائه شد، به همین خاطر در بسیاری از کشورهای اروپایی این نوع لامپ تانگسرام خوانده می‌شود.در ۱۹۰۶ شرکت ژنرال الکتریک امتیاز روشی برای تولید رشته تنگستنی برای استفاده در لامپ رشته‌ای را بدست آورد. رشته‌های تنگستن رسوبی گران بودند اما در ۱۹۱۰ توسط ویلیام دیوید کولیدج (۱۸۷۳-۱۹۷۵) روش بهبود یافته‌ای برای ساخت رشته‌های تنگستن ابداع کرد.رشته تنگستن بیشتر از بقیه انواع رشته‌های دیگر باقی ماند و کولیدج قیمت را اقتصادی کرد.در ۱۹۱۳ ایروینگ لانگمویر فهمید که پر کردن لامپ با گازهای بی اثر به جای خلأ هم باعث بازده نوری و هم کاهش تیره شدن حباب می‌شود.ماروین پیپکین، شیمیدان آمریکایی، در ۱۹۲۴ امتیازی برای براق کردن داخل حباب، بدون سست کردن آن و در ۱۹۴۷ امتیازی برای پوشاندن داخل لامپ با سیلیکا به دست آورد.در ۱۹۳۶، رشته س فنری پیچیده شده معرفی شد که بازده لامپ‌ها را بیشتر می‌کرد. در ۱۹۶۴ بهبود بازده و تولید لامپ‌های رشته‌ای باعث کاهش هزینه تولید مقدار معینی نور به مقدار یک سیم نسبت به لامپ ابتدایی ادیسون شد.

اقتصاد

بین سالهای ۱۹۲۴ و ۱۹۳۹، بازار جهانی لامپ رشته‌ای توسط اتحادیه فواباس (خدای خورشید) کنترل می‌شد که تمام قیمت‌های خرید فروش را معین می‌کرد و اعضای آن بازار جهانی لامپ را تحت کنترل خود در آورده بودند.

طریقه ساخت

لامپ‌های رشته‌ای شامل یک محفظه شیشه‌ای (یک جام یا جباب) که توسط گازی بی اثر پر شده‌است تا تبخیر رشته را کم کند می‌شود.درون حباب یک رشته از تنگستن قرار دارد که از سرتاسر آن جریان الکتریکی عبور داده می‌شود.جریان باعث گرم شدن رشته به دمایی شدیداً بالا می‌شود (نوعاٌ ۲۰۰۰ تا ۳۳۰۰ درجه کلوین بسته به نوع رشته، سایز، شکل، و مقدار جریان عبور داده شده).رشتهٔ داغ شده از خود نوری ساطع می‌کند که حدوداً یک طیف موج پوسته‌ای را شامل می‌شود.قسمت مطلوب این طیف موج نور مرعی است، اما عمده انرژی صرف تولید نور طول موج‌های نزدیک مادون قرمز می‌شود. ۱- حباب شیشه‌ای ۲- گاز بی اثر کم فشار ۳- رشته تنگستن ۴- سیم اتصال ۵- سیم اتصال ۶- سیم‌های محافظ ۷- ساقه (پایه شیشه‌ای) ۸- سیم اتصال ۹- کلاهک ۱۰- عایق (ویترایت) ۱۱- اتصال الکتریکی لامپ‌های رشته‌ای عموماً یک پایه شیشه‌ای دارند، که سیم‌های محافظ را حفاظت می‌کند و اجازه می‌دهد سیم‌های اتصال بدون نشت گاز/هوا به داخل حباب عبور کنند.لامپ‌های بزرگ ممکن است پایه‌ای پیچ دار داشته باشند.(یک یا چند اتصال در نوک و یک اتصال در پوسته) یا یک پایه پایه لامپ میخی (یک یا چند اتصال در نوک، پوسته به عنوان اتصال یا صرفاً به عنوان اتصال مکانیکی).بعضی از لامپ‌های لوله‌ای یک اتصال الکتریکی در هر انتهای خود دارند.لامپ‌های کوچک ممکن است یک پایه سه گوش و سیم‌های اتصال داشته باشند، و بعضی از لامپ‌های خودرو یا لامپ‌هایی مخصوص ترمینال‌های پیچی برای ایجاد اتصال الکتریکی دارند.اتصالات در سوکت لامپ اجازه می‌دهند که جریان از میان رشته عبور کنند.محدوده درجه بندی توان از ۰٫۱ وات تا ۱۰، ۰۰۰ وات است. برای بهبود بازده لامپ، رشته اکثراً شامل سیم پیچی از سیم مرغوب است که به نام فنر پیچیده شده 'coiled coil' مشهور است.برای لامپ ۱۲۰ وات ۱۲۰ ولتی، طول رشته پیچیده نشده اکثراً ۵۸۰ میلیمتر است و قطر رشته ۰٫۰۴۵ میلیمتر است. یکی از مشکلات اصلی لامپ استاندارد الکتریکی تبخیر رشته‌است. تفاوت‌های کوچک در مقاومت طول رشته باعث ایجاد «نقاط داغ» در مناطقی که مقاومت بیشتری دارند می‌شود.تفاوت ۱٪ در قطر رشته باعث کاهش ۲۵٪ عمر می‌گردد.نقاط داغ سریع تر از نقاط دیگر رشته بخار می‌شوند و این باعث افزایش مقاومت آن نقاط و تشکیل فیدبک مثبتی می‌شود که در نهایت به ایجاد یک شکاف در یک رشته ناسالم می‌شود.'ایروینگ لانگمویر' فهمید که یک گاز بی اثر به جای خلأ باعث تاخیر در تبخیر می‌شود.هم اکنون لامپ‌های مصرف عمومی که توانی بیشتر از ۲۵ وات دارند با مخلوطی از مقدار زیادی آرگون و کمی نیتروژن یا کریپتون پر می‌شوند.در هر حال رشته‌ای که در حباب پر شده با گاز پاره می‌شود نی تواند یک قوس الکتریکی ایجاد کند که ممکن است به ترمینال‌ها منتقل شود و شار جریان بسیار زیادی را ایجاد کند.رشته‌های هادی داخلی نازک و محافظت‌های ساخته شده دیگر به عمد قرار داده شده‌اند تا به عنوان فیوز در لامپ عمل کنند.در لامپ‌های ولتاژ بالاتر نیتروژن بیشتری به کار برده می‌شود تا امکان جرقه زدن را کاهش دهند. در مصارف عمومی رشته تنگستن بخار می‌شود. در لامپ‌های پر بازده تر این تبخیر سریع تر است.به همین خاطر طول عمر لامپ رشته‌ای رابطه‌ای جایگزینی «Trade off» بین بازده و طول عمر دارد.این رابطه اکثراً برای لامپ‌های عمومی به سمتی می‌رود که طول عمر از ۱۰۰‌ها ساعت تا ۲۰۰۰ ساعت کمتر نشود.لامپ‌های پروژکتورها و لامپ‌های عکاسی و تئاترها طول عمر مفیدی در حد چندین ساعت دارند، معامله‌ای بین طول احتمالی و نور بیشتر در حجم کمتر.لامپ‌های عمومی با طول عمر بالا و بازده کمتر اکثراَ در جاهایی استفاده می‌شوند که هزینه تعویض نسبت به هزینه انرژی هدر رفته بیشتر باشد. در لامپ‌های مرسوم تنگستن تبخیر شده باعث کدر شدن سطح داخلی شیشه می‌شود.برای لامپ‌های خلأ این تیرگی به طور یکنواخت در تمام سطح حباب صورت می‌گیرد.وقتی لامپ از یک گاز بی اثر پر باشد تنگستن تبخیر شده توسط جریان گاز گرم حمل می‌شود، که ترجیجاً در بالاترین قسمت حباب جمع می‌شود و فقط آن قسمت حباب را تیره می‌کند. لامپ رشته‌ای که وقتی ۷۵٪ از عمر آن سپری شده فقط ۹۳٪ یا بیشتر از نور ابتدائی خود را بدهد بنا بر تستی که نشریه ۶۰۰۶۴ IEC انجام داده نامناسب است.کم شدن نور بدلیل تبخیر رشته و سیاهی حبا است. «شکاف رشته» پدیده‌ای دیگر است گه طول لامپ را کاهش می‌دهد.لامپ‌هایی که با جریان ثابت کار می‌کنند اختلالاتی پله‌ای شکل در رشته آنها ایجاد می‌شود، که باعث کاهش سطح جریان عبوری عرضی و در نتیجه گرمای بیشتر و تبخیر سریع تر در این نقاط می‌شود.در لامپ‌های کوچکی که با جریان DC کار می‌کنند این کاهش ممکن است تا نصف شدن طول عمر لامپ نسبت به جریان AC باشد.آلیاژهای متفاوتی از تنگستن و رهنیوم می‌توانند برای بی اثر کردن این اثر استفاده شوند. مقدار بسیار کمی بخار آب می‌تواند باعث تیرگی زیاد حباب لامپ شود.حباب آب بر روی رشته داغ به هیدروژن و اکسیژن تجزیه می‌شود.اکسیژن به فلز تنگستن حمله ور می‌شود و ذرات اکسید تنگستن را می‌سازد که در نقاط سردتر لامپ قرار می‌گیرند.هیدروژن تشکیل شده نیز اکسید را می‌کاهد و دوباره بخار آب را تشگیل می‌دهد و این سیکل آبی را ادامه می‌دهد.یک قطره آب تقسیم شده در ۵۰۰، ۰۰۰ لامپ باعث تیرگی به مقدار زیادی می‌شود. در لامپ هالوژن تبخیر نا خواسته رشته و تیرگی حباب با پرکردن حباب از یک گاز هالوژن در فشار پایین کاهش یافته‌است.این لامپ‌ها می‌توانند در دماهای بالاتری کار کنند بدون این که مقدار غیر قابل قبولی از عمر آنها کاسته شود که باعث می‌شود بازده نوری بیشتری داشته باشند. بعضی از لامپ‌های قدیمی که در تئاترها، پرژکتورها، نورهای جستجو و فانوس‌های دریای استفاده می‌شدند، رشته‌ای ضخیم و سنگین د اشتند که در خود پودر تنگستن آزاد میان یک جام داشت.پس از مدت زمانی اپراتور جباب را جدا می‌کرد و آن را تکان می‌داد تا به پودر تنگستن اجازه دهد تا تنگستنی را که در درون حباب جمع شده را پاک کند تا سیاهی را پاک کرده و لامپ را دوباره روشن کند. اگر حباب لامپ ترک بردارد، تنگستن داغ با هوا ترکیب می‌شود و تعلیقی از نیتراد تنگستن قهوه‌ای رنگ، اکسید تنگستن قهوه‌ای رنگ، پنتا اکساید تنگستن نیلی رنگ و تری اکساید تنگستن زرد رنگ تشکیل می‌شود که در نزدیک سطح حباب ته نشین می‌گردد. حباب شیشه‌ای لامپ معمول می‌تواند به دمایی بین ۲۲۰ تا ۲۶۰ درجه سانتیگراد برسد.لامپ‌هایی که برای توان‌های بالا یا به منظور گرمایش تولید می‌شوند می‌بایست حبابی از جنس شیشه سخت یا گوارتز سیم گزاری شده داشته باشد.

مشخصات الکتریکی

لامپ‌های رشته‌ای تقریباً بارهایی مقاومتی با ضریب توان ۱ هستند.یعنی توان واقعی (وات) استفاده شده با توان ظاهری (ولت امپر) یکسان اند.مقاومت واقعی رشته یه دمای آن وابسته‌است.دمای رشته سرد حدوداً لامپ روشن یک پانزدهم است.مثلا، لامپ ۱۰۰ وات ِ ۱۲۰ ولت حدوداً ۱۴۴ اهم مقاومت دارد در حالی که مقاومت سرد بسیار پایین تر است (حدوداً ۹٫۵ اهم).از آنجا که لامپ‌های رشته ایی بارهای مقاومتی هستند، دیمرهای ترایاکی ساده می‌توانند به راحتی به عنوان مدار کنترل روشنایی آنها مورد استفاده قرار گیرند.اتصالات الکتریکی ممکن است نشان "T" داشته باشند که نشان می‌دهد آنها به منظور استفاده در مدارات کنترلی با جریان هجومی بالای لامپ‌های تنگستن طراحی شده‌اند.برای لامپ‌های ۱۲۰ ولت ۱۰۰ وات عمومی، جریان در حدود ۰٫۱۰ ثانیه ثابت می‌شود، و لامپ پس از حدوداً ۰٫۱۳ ثانیه به ۹۰٪ روشنایی کامل خود دست می‌یابد.

توان

مقایسه بازده با توان (لامپ‌های ۱۲۰ ولت) توان (وات) خروجی (لومان) بازده (lm/W) ۵ ۲۵ ۵ ۱۵ ۱۱۰ ۳/۷ ۲۵ ۲۰۰ ۰/۸ ۳۵ ۳۵۰ ۳/۱۰ ۴۰ ۵۰۰ ۵/۱۲ ۵۰ ۷۰۰ ۵/۱۳ ۵۵ ۸۰۰ ۲/۱۴ ۶۰ ۸۵۰ ۵/۱۴ ۶۵ ۱۰۰۰ ۰/۱۵ ۷۰ ۱۱۰۰ ۷/۱۵ ۷۵ ۱۲۰۰ ۰/۱۶ ۹۰ ۱۴۵۰ ۱/۱۶ ۹۵ ۱۶۰۰ ۸/۱۶ ۱۰۰ ۱۷۰۰ ۰/۱۷ ۱۳۵ ۲۳۵۰ ۴/۱۷ ۱۵۰ ۲۸۵۰ ۰/۱۹ ۲۰۰ ۳۹۰۰ ۵/۱۹ ۳۰۰ ۶۲۰۰ ۷/۲۰ لامپ‌های رشته‌ای اکثراً بنا بر توان الکتریکی مصرفی خود به فروش می‌رسند.این توان با وات اندازه گیری می‌شود و اساساً به مقاومت رشته وابسته‌است، که آن نیز به طول رشته، ضخامت و جنس آن بستگی دارد.برای دو حباب با ولتاژ یکسان، نوع، رنگ و شفافیت، لامپی که توان بیشتری می‌گیرد نور بیشتری هم می‌دهد. جدول مقدار نوعی تقریبی را بر حسب لمان برای لامپ‌های رشته‌ای استاندارد با توان‌های متفاوت نشان می‌دهد.دقت کنید که مقدار لومان برای حباب‌های «سفید نرم» عموماً کمی از لامپ‌های استاندارد با توان مشابه کمتر است، چون حباب‌های شفاف اکثراً کمی نور روشنتری از خود نسبت به لامپ‌های عادی با توان مشابه ساطع می‌کنند. مقایسه هزینه برق مصرفی: کیلووات ساعت، واحد معمول انرژی الکتریکی خریداری شده‌است. قیمت الکتریسیته در ایالات متحده عموماً بین ۰٫۰۶ تا ۰٫۱۸ دلار به ازای هر کیلووات ساعت متغیر است، اما در بعضی نقاط خاص مانند هاوایی ممکن است تا ۰٫۲۳ دلار به ازای هر کیلووات ساعت برسد. مانند سایر وسایل الکتریکی، هزینه کار ساعتی می‌تواند با ضزب کردن توان ورودی در هزینه به ازای هر کیلووات ساعت و تقسیم آن بر ۱۰۰۰ بدست آید.مثلاً یک لامپ ۱۰۰ وات با هزینه ۱۰ سنت برای هر کیلووات ساعت ۱=۱۰۰۰/۱۲*۱۰۰ سنت برای هر ساعت کار خواهد بود. هدف هر سیستم نورپردازی روشنایی است (لومان)، نه توان.برای مقایسه هزینه کارکرد لامپ‌های رشته‌ای با منابع نوری دیگر، محاسبه باید مقدار نور تولید شده با هر لامپ را هم در بر بگیرد.برای سیستم‌های نوردهی صنعتی و تجاری، مقایسه باید شامل مقدار نور مورد نیاز، بازده تجهیزات نوردهی، هزینه هر لامپ، هزینه کارگری که لامپ را جایگزین می‌کند، ضریب استهلاک لامپ در زمان کارکرد آن (نور آن بعد از گذشت زمان)، تأثیر گرمایی لامپ و سیستم‌های تهویه مطبوع، و همچنین مصرف انرژی را هم در نظر گرفت. هزینه نهایی نوردهی همچنین شامل اتلاف نوری نگهدارنده‌های لامپ نیز می‌شود.سطوح منعکس کننده داخلی و طراحی پایه لامپ می‌تواند مقدار نور قابل رویت را بهبود دهد.از آنجا که دید انسان خود را با نورهای بسیار متفاوتی تطبیق می‌دهد، ۱۰تا ۲۰٪ کاهش در نور هنوز می‌تواند نور دهی قابل قبولی باشد، مخصوصاً وقتی تغییراتی مانند تمیز کردن تجهیزات نوردهی و بهبود پایه‌های لامپ اعمال شوند. مشخصات فیزیکی : شرایط، اندازه و شکل حباب‌ها : - لامپ عمومی : نور در تمام جهات ساطع می‌شود.در دو نوع شفاف و مات ساخته می‌شود. انواع : عمومی (A)، حبابی(G)، و دکوراتیو(D) (شعله‌ای، پخش و اشکال دیگر) - توان بالای عمومی (PS) لامپ‌های بالاتر از ۲۰۰ وات - بازتابنده (R) یک بازتابنده نور در درون لامپ پوشش داده شده تا نور را به سمت روبرو جهت دهی کند.مدل‌های با نور پخش (FL) نور را پراکنده می‌کنند.نوع نقطه‌ای (SP) نور را متمرکز می‌کند. نوع بازتابنده (R) تقریباً دو برابر شدت پرتابه نور بیشتری (فوت-کاندل) نسبت به نوع عمومی (A) با همان وات دارد. - بازتابنده سهموی با پوشش آلومینیوم (PAR) حباب‌های PAR نور را با دقت بیشتری تحت کنترل داند.آنها حدودا ۴ برابر شدت نور بیشتری نسبت به نوع A دارند، و برای نور خطی و بازگشتی مورد استفاده قرار می‌گیرند.نوع مقاوم در برابر هوا برای استفاده نورهای نقطه‌ای و نور پخش در فضای آزاد موجود است.حباب ۱۲۰های ولت ۱۶، ۲۰، ۳۰ و ۳۸ : در انواع نقطه‌ای و نور باریک گسترش می‌یافتند.مانند بقیه لامپ‌ها، شماره بالا نشان دهنده قطر لامپ بر حسب یک هشتم اینچ است.Par ۱۶ برابر دو اینچ است، ۲۰ برابر با قطر ۲٫۵ اینچ است، ۳۰ برابر ۳٫۷۵ ایننچ است و ۳۸ برابر ۴٫۷۵ اینچ است. - بازتابنده پیچیده - HIR "HIR" لامپی است که پوششی مخصوصی دارد که نور مادون قرمز را به سوی رشته بازمی‌تابد، گرمای کمتری نشت می‌کند، بنابر این رشته داغ تر می‌شود و بازده بالاتر می‌رود. اتصالات استاندارد:

حباب لامپ با پایه پیچی E۲۶ ادیسون کلاهک دو پایه اتصال میخی (حباب نشان داده در اصل CFL است) بعضی از لامپ‌های خانگی و صنعتی پایه‌های فلزی دارند که با سوکت‌های استاندارد مطابقت دارند.ژنرال الکتریک در ۱۹۰۹ سایز استانداردی برای لامپ‌های رشته‌ای تنگستن تحت مارک مزدا معرفی کرد.این استاندارد در ایالات متحده به سرعت مقبول افتاد و نام مزدا تحت پروانه‌ای در سال ۱۹۴۵ توسط سازنده‌ها مورد استفاده قرار گرفت.

پایه پیچی

در هر طراحی، E نشانه ادیسون است، کسی که سرپیچ لامپ را ساخت، و شماره نشانگر قطر برحسب میلیمتر است. (حتی در آمریکای شمالی هم که طراحی برای حباب شیشه‌ای بر حسب یک هشتم اینچ هست هم صادق است.).چهار نوع سایز رایج برای اندازه سرپیچ‌های استفاده شونده در سرپیچ‌های مخصوص ولتاژ شبکه رایج است: - شمعی :E۱۲ در آمریکای شمالی، E۱۱ و E۱۰ در اروپا. - میانی :E۱۷ در آمریکای شمالی، E۱۴ در اروپا. - استاندارد یا متوسط : E۲۶ (MES) در آمرکای شمالی، E۲۷ (ES) در اروپا. - مغول :E۳۹ در آمریکای شمالی، E۴۰ (GoliathES) در اروپا بقیه سایزهای سرپیچ عبارت است از : - متوسط بزرگتر (E۲۹)، بزرگتر از سوکت لامپ‌های رایج، برای جلوگیری دزدیده شدن حباب در محل‌های عمومی. - سایز مینیاتوری (E۵) که اکثراً برای کاربردهای ولتاژ پایین مثل باتری‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. سایز بزرگ E۳۹ هم اکنون در لامپ‌های خیابانی بزرگ و لامپ‌های وات بالا (مانند سه شماره ۱۰۰/۲۰۰/۳۰۰) و بسیاری از لامپ‌های نورانی تخلیه الکتریکی مورد استفاده قرار می‌گیرد.حباب‌های ۱۲ ولت سرپیچ متوسط ادیسون (MES) برای کاروان‌ها تولید می‌شوند.لامپ‌های فضای باز جشن‌ها و همچنین لامپ‌های چراغ‌های مطالعه و فرهای مایکروویو از سرپیچ میانی استفاده می‌کنند.پیشتر لامپ‌های خروج اضطراری نیز از پایه میانی استفاده می‌کردند (اما هم اکنون طبق قوانین کانادا و ایالات متحده لامپ‌های پربازده تری باید مورد استفاده قرار گیرند.).از سرپیچ متوسط نباید بیشتر از ۲۵ آمپر بگذرد.این قضیه محدوده لامپ‌های ولتاژ پایین کاربردی را کم می‌کند.(۵۵۰۰ وات در شبکه ۲۲۰ ولت.).

پایه‌های میخی (بایونت) حباب‌های پایه میخی (فشار و چرخش) که در پایه‌هایی با سوکت‌های با صفحه‌های فنری مورد استفاده قرار می‌گیرند، در سایزهای مشابهی تولید می‌شوند و در طرح‌های B ,BA یا ۱۲ ,BY تولید می‌شوند.این پایه‌ها در سرتاسر جهان به همراه لامپ‌های پایه گوه‌ای که دارای پایه نیمه پلاستیکی یا کاملاً شیشه‌ای هستند برای لامپ‌های اتومبیل ۱۲ ولت رایج اند.در این حالت اتصالات دور قسمت خارجی جباب می‌پیچند که برخلاف اتصالات سوکت تحت فشار قرار می‌گیرند.حباب‌های لامپ‌های کوچک جشن‌ها از پایه‌های گوه‌ای پلاستیکی استفاده می‌کنند.BC یا B۲۲ یا B۲۲d یا پایه‌های میخی دو اتصاله در استرالیا، هند، ایرلند و نیوزیلند و ایالات متحده برای بیشتر لامپ‌های ۲۴۰-۲۲۰ ولت مورد استفاده قرار می‌گیرند.بایونت‌های کوچک در آمریکای شمالی برای وسایلی مثل ماشین‌های دوخت و جاروبرقی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. پایه‌های سنجاقی: پایه سنجاقی (پینی)، دو اتصال در قسمت زیرین حباب دارد.برای آنها طرح‌های G یا GY تعیین شده‌است، همراه با عددی که فاصله مرکز تا مرکز هر پین را به میلیمتر نشان می‌دهد.مثلاً یک پایه پینی ۴ میلیمتری به صورت G۴ (یا GY۴) نشان داده می‌شود.بعضی از سایزهای رایج G۴, G۶٫۳۵,G۸,GY۸٫۶,G۹ و GY۹٫۵ هستند.وجود دومین حرف (یا نبودن آن) قطر پین را نشان می‌دهد.بعضی از لامپ‌های نقطه‌ای یا پهن پین‌هایی دارند که نوک پهن تری دارند.تا در سوکت با یک چرخش قفل شوند.لامپ‌های دیگر به شکل استوانه باریک ساخته می‌شوند، با دندانه یا تیغه‌هایی در هر طرف. پایه لامپ‌های مخصوص: برای بعضی از پروژکتورها و وسایل نوردهی صحنه پایه‌های خاصی مورد استفاده مورد استفاده قرار می‌گیرند.لامپ‌های پروژکتور دربعضی موارد ممکن است از ولتاژهای معمول استفاده نکنند (مانند ۸۲)، ممکن است برای بعضی از محیط‌های خرید و فروش یا برای بهتر ساختن نور خروجی در بعضی از سیستم‌های نوری نیاز به انها باشد. لامپ‌های طراحی شده برای سیستم‌های نوری (مانند پروژکتورهای فیلم، نور میکروسکوپ‌ها، یا تجهیزات نوری تئاتر) پایه‌هایی با خاصیت هم ترازی دارند تا رشته دقیقاً در میان سیستم نوری قرار بگیرد.لامپ سرپیچ دار ممکن است جهتی تصادفی به هنگام نصب لامپ در سوکت به خود بگیرد. لامپهای استوانه‌ای مانند R۷S-۷۵ لامپهای هالوژنی تیوبی، در این حالت سوکتی به ضخامت ۷ میلیمتر با استوانه‌ای به طول ۷۵ میلیمتر دارد. ولتاژ، نور و طول عمر: لامپ‌های رشته‌ای نسبت به تغییرات ولتاژ تغذیه خود بسیار حساس اند.این مشخصات بسیار دقیق اند و از لحاظ اقتصادی مهم هستند. برای ولتاژ تغذیه V، - نور خروجی تقریباً با V به توان ۳٫۴ متناسب است. - مصرف توان حدوداً با V به توان ۱٫۶ متناسب است. - عمر لامپ حدوداً با V به توان ۱۶ نسبت عکس دارد. - گرمای رنگی حدوداً با V به اوان ۰٫۴۲ منناسب است. یعنی ۵٪ کاهش ولتاژ کاری عمر لامپ را در ازای ۲۰٪ کاهش نور بیش از دو برابر می‌کند.این معامله بسیار قابل قبولی برای لامپی است که در مکان‌های دور افتاده (مثلاً لامپ‌های ترافیکی یا تجهیزاتی که از سقف‌های بلند آویزان هستند) قرار دارد.این لامپ‌هایی که «پر عمر» نامیده می‌شوند لامپ‌هایی هستند که از این رابطه ساده استفاده می‌کنند.از آنجا که ارزش توان الکتریکی مصرفی بسیار بیشتر از قیمت لامپ است، لامپ‌های عمومی برای روشنایی تاکید بیشتری بر بازده نوری دارند تا عمر کاری.هدف کاهش قیمت نور است، نه کاهش قیمت لامپ‌ها. روابط بالا فقط برای تغییرات ناچیزی حول مقادیر نامی صادق هستند، اما نشان می‌دهند که لامپ‌هایی که در ولتاژهای بسیار پایین تر از ولتاژ نامی خود کار می‌کنند می‌توانند صدها برابر عمر نامی خود عمر کنند، در حالی که نور بسیار کمتری هم تولید می‌کنند.لامپ صدساله حباب لامپی است که به عنوان لامپی که یکسره از ۱۹۰۱ نوردهی می‌کرده در کتاب رکوردهای گینس ثبت شده‌است.در حالی که حباب حدوداً ۴ وات توان دریافت می‌کرده.قضیه مشابهی درباره لامپ ۴۰ واتی که در تگزاس از۲۱ سپتامبر سال ۱۹۰۸ روشن بوده صدق می‌کند.این لامپ یک بار در اپرایی قرار گرفت که جشن بزرگی تحت نور آن برگزار شد، اما هم اکنون در محوطه موزه قرار دارد. در لامپ‌های با نور پخش که برای نور عکاسی مورد استفاده قرار می‌گیرند، رابطه تعادل به سمت دیگری سوق پیدا می‌کند.در مقایسه با لامپ‌های عادی برای یک توان مشابه، این لامپ‌ها نور بسیار بیشتری تولید می‌کنند و (مهم تر این که) نوری با گرمای نوری بیشتر در ازای عمر کمتر لامپ (که ممکن است به اندازه ۲ ساعت برای یک لامپ P۱ باشد.) تولید می‌کند. ماکزیمم حرارت نور وقتی است که رشته فلز داخل حباب در نقطه جوش خود کار کند.تنگستن فلزی است که بیشترین نقطه جوش را داراست.مثلاً حبابی با عمر نوردهی ۵۰ ساعت، برای کار در دمای حدوداً ۵۰ درجخ سانتیگراد زیر نقطه جوش خود طراحی شده.این نوع لامپ ممکن است به ۲۲ لومان بر وات در مقایسه با ۱۷٫۵ برای یک لامپ عمومی با ۷۵۰ ساعت کار دست یابد. لامپ‌های طراحی شده برای ولتاژهای متفاوت بازده‌های نوری منفاوتی هم دارند.مثلاً یک لامپ ۱۰۰ وات ۱۲۰ ولت حدوداً ۱۷٫۱ لومان بر وات تولید خواهد کرد.لامپی با طول عمر نامی مشابه با ولتاژ کاری ۲۳۰ ولت فقط حدود ۱۲٫۸ لومان بر وات تولید خواهد کرد.، و لامپی مشابه برای ۳۰ ولت (نوردهی قطار) ۱۹٫۸ لومان بر وات تولید خواهد کرد. لامپ‌های از لحاظ تعداد سیم‌های محافظ برای رشته تنگستن هم متفاوت اند.هر رشته تنگستن اضافی رشته را از لحاظ مکانیکی محکم تر می‌کند، اما حرارت رشته را از ان دور می‌کند، که باعث ایجاد رابطه تعادل دیگری بین عمر و بازده می‌شود.بسیاری از لامپ‌های نوین عمومی از سیم محافظ دیگری استفاده نمی‌کنند، اما لامپ‌های ساخته شده برای «خدمات سیار» اغلب چند سیم اضافه با لامپ‌های مخصوص «خدمات ارتعاشی» ممکن است تا ۵ رشته اضافی داشته باشند.لامپ‌های طراحی شده برای ولتاژهای پایین (مانند ۱۲ ولت) اکثراً رشته‌هایی بسیار ضخیم تر دارند که نیاز به سیم‌های حمایت کنند اضافی ندارند.ولتاژهای بسیار پایین کم بازده هستند زیرا سیم‌های هدایت کننده جریان حرارت بیشتری از رشته دور خواهند کرد، به همین خاطر مینیمم ولتاژ کاری به ۱٫۵ ولت محدود می‌شود.رشته‌های بسیار طویل برای ولتاژهای بالا شکننده‌اند، و پایه‌های لامپ سخت تر عایق بندی می‌شوند، پس لامپ‌های روشنایی با ولتاژنامی بیشتر از ۳۰۰ ولت ساخته نمی‌شوند.بعضی از المنت‌های حرارت غیرمستقیم برای ولتاژهای بالاتر ساخته می‌شوند، اما از حباب‌هایی تیوبی با ترمینال‌های بسیار دور استفاده می‌کنند.

اثر نور و بازده

حدوداً ۹۰٪ توان مصرف شده توسط حباب لامپ رشته‌ای به جای نور قابل رویت به صورت گرما ساطع می‌گردد. اثر نوری نسبت نور قابل رویت (واقع در طول موج مرئی) است به توان وارده به لامپ که با لومان بر وات (lm/W) محاسبه می‌شود.حداکثر اثر نوری ممکن lm/W ۶۸۳ برای لامپ سبز تک رنگ با طول موج ۵۵۵ نانومتر حداکثر حساسیت چشم انسان است. برای نور سفید حداکثر اثر نوری۲۴۰ لومان بر وات است. بازده نوری نسبت اثر نور بر ماکزیمم مقدار ممکن است که به صورت عددی بین ۰ و ۱ یا درصد بیان می‌شود.در هر حال بازده نور برای هر دو مقدار استفاده می‌شود.دو رابطه مربوط دیگر اثر نور کلی و بازده نور کلی هستند که کل نور خروجی تقسیم بر کل توان ورودی هستند. این کار باعث می‌شود که راه‌های مختلفی که ممکن است باعث اتلاف انرژی شوند در نظر گرفته شوند، پس این مقادیر هرگز از بازده و اثر نوری استاندارد بزرگتر نخواهند شد.اصطلاح «بازده نوری» اغلب به خوبی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، و در عمل ممکن است به هر یک از این ۴ رابطه اطلاق گردد. جدول پایین مقادیر کلی اثر نور و بازده نوری را برای چند نوع از لامپ‌های التهابی و چند منبع نور ایده آل نشان می‌دهد. نوع بازده کلی نوری اثر کلی نوری التهابی ۴۰ وات تنگستن ٪۱٫۹ ۱۲٫۶ التهابی ۶۰ وات تنگستن ٪۲٫۱ ۱۴٫۵ التهابی ۱۰۰ وات تنگستن ٪۲٫۶ ۱۷٫۵ هالوژن شیشه‌ای ٪۲٫۳ ۱۶ هالوژن کوآرتز ٪۳٫۵ ۲۴ التهابی با دمای بالا ٪۵٫۱ ۳۵ پرتوافشان جسم سیاه ۴۰۰۰K ایده آل ٪۷٫۰ ۴۷٫۵ پرتوافشان جسم سیاه ۷۰۰۰K ایده آل ٪۱۴ ۹۵ منبع نور سفید ایده آل ٪۳۵٫۵ ۲۴۲٫۵ منبع نور ایده آل تک رنگ ۵۵۵ نانومتر سبز ٪۱۰۰ ۶۸۳

یک لامپ ۱۰۰ وات ۱۲۰ ولت ۱۷٫۵ لومان بر وات تولید می‌کند، که در مقایشه با نور سفید ایده آل در تئوری که ۲۴۲٫۵ لومان بر وات تولید می‌کند.متاسفانه، تا زمانی که رشته تنگستن به حالت جامد است(دمایی زیر ۳۶۸۳ درجه کلوین) بیشتر نور مادون قرمز از خود ساطع می‌کند.دونالد ال.کلیپستین در این باره اینگونه توضیح می‌دهد : «یک ماده نورافشان ایده آل در دمای ۶۳۰۰ درجه سانتیگراد (۶۶۰۰ کلوین) نور مرئی پربازدهی تولید می‌کند.حتی در این دما هم اکثر نور تولیدی مادون قرمز یا ماوراء بنفش است، و بازده نوری تئوری ۹۵ لومان بر وات است». هیچ ماده شناخته شده‌ای نمی‌تواند در این دمای ایده آل که گرم تر از دمای سطح خورشید است مورد استفاده قرار گیرد.طیف نوری ساطع شده از یک منبع نوری جسم سیاه با مشخصات حساسیت چشم انسان مطابقت ندارد.یک مقدار حداکثر برای بازده نوری یک لامپ التهابی حدود ۵۲ لومان بر وات یا مقدار نظری نور ساطع شده از تنگستن در نقطه جوش آن است.برای یک مقدار یکسان نور، یک لامپ التهابی دمای بیشتری از خود نسبت به یک لامپ فلورسنت از خود ساطع می‌کند (و توان بیشتری مصرف می‌کند). گرمای خروجی لامپ التهابی بار دستگاه‌های تهویه مطبوع را در تابستان بیشتر می‌کنند، اما در هوای سرد این گرما می‌تواند در سیستم گرمایسی ساختمان در نظر گرفته شود. لامپ‌های التهابی هالوژن اثر بیشتری دارند که اجازه می‌دهد یک لامپ هالوژن ۶۰ وات حدوداً اندازه یک لامپ ۱۰۰ وات غیر هالوژن نور تولید می‌کند.همچنین لامپ‌های هالوژن کم توان تری می‌توان ساخت که نور مشابهی با لامپ ۶۰ وات غیر هالوژنی تولید کنند اما با عمری بیشتر. جایگزین‌های استانداردی که می‌توانند به جای لامپ التهابی استفاده شوند عبارت اند از:

• لامپ‌های فلورسنت و فلورسنت فشرده
• لامپ‌های تخلیه الکتریکی پرنور
• ال‌ئی‌دی‌ها

هیچ کدام از این لامپ‌ها بر پایه التهاب تولید نور نمی‌کنند.این لامپ‌ها با انتقال الکترون از یک مدار انرژی به مدار بالاتر نور تولید می‌کنند.این مکانیزم خطوط طیفی ناپیوسته تولید می‌کند پس وابسته به دنباله وسیع طول موجهای نامرئی مادون قرمز ساطع شونده از التهاب که انرژی ناکارآمدی برای نورپردازی است نیستند.با انتخاب دقیق مدار انتقال الکترون، می توان از طول موج لامپ التهابی تقلید کرد یا نوری سفید با دمای رنگ دلخواه تولید کرد. قوانین و مقررات منع استفاده: به دلیل مصرف بیشتر لامپ‌های التهابی نسبت به جایگزین‌های پربازده تر مانند لامپ‌های فلورسنت فشرده و ال‌ئی‌دی‌ها، بعضی کشورها قوانین و مقرراتی تصویب کردند که استفاده از لامپ‌های التهابی را کمتر کنند. برزیل و ونروئلا در سال ۲۰۰۵ شروع به از رده خارج کردن این لامپ‌ها کردند و بعضی کشورها برنامه‌ای زمان بندی برای این کار دارند: ابرلند در ۲۰۰۹، استرالیا در ۲۰۱۰، کانادا در ۲۰۱۲ و ایالات متحده بین ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴. اکثر این قوانین جلوی استفاده از این لامپ‌ها را نمی‌گیرند بلکه جلوی فروش آنها را می‌گیرند.

تلاش برای بهبود بازده

تلاش‌های زیادی در سال‌های بدلیل قوانین بازدارنده مصرف این لامپ‌های برای بهبود بازده لامپ‌های کم مصرف انجام شده.بخش مصرف کننده‌های نور جنرال الکتریک اعلام کردند که بر روی لامپ‌هایی با نام «لامپ‌های التهابی پربازده» (HEI) کار می‌کنند که انتظار می‌رود ۴ برابر لامپ‌های التهابی حاضر بازده داشته باشند و هدف ابتدائی آن‌ها تولید نور ۳۰ لومان بر وات یا با دو برابر بازده‌است. در سال ۲۰۰۶، دیوید کانینگهام که ابداعات زیادی در زمینه نورپردازی سرگرم کننده دارد، مقاله در مورد لامپی با بازتابنده مادون قرمز در ایلات متحده ثبت کرد. دانشکده انرژی آزمایشگاه ملی سندیا در آمریکا در حال ارائه لامپی رشته‌ای با بازده ۶۰٪ به جای ۵٪ هستند

آیا می دانید این لغت از کجا آمده و با خودش چه به همراه می آورد؟

120 سال پیش، وقتی دکتر جان پمبرتون در آزمایشگاه کوچکش در آتلانتا با ترکیب چند ماده، معجون جدیدی را اختراع کرد و آن را به نام کوکاکولا به دنیا معرفی نمود، هیچ گاه فکر نمی کرد که این نوشیدنی و انواع مشابه آن روزی چنان مرزهای دنیا را  درنوردد که در هر گوشه ای از جهان ، جزء ثابتی از سفره غذا باشد.

با گذشت بیش از یک قرن از مصرف کولاها و مشخص شدن بسیاری از آثار سوء مصرف مداوم نوشابه ها، هنوز هم انواع کولاها پرطرفدارترین نوشیدنی در سراسر دنیا به شمار می روند و کنار گذاشتن آنها از وعده های غذایی به نظر غیر ممکن می رسد. این در حالی است که با ورود و عرضه انواع نوشابه های رژیمی و بدون قند، معدود افرادی هم که از ترس جانشان از خیر مصرف نوشابه گذشته بودند، دوباره به سمت این نوشیدنی جادویی جذب شده اند.

مصمئنا" شما هم در اینکه مصرف انواع کولاها عوارض سوئی بر بدن دارد، شکی ندارید ولی اغلب، این طعم مطبوع نوشابه است که بر ترس از بروز عوارض غلبه می کند. این مطلب هم قصد ندارد شما را به طور کلی از چنین لذاتی (! ) محروم کند، ولی اگر شما جزو افرادی هستید که به طور مداوم نوشابه مصرف می کنید، بد نیست با چند تحقیق کاملا" علمی در مورد مصرف مداوم و طولانی مدت نوشابه آشنا شوید " دکترمحمدعلی شهاب الدین "

کولا در اصطلاح به گروهی از نوشابه های گازدار فاقد الکل گفته می شود که اغلب دارای دی اکسید کربن ( گازکربنیک ) ، کارامل ، کافئین، شکر و .... هستند. واژه " کولا " از نام گیاه کولا گرفته شده است. دانه این گیاه که در غرب آفریقا می روید ، در نوشابه های اولیه به عنوان منبع کافئین به کار می رفت.

اولین نوشیدنی با طعم کولا در سال 1881 ساخته شد ولی واژه کولا به دنبال اختراع کوکاکولا در 8 می 1886 توسط دکتر جانز پمبرتون وارد لغات روزمره شد. کوکاکولا در اولین سال تولید روزانه تنها 9 بطری نوشابه می فروخت ولی به تدریج گسترش پیدا کرد تا اینکه در سال 1895 اولین کارخانه کوکاکولا در دالاس واقع در تگزاس آمریکا به بهره برداری رسید. از آن پس، انواع دیگر کولا مانند پپسی کولا و.... تولید و وارد بازار مصرف شدند.

در ساخت نوشابه از مواد مختلفی استفاده می شود که خوردن آنها به صورت جداگانه کمی وحشتناک به نظر می رسد! از جمله مهمترین مواد تشکیل دهنده نوشابه به موارد زیر می توان اشاره کرد:

دی اکسید کربن + اسید+ شکر

- دی اکسید کربن : احتمالا" نام آب گازدار را روی بطری های نوشابه دیده اید. این گازی که از آن نام برده می شود، اغلب دی اکسید کربن ( همان گاز کربنیک خودمان ) است که با فشار وارد بطری می شود و وقتی در بطری را باز می کنید ، فشار برداشته می شود و به صورت حباب خارج می شود.

- شکر : اغلب نوشابه ها به کمک شکر یا شیره ذرت شیرین می شوند ولی استفاده از شیرین کننده های مصنوعی از زمان جنگ جهانی دوم آغاز شد. اولین دسته از این شیرین کننده ها ساخارین بود که بعدها در سال 1970 بعد از اینکه اثبات شد، سرطان زا است، مصرف آن ممنوع شد و آسپارتام و .... جای آن را گرفت. البته بحث و بررسی در مورد فواید و خطرات شیرین کننده های مصنوعی همچنان ادامه دارد.

- اسید: معروفترین اسیدهای به کار رفته در نوشابه اسید سیتریک و اسیدفسفریک هستند. مزه تیزی که به دنبال نوشیدن کولا احساس می کنید، ناشی از همین اسیدها است.

- کافئین: این ماده که در بسیاری از نوشابه ها وجود دارد، به عنوان یک عامل محرک روی قلب و سیستم اعصاب مرکزی اثر می گذارد و باعث افزایش تمرکز و هوشیاری می شود. کافئین به طور موقت فشار

 خون را بالا می برد ولی در مورد اثرات دراز مدت آن روی فشار  خون هنوز یافته قابل استنادی وجود ندارد. اضطراب ، احساس ناراحتی در شکم، اختلال خواب و... از سایر عوارض کافئین هستند. از دیگر عوارض مهم کافئین ایجاد وابستگی است. بطوری که بیش از 50 درصد کسانی که بطور مرتب کافئین مصرف می کنند، در صورت عدم مصرف آن دچار سردرد می شوند. سایر عوارضی که در اثر محرومیت از کافئین ناشی می شوند عبارتند از: احساس خستگی ، کاهش انرژی، کاهش تمرکز و هوشیاری، تغییرات خلق و ... با توجه به موارد فوق، پزشکان اصرار دارند که افراد دچار پرفشاری خون، خانم های باردار و کودکان تا حد امکان مصرف کافئین را کاهش دهند. به هر حال ، کافئین خود مقوله مفصلی است که باید جداگانه به آن پرداخته شود.

- در کنار این مواد اصلی، از مواد رنگی مانند رنگ کارامل ، طعم دهنده ها و نیز نگه دارنده ها هم در تولید نوشابه استفاده می شود. البته بگذریم از اینکه بعضی از انواع نوشابه ها حاوی مواد غیر مجاز سرطان زایی نظیر بنزین هستند که چون وجود این مواد غیر مجاز است ، حتما" مسئولین امر به آن توجه کافی دارند.

بهتر است این را هم بدانید که نوشابه ها دارای مقادیر جزئی و یا فاقد ویتامین ها، مواد معدنی ، فیبر، پروتئین و سایر مواد مغذی ضروری هستند.

فشارتان را بالا می برد:

بسیاری از نوشابه ها دارای مقادیر قابل توجهی کافئین در ترکیبات خود هستند ( بطور متوسط 43 تا 65 میلی گرم در یک فنجان ) و همین مسئله بدگمانی ها در باره اثرات مصرف نوشابه بر ایجاد پرفشاری خون را افزایش داده است. زیرا از مدتها پیش معلوم شده بود که یک فنجان قهوه که البته بیشتر از مقدار مشابه کولا، دارای کافئین است، بطور موقت فشار خون را بالا می برد ولی اینکه مصرف مرتب نوشیدنی های حاوی کافئین باعث افزایش مزمن و دائمی فشار خون می شود مورد سئوال بود. برای پاسخ به این پرسش تحقیقات متعددی انجام شد که یکی از جالب ترین آنها در شماره نوامبر 2005 نشریه معتبر انجمن پزشکی آمریکا ( Jama) به چاپ رسید. در این پژوهش، محققان دانشگاه هاروارد، ارتباط بین رژیم غذایی 155 هزار خانم را با ابتلای آنها به پرفشاری خون طی یک دوره 12 ساله بررسی کردند. نتیجه بدست آمده بسیار جالب بود. آنها دریافتند که مصرف مرتب قهوه تاثیری بر ایجاد پرفشاری خون ندارد ولی مصرف چای ( که دارای 15 تا 75 میلی گرم کافئین در یک فنجان است ) به مقدار اندکی، فشار خون را افزایش می دهد. اما نکته جالب مربوط به کولا بود. آنها متوجه شدند در خانم هایی که روزانه یک بطری یا بیشتر کولا مصرف می کردند، خطر ابتلاء به پرفشاری خون بین 16 تا 44 درصد افزایش داشت و البته در این میان فرقی بین نوشابه های معمولی و نوشابه های رژیمی دیده نشد. با توجه به این تفاصیل انگشت اتهام از کافئین به سمت دیگری گرفته شد. دانشمندان حدس می زنند که احتمالا" ترکیبات دیگری ( از جمله رنگ های کارامل ) که طی فرآیند تولید نوشابه دخالت دارند، در ایجاد پرفشاری خون نقش دارند.

استخوانها را پوک می کند :

تحقیقات اخیر ثابت می کند که مصرف کولا خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می دهد. بر پایه تحقیقاتی که نتیجه آن در شماره اکتبر 2006 نشریه انجمن تغذیه بالینی آمریکا به چاپ رسیده است، بین میزان مصرف نوشابه و کاهش تراکم استخوان ( یعنی همان پوکی استخوان ) ارتباط مستقیمی وجود دارد.

در این پژوهش، محققان تراکم استخوان های لگن و ستون فقرات 2500 خانم مورد ارزیابی قرار دادند و متوجه شدند که صرفنظر از مسائلی همچون سن، یائسگی ، میزان مصرف کلسیم و ویتامین D، مصرف سیگار و ... مصرف کولا به تنهایی تراکم استخوان در خانم ها را 4 درصد کاهش می دهد. در این مطالعه هم تفاوتی بین نوشابه های رژیمی و غیر رژیمی دیده نشد ولی معلوم شد نوشابه های فاقد کافئین، خطر کمتری دارند.

با توجه به این یافته ها دانشمندان دو عامل را در ایجاد پوکی استخوان در مصرف کنندگان نوشابه دخیل می دانند: یکی کافئین و دیگری اسید فسفریک. به گفته دانشمندان ، کافئین باعث تداخل در جذب کلسیم (یا فسفات ) می شود  که می توانید نام آن را روی بسیاری از بطری های نوشابه ببینید، وقتی وارد بدن می شود باعث خروج کلسیم از استخوان و در نتیجه پوکی استخوان می شود.

البته یک خبر خوب هم برای آقایان وجود دارد و آن اینکه در این مطالعه، رابطه ای بین مصرف کولا و پوکی استخوان در آقایان دیده نشد! بنابراین بطور خاص به خانم ها توصیه می کنیم در مصرف نوشابه  یک تجدید نظری بکنند!

بی دندان می شوید :

اکثریت قریب به اتفاق نوشابه ها دارای مقادیر فراوانی کربوهیدرات ( همانند قند  خودمان ! ) و اسید ( بویژه اسید فسفریک ) هستند که هر دو از دشمنان شناخته شده دندان ها به شمار می روند.

اسید، به دو راه می تواند باعث تخریب مینای دندان شود. یکی اینکه بطور مستقیم خورده شود ( مثلا" به همراه نوشابه ) و دیگری اینکه توسط باکتری های موجود در دهان که اسید تولید می کنند، ایجاد شود و دندان را از بین ببرد. این باکتری ها با مصرف قند و اثراتی که روی آن می گذارند باعث ایجاد اسید می شوند. حالا خودتات تصور کنید یک نوشابه مملو از اسید و قند چه ترکیب فوق العاده ای برای تخریب دندان ها می تواند باشد. البته توجه داشته باشید که نوشابه های فاقد قند یا رژیمی هم برای تخریب دندان به اندازه کافی قند دارند و البته اسید آنها هم که سرجایش است!

برای بررسی تاثیر مصرف نوشابه بر پوسیدگی دندان، پژوهشگران دانشگاه آیوا آمریکا در یک مطالعه جالب، 5 بطری از انواع مختلف نوشابه را در نظر گرفتند و در هر بطری 4 دندان را به مدت 25 ساعت قرار دادند. این پژوهش که نتایج آن در کنگره سالانه انجمن پژوهشگران دندان آمریکا ارائه شد، نشان داد که قراردادن دندان به مدت 25 ساعت در یک بطری کوکاکولا باعث می شود مینای دندان تا عمق 92 میکرومتر ( یعنی 92 هزارم متر) و در کوکاکولای رژیمی تا  61 میکرومتر آسیب  ایجاد کند. البته این پژوهش اعتراض شرکت های نوشابه سازی را به دنبال داشته که معتقدند نوشیدن نوشابه با قراردادن دندان در نوشابه خیلی فرق دارد !

به هر حال با توجه به اینکه کمتر کسی حاضر است برای حفظ دندان هایش از مصرف نوشابه صرفنظر کند، دندانپزشکان به این توصیه ها قناعت کرده اند: برای کاهش تاثیر مصرف نوشابه روی دندان ها، نوشابه را همراه با غذا میل کنید، ترجیحا" از نی استفاده کنید، نوشابه را در دهانتان نگه ندارید و لااقل شب ها از خیر مصرف نوشابه بگذرید، در ضمن بهتر است بدانید که مصرف نوشابه برای دندان های کودکان آثار سوء بسیار بیشتری دارد و اگر کودک شما به خوردن نوشابه عادت کرده ، تنها و تنها خود شما مقصر هستید که این عادت را در او ایجاد کرده اید.

قندتان بالا می رود :

تقریبا" تمام نوشابه ها حاوی مقادیر قابل توجهی شکر هستند که خطرات زیادی برای افراد دیابتی دارد. بنابراین اگر شما به مرض قند مبتلا هستید، توصیه می کنیم حتما" از نوشابه های فاقد قند یا دارای شیرین کننده های مصنوعی مطمئن استفاده  کنید. هر چند اگر بتوانید بطور کلی از خیر مصرف نوشابه بگذرید خیلی بهتر است.

گذشته از خطری که نوشابه برای دیابتی ها دارد، مطالعات مختلفی هم در مورد تاثیر مصرف نوشابه در ایجاد دیابت انجام شده است. از جمله این مطالعات ، پژوهشی است که نتایج آن در سال 2004 منتشر شد. این مطالعه که روی 50 هزار زن انجام شد، نشان داد که مصرف روزانه یک بطری یا بیشتر نوشابه ، خطر ابتلاء به دیابت را در مقایسه با کسانی که کمتر از یک بطری در ماه نوشابه مصرف می کنند، 80% افزایش می دهد.

چاق می شوید :

هر بطری نوشابه به طور متوسط 20 قاشق چایخوری شکر دارد. مصرف این مقدار شکر باعث افزایش کالری دریافتی و در نتیجه ایجاد چاقی می شود . تحقیقات نشان داده است که مصرف 355 میلی لیتر نوشابه در روز خطر چاقی را در کودکان تا 60 درصد افزایش می دهد و حتما" شما هم   می دانید که افرادی که

 از کودکی چاق می شوند در آینده خیلی سخت تر می توانند خود را لاغر کنند. در ضمن بد نیست این را هم بدانید که مصرف بیش از حد نوشابه در کنار سایر تنقلات بی ارزش مانند چیپس و پفک باعث شده که نسل جدید ایرانیان درمقایسه با قبل، 4 سانتی متر کوتاهتر باشند! پس اگر به فکر آینده فرزند خود هستید، مراقب باشید که چه می خورد.

اندر فواید کولا :

از بدی های نوشابه که زیاد گفتیم، حالا کمی هم از خوبی هایش بشنوید:

1 ) در بسیاری از ایالت های آمریکا، گشت های پلیس همواره گالن های بزرگ کولا را به همراه دارند. اگر گفتید چرا؟ برای اینکه وقتی تصادف شد، به کمک کولا به راحتی می توان خون ها را از روی آسفالت شست!

2 ) تمیز کردن توالت! شما می توانید یک بطری نوشابه را روی چینی دستشویی خالی کنید و بعد از یک ساعت آن را بشویید. اسید سیتریک موجود در نوشابه، تمیزی را برای شما به ارمغان می آورد!

3 ) تمیز کردن رنگ سپر ماشین !

4 ) تمیز کردن رسوبات اطراف ترمینال های باطری اتومبیل !

5 ) برای شل کردن پیچ های زنگ زده می توانید کمی نوشابه روی آن بریزید و چند دقیقه صبر کنید!  

 منبع : مقاله " دانسته هایی درباره نوشابه ها ی کولا " - روزنامه همشهری : سه شنبه 21 فروردین 1386 - شماره 4238

عقب ماندگی ذهنی و انواع آن

● تعریف:
به معنای نقص هوشی در اوئل زندگی- در مقابل دمانس می باشد که با محدود شدن عملکرد اجتمائی همراه است. با اقدامات آموزشی و اجتمائی می توان یک زندگی طبیعی در خارج از بیمارستان را برای این افراد فراهم کرد که شامل مدارس ویژه, انجام کار های خانه داری و صنایع دستی و حمایت از این افراد و خانواده آنان می باشد.
● آمار
در جمعیت ۱۵-۱۹ سال شیوع موارد متوسط و شدید حدود ۳-۴ مورد در ۱۰۰۰ است. معادل ۶-۸ مورد در ۲۰۰۰بیمار یک پزشک عمومی. این شیوع از سال ۱۹۳۰ اندکی تغییر کرده اما بروز موارد شدید به علت مراقبت های خوب نوزادی و جنینی تا حد یک سوم تا یک دوم کاهش یافته است. علت ثابت ماندن شیوع, زندگی طولانی تر افراد عقب مانده ذهنی است.
● مشکلات جنسی
شایعترین آن استمناء در معرض عموم است. برخی مثل بچه ها در مورد بدن سایرین کنجکاو هستند که ممکن است از آن تعبیر جنسی شود. بسیاری از عوامل عقب ماندگی ذهنی ارثی نیست و آن دسته که ارثی است باعث ناباروری نیز می شود.
بنا بر این نگرانی اصلی از مقاربت این افراد تولد کودکان عقب مانده نیست بلکه توانائی آنان به عنوان یک پدر یا مادر برای نگهداری یک کودک طبیعی است. استفاده از روش های جلوگیری مفید است.
● بیماریهای جسمی:
شایعترین حالت در موارد شدید و بسیار شدید عقب ماندگی ذهنی دیده میشود که اکثرا ناتوانائی های حسی یا حرکتی و یا صرع دارند. فقط یک سوم این افراد تحرک دارند و یک چهارم به دیگران وابسته هستند. مشکلات شنوائی و بینائی مانع دیگری برای توانائی شناختی است. ناتوانی های حرکتی که شایع نیز می باشد عبارتند از: اسپاستیسیتی-اتاکسی-آتتوز
● اثر عقب ماندگی ذهنی بر خانواده
به محض تشخیص عقب ماندگی ذهنی در نوزاد والدین دچار دیسترس می شوند. برخی کودک را نمیپذیرند. گرچه این طرد کردن مدت طولانی دوام ندارد معمولا تشخیص پس از سال اول گذاشته می شود. والدین مجبورند امید ها و انتظارات خود را تغییر دهند که گاهی باعث افسردگی طولانی والدین همراه با احساس گناه و شرم و خشم می شود. تعداد کمی کودک را نمیپذیرند. در حالی که بقیه در مورد مشخصات سایر فرزندان شدیدا احساس می شوند.
سرانجام اکثر والدین تطابق پیدا میکنند. این والدین نیازمند حمایت طولانی مدت هستند.
● مشکلات هیجانی و رفتاری
▪ واکنش ها به وقایع استرس زا
واکنش آنان مشابه افراد عادی است. با این حال آنان دیسترس را بیشتر در رفتار خود نشان می دهند تا در کلمات. تحریک پذیری , آژیتاسیون ترس یا رفتار های دراماتیک ممکن است نشانه یک اختلال حاد استرس باشد. همیشه باید این نکته را در نظر داشت که گاهی این واکنش به یک بیماری جسمی تشخیص داده نشده است.
▪ مشکلات رفتار
این مشکلات , نسبت به کودکان عادی در سنین بالاتری رخ داده و بیشتر طول میکشند گرچه طی زمان بهبود می یابند.بسیاری از عقب ماندگان ذهنی, پرفعالیت و حواس پرت تکانشی (impulsive) هستند. مشکلات جدی تر عبارتند از خود آزاری و رفتار های اوتیسمی( مثل فعایتهای تکراری بی هدف و استرئو تایپی خم شدن به عقب جلو کوبیدن سر به دیوار). این مشکلات جدی در عقب ماندگان ذهنی شدید شایعتر است( ۴۰% کودکان و ۲۰% بزرگسالان). در تعداد کمی از بیماران رفتار های تهاجمی به حدی شدید است که احتمال آسیب به خود بیمار و مراقبت وی وجود دارد که به آن رفتار های چالشی برانگیز (challenging) میگویند.
▪ تظاهرات بالینی:
نمای کلی عبارت است از کاهش کارائی در همه انواع کار های هوشمندانه مثل یادگیری, حافظه کوتاه مدت, استفاده از مفاهیم و حل مشکل. گاهی یک عملکرد بیشتر از بقیه مختل میشود مثل زبان
● عقب ماندگی ذهنی خفیف: ۷۰-۵۰
۸۰ درصد افراد عقب ماندگی دهنی در این گروه هستند. از نظر ظاهری طبیعی هستند و نقایص حسی و حرکتی آنان خفیف است. بنابراین عقب ماندگی ذهنی آنان تا شروع مدرسه تشخیص داده نمیشود. در سنین بزرگسالی می توانند زندگی مستقلی داشته باشند. گرچه در مواردی مثل خانه داری, اشتغال و مواجه با موقعیت های استرس زا نیازمند کمک
هستند.
● عقب ماندگی ذهنی متوسط: ۴۹-۳۵
۱۲ درصد کل بیماران را تشکیل می دهند , یادگیری زبانی در حد برقراری ارتباط کافی است و اکثرا می توانند نحوه مراقبت از خود را یاد بگیرند. در دوران بزرگسالی اکثرا قادرند کارهای روزمره را انجام بدهند.
● عقب ماندگی ذهنی شدید: ۳۴-۲۰
حدود ۷% کل بیماران هستند. رشد آنان در دوران پیش دبستانی شدید کاهش یافته است و بنابراین یادگیری آنان در مدرسه نیز همینطور است. البته بسیاری از آنان میتوانند نحوه مراقبت از خود را بیاموزند و با جملات ساده ارتباط برقرار کنند. در بزرگسالی می توانند وظایف ساده ای را انجام دهند و فعالیتهای اجتمائی محدودی دارند. بسیاری مشکلات جسمانی همراه دارند. تعداد اندکی از آنان توانائی شناختی ویژهای دارتد که در حالت طبیعی نیازمند هوش بالاست مثل محاسبات ریاضی ذهنی یا حافظه قوی . این افراد احمق دانشمند نامیده میشوند.
● عقب ماندگی ذهنی بسیار شدید : کمتر از ۲۰
یک در صد عقب ماندگان ذهنی در این گروهند. تعداد اندکی از آنان می توانند کاملا از خود مراقبت کنند و نیز تعداد کمی می توانند رفتار های اجتمائی یا توانائی سخن گفتن داشته باشند
● کودکان استثنایی
همواره یکی از دلایلی که ما نمی توانیم اطلاعات کاملاً‌ مربوط و جامعی در مورد کودکان و دانش آموزان استثنایی بدست بیاوریم اینست که معمولاً وقتی با کودک استثنایی مواجه می شویم ذهن ما بخاطر انباشته شدن ، از غیر عادی بودن ذهنی یا جسمی کودک پیشداوری می کند و غالباً ویژگیهای خاصی که کودکان استثنایی دارند ( نابینایی – ناشنوایی – عقب ماندگی و ) مشخصه اصلی آنها می شود .
متاسفانه اکثر والدین از داشتن چنین فرزندانی احساس شرمندگی می کنند ودر قالب موارد سعی در مخفی کردن کودکشان در انظار عمومی دارند .
▪ تعریف کودک استثنایی :
کودک استثنایی اول یک کودک است ( انسان است با همه خصوصیات و صفات یک انسان و بعد کودکی است با خصوصیات و تفاوتهای استثنایی نسبت به سایر کودکان . و همین ویژگیها و خصوصیات است که معلمان و اولیا باید خودشان را با آن سازگار کنند .
در واقع بین تمام خصوصیات روانی و جسمانی و تمام استعدادهای مختلف هر فرد تفاوتهای مشهودی موجود است پس می توان گفت که هر فرد نسبت به افراد دیگر استثنایی است و کلمه استثنایی بطور اعم و به معنای دقیق علمی خود نمی تواند فقط به گروههای خاصی از افراد جامعه اطلاق شود .
بنابراین آنچه که ما اصطلاحاً « کودک استثنایی » می گوئیم بدین معناست که کودک از نظر هوشی و جسمی و روانی و اجتماعی بمیزان قابل توجهی نسبت به دیگر همسالان خود متفاوت می باشد و نمی تواند بنحو مطلوب حداکثر استفاده از برنامه های آموزش و پرورش عادی ببرد .
در اینگونه کودکان واکنشها ، ویژگیهای خاص دارد بدلیل اینکه کودک رشد فکری کامل ندارد و بدلیل اینکه نمی تواند بر رفتارهای خود کنترل داشته باشد و یا اگر عمل خلافی از او سر زد احساس گناه و تقصیر کند ، چون از نظر شخصیتی نارس و نابالغ است ، ناگزیر نیازمند به توجه خاص و آموزش و خدمات فوق العاده ای است .
عنوان کودکان استثنایی در مکاتب امریکا و انگلستان فرق می کند . در امریکا به تمام کودکانی که بنحوی با کودکان طبیعی و همسن خود از نظر فکری ، جسمی ، عاطفی . عقلانی ، رفتاری و … فرق داشته باشد استثنایی گفته می شود و مسلماً با قبول این تعریف یک کودک نابغه ، نابینا ، ناشنوا و عقب مانده ذهنی همه استثنایی هستند .

پیشگیری از عقب ماندگی ذهنی

در مورد عقب ماندگی ذهنی نیز ، پیشگیری  بهتر از درمان  می باشد . برای  اجرای  پیشگیری در مورد عقب ماندگی های ذهنی نیز باید موارد زیر رعایت شود :

بررسی های اپیدمیولوژیک عقب ماندگی ذهنی

بررسی های اتیولوژیک عقب ماندگی ذهنی

آموزش بهداشت عمومی جهت پیشگری از عقب ماندگی ذهنی

آزمایش آمینوستتسیس،جلوگیری ازازدواجهای   فامیلی،جلوگیری از بیماریهای زمان بارداری و حوادث  زایمانی و بعد از زایمان ، آموزش بهداشت همگانی ، بالا بردن  سطح  اجتماعی  و اقتصادی  خانواده ها  ،  ایجاد  انگیزه های محیطی  و رابطه  عاطفی مناسب  با  کودک   و 000

وقتی  اختلال  یا  حالت  مربوط  به عقب ماندگی ذهنی مشخص شد لازم است برای هر  چه   کوتاهتر ساختن   دوره  بیماری اقدامات  لازم  را انجام  داد . این اقدامات ،پیشگیری ثانوی تلقی می شود .

در پیشگیری  ثانوی  سعی می شود با روش بیماریابی  و تشخیص  زود رس  و  اجرای درمان  صحیح  و پیگیری  مداوم درمانی از بروز بیماری یا شدت آن کاست .

آزمایش  ادرار  برای   تشخیص   زود رس پ.کی.یو  و  گالاکتوسمی  نمونه ای  از این پیشگیری می باشد.

این پیشگیری وقتی اجرا می شود که میزان عقب ماندگی و نیز تواناییهای آنان شناسایی گردد و بر حسب این که کودک  عقب مانده در کدام طبقه و جایگاه قرار می گیرد نسبت به درمان و آموزش و پرورش و توانبخشی او اقدام می شود .

    تکنیکهای روان درمانی

   بسیاری از کودکان عقب مانده در استفاده از زبان دچار نقص هستند . به همین دلیل ، تکنیکهایی ابداع شده است که ضرورت ارتباط کلامی را به حداقل می رساند . یکی ازتکنیکهای غیرکلامی،یازی درمانی است .

  به سبب این که بازی بخش طبیعی ، یکی از فعالیت های آشنا و ذاتا“جالب است لذا در رابطه با کودکان آشفته ای که توانایی هوشی آنان ازعقب ماندگی معتدل تا پیش افتادگی  فرق  می کند  به  طور گسترده مورد استفاده قرار می گیرد .

در روان درمانی با کودکان و بزرگسالان عقب مانده ،  شماری  از متخصصان  از رسانه های هنری به  عنوان  کمک بهره برده اند. در بین این رسانه ها معمولا“ از شکلهای هنری بصری متنوع ، نقاشی  با قلم مو،موسیقی و رقص استفاده می شود .

                                    تکنیکهای کلامی روان درمانی

                      پالایش

همانطور که نمایش هنری و بازی می تواند  به آرامش هیجانی منجر شود همانطور هم کودکان در بروز کلامی  احساسات  خود ،  در توضیح تخیلات و خاطراتی که موجب دردسر آنها شده است و درمیان هرآنچه به آنها تحمیل شده است احساس آرامش کنند .

کاربرد بازی نقش در بیماران عقب مانده بسیار جالب  است  شرکت در بازی نقش موجب  بهبود  نوجوانان  در   پیش بینی ارزیابی از خود  توسط دیگران و آنطور که به نظردیگران می رسند می گردد.

تا سالهای اخیر مشهورترین نوع روان درمانی،درمان گروهی بوده است . در روان  درمانی  گروهی ، معمولا“ یک درمانگر در فواصل  منظم  با 6 تا10   کودک به طورهمزمان ملاقات می کند .

مزیت های درمان گروهی عقب ماندگان ذهنی

1- دارای یک رویکرد اقتصادی است

2- جهان عینی  کوچکی از روابط انسانی بنا     می کند .

3- موقعیت گروه درمانی فرصتی جهت  کار مستقیم بر روی مسایل واقعی فراهم می آورد .

4- درمان گروهی   ثابت  می کند   اشخاص دیگری نیز دچار مشکل هستند .

5 - در گروه درمانی ،کودکی را که از تماس نزدیک هیجانی ترسیده است می توان بتدریج جذب کرد .

6- فرصت  خوبی  برای  آموزش   درمانگر تدارک می بیند .

مسایل و مزایای خاص گروه درمانی

مشکل عمده ای که  در موقعیت  گروهی   به چشم می خورد ، مسله گزینش اعضای گروه است . معمولا“بهتر است گروه از نظر سن و سطح ذهنی ،گروهی همگن باشد ،درحالی که از نظر جنسی همگنی ضرورت ندارد .

رویکرد  فیدبک شنیداری- دیداری پین کارد و دیگران که جهت بهبود ادراک  از خود   کودکان   استفاده    می شود و با  این وسیله مهارتهای افراد عقب مانده بهبود می یابد .

نوع دیگر روان درمانی  گروهی عبارت است از انگیزش  مجدد ، این رویکرد از یک  روش  متوالی دقیقا“  تدوین شده  به قصد   بیدارسازی علاقه به محیط و ایجاد مهارتهای اساسی اجتماعی پیروی می کند

برای  برخی از کودکان ،  استفاده  مکمل  از داروهای روان- فعال در یک  برنامه درمانی و کنترل رفتاربسیارموثر است . داروهایی که به طور گسترده وبسیار طولانی ودر دوزهای بالا مورد استفاده  قرار می گیرند  ، اعتراض ناپذیرند .

در برخی از کودکان و  بزرگسالان  عقب مانده این پتانسیل وجود دارد که در رایطه با  آنها شیمی درمانی و  روان درمانی را بتوان  ترکیب  کرد  و نتایج خوبی بدست آورد .

ناز بکنی یا نکنی فرقی نداره واسه من
وقتی نباشی این بهار بازم بهار واسه من
هر چی بدی کردی به من یه لحظه یادم نمی ره
خیلی چیزها هست که یه عمر از یاد آدم نمی ره
نه نمی خوام صدام کنی
نمی خوام نگام کنی
نه سر راتم نمی یام یه نگاتم نمی خوام
سراغ قلبم که بری این دفعه آتیش می گیری
ترس می زنه چه ترسی باید از آتیش بترسی
ناز نکن ناز نکن ناز نکن واسه من
ناز نکن ناز نکن ناز نکن واسه من
ناز نکن بسه دیگه ناز نکن واسه من
ناز نکن دوست ندارم ناز کنی واسه من

من نمی خوام تو لحظه هام بازم غبار غم بشی
نه تو باید یاد بگیری چه جوری عاشقم بشی
دست بذاریم تو دست هم دروغ نگیم به هم دیگه
تو غصه هامون واسه هم حرف ها ی تازه نیست دیگه

ناز نکن
ناز نکن

ناز نکن بسه دیگه ناز نکن واسه من
ناز نکن دوست ندارم ناز کنی واسه من

ناز نکن بسه دیگه ناز نکن واسه من
ناز نکن دوست ندارم ناز کنی واسه من

ناز نکن
ناز نکن
ناز نکن واسه من



ناز نکن
ناز نکن
ناز نکن واسه من



ناز بکنی یا نکنی فرقی ندار واسه من
وقتی نباشی این بهار بازم بهار واسه من
هر چی بدی کردی به من یه لحظه یادم نمی ره
خیلی چیزها هست که یه عمر از یاد آدم نمی ره
نه نمی خوام صدام کنی
نمی خوام نگاه کنی
نه سر راتم نمی یام یه نگاتم نمی خوام
سراغ قلبم که بری این دفعه آتیش می گیری
ترس می زنه چه ترسی باید از آتیش بترسی
ناز نکن ناز نکن ناز نکن واسه من
ناز نکن ناز نکن ناز نکن واسه من
ناز نکن بسه دیگه ناز نکن واسه من
ناز نکن دوست ندارم ناز کنی واسه من

ناز نکن بسه دیگه ناز نکن واسه من
ناز نکن دوست ندارم ناز کنی واسه من

من نمی خوام تو لحظه هام بازم غبار غم بشی
نه تو باید یاد بگیری چه جوری عاشقم بشی
دست بذاریم تو دست هم دروغ نگیم به هم دیگه
تو غصه هامون واسه هم حرف ها ی تازه نیست دیگه

ناز نکن بسه دیگه ناز نکن واسه من
ناز نکن دوست ندارم ناز کنی واسه من

ناز نکن بسه دیگه ناز نکن واسه من
ناز نکن دوست ندارم ناز کنی واسه من

سیا نرمه نرمه
سیا توبه توبه

سیا نرمه نرمه
سیا توبه توبه

سیا خیلی جونه سیا
سیا مهربونه سیا
سیا ملعمانه سیا
سیا زعفرانه سیا

سیا نرمه نرمه
سیا توبه توبه

سیا نرمه نرمه
سیا توبه توبه توبه توبه

سیا رفسواهه سیا
همه دوخت جا هه سیا
سیا رفسواهه سیا
همه دوخت جا هه

سیا نرمه نرمه
سیا توبه توبه
سیا نرمه نرمه
سیا توبه توبه

سیا خیلی جونه سیا
سیا مهربونه سیا
سیا ملعمانه سیا
سیا زعفرانه سیا

سیا نرمه نرمه
سیا توبه توبه
سیا نرمه نرمه
سیا توبه توبه

سیا جون دلربا
سیا دوخت نا خدا
متن ترانه و آهنگ از سایت ایران ترانه
سیا دندونش طلا
سیا سیا سیا سیا........

سیا جون دلربا
سیا دندونش طلا
سیا خواطرش عزیزه
سیا دوخت نا خدا

سیا جون دلربا
سیا دندونش طلا
سیا خواطرش عزیزه
سیا دوخت نا خدا

سیا نرمه نرمه سیا
سیا توبه توبه سیا
سیا نرمه نرمه سیا
سیا توبه توبه توبه توبه

امام جماعه (ای بله)
نظر شمایه (ای بله)
نبک به گیتی (ای بله)
نجو چکیدو (ای بله)
تقصیر شما است (ای بله)

امام جماعه (ای بله)
نظر شمایه (ای بله)
نبک به گیتی (ای بله)
نجو چکیدو (ای بله)
تقصیر شما است (ای بله)

انواع سیستم های انتقال :

سیستم های انتقال به دو شکل ساخته می شوند: دستی و خودکار. سیستم انتقال دستی بوسیله راننده و با یک اهرم تغییر عمل می کند (که میله دنده خوانده می شود). میله دنده، دنده های از پیش تعیین شده را انتخاب می کند. دنده های پایین (دنده یک و دو) برای سرعت های پایین و کشش سنگین، دنده های بالاتر (سومی، چهارمی و پنجمی) برای حرکت یکنواخت اتوموبیل یا سرعت گشتزنی، و دنده عقب برای حرکت به عقب.
کلاچ نیروی موتور را از سیستم انتقال برای فرصت دادن برای تغییر دنده، جدا می کند. یک سیستم انتقال خودکار نیز تعدادی دنده جلو و یک دنده عقب دارد؛ لیکن برای تغییر دنده نیازی نیست که راننده کلاچ را گرفته و دنده را به شکل دستی عوض کند. سیستم انتقال خودکار دنده ها را برای مطابقت نیروی موتور با سرعت چرخ ها و کشش بار در موتور، تغییر می دهد.

مشخصات عملی:

سیستم های انتقال خودکار، به زبردستی و توجه بیشتری در رانندگی، نسبت به سیستم انتقال خودکار، نیاز دارند. تغییر دنده با دست انجام می شود و کلاچ با یک پدال پا عمل می کند. تقریبا در 50 درصد از اتوموبیل های جدید، سیستم های انتقال دستی نصب می شوند؛ مخصوصا در مدل های اقتصادی.
معمولا سیستم های انتقال دستی برای ساخت پرخرج تر هستند اما به همان اندازه کارایی بالاتری دارند. بعضی از راننده ها برای کنترل بهتر بر تغییر دنده و درک فیزیکی بهتری بر عملکرد چرخ ها، سیستم انتقال دستی را ترجیح می دهند. دیگر راننده ها برای آسودگی از فکر کردن

راجع به تغییر دنده جلو، سیستم انتقال خودکار را ترجیح می دهند.

قابلیت اعتماد :

پیچیدگی سیستم انتقال خودکار، آن را از سیستم انتقال دستی عمل با کلاچ، نامطلوب تر ساخت. هر چند قابلیت اعتماد آنها بهبود یافته که بسیاری از صاحب خودروها سیستم انتقال خودکار را ترجیح می دهند. سیستم انتقال خودکار فقط نیاز داردکه کاربر جلو، عقب، یا خلاص را انتخاب کند. سپس سیستم انتقال تمام عملیات تغییر دنده را که تابع سرعت نسبت به جاده است، تامین می کند. نرخ شتاب و

کشش در موتور:

همچنین بیشتر سیستم های انتقال خودکار به راننده اجازه می دهند که دامنه دنده کوچکتری برای
جلوگیری از چرخش تا دنده های بالاتر، انتخاب نماید. به یقین این خصیصه در شرایط رانندگی سودمند است. مانند زمانی که سرعت زیاد موتور را نگاه می داریم در حالی که خودرو به آرامی وزن زیادی را از تپه بالا می کشد.

صرفه

جویی در سوخت :

در گذشته، سیستم های انتقال دستی، صرفه جویی سوختی بهتری نسبت به سیستم های انتقال خودکار ارائه می کردند. با سیستم الکتریکی موتور و دیگر فناوری های جدید معمولا سیستم های انتقال خودکار در سوخت به اندازه سیستم های انتقال دستی اقتصادی هستند.

سیستم انتقال دستی :

سیستم انتقال دستی چهار سرعت ابتدایی، بدنه ای آلومینیومی که محفظه (Case) نامیده می شود، یک محور ورودی که به وسیله موتور می چرخد و یک محور خروجی که نیرو را به چرخ ها انتقال می دهد، را دارا می باشد. درون محفظه سیستم انتقال، 11 دنده (چرخ های فولادی به اندازه های مختلف و با شیارهای عمیق و دندان هایی در لبه) بر روی محور چیده شده اند. دندانه های چرخ های متمایز برای قادر ساختن یک دنده برای موجب شدن چرخش دیگری، با هم درگیر می شوند.
بعضی از دنده ها بر روی یک محور سوم که محور رابط نامیده می شود قرار می گیرند. میله دنده، اهرم ها و دو شاخه های انتخابگر را که دنده ها را در طول محور حرکت می دهد و سبب درگیر شدن آنها می شود کنترل می کند. دنده ها در یک حمام از روغن انتقال سنگین می چرخند.
چگونه کار می کند ؟
گشتاور یا نیروی چرخاننده بوسیله اهرم بندی مکانیکی از میل لنگ موتور، در طول محوری چرخان که به سیستم انتقال قدرت وارد می شود عبور داده می شود. در پایان این محور درونداد، یک دنده با دنده ای روی محور رابط درگیر و سبب چرخش محور رابط می شود.
دنده هایی با اندازه های مختلف به محور رابط گیربکس و دنده های دیگر به محورهای درونداد و برونداد متصل هستند. میله دنده راننده را قادر به انتخاب ترکیب های مختلفی از دنده، می سازد تا تصمیم بگیرد که محور برونداد با چه سرعت و چه گشتاوری بچرخد. چون آنها بوسیله دنده ها و ابزار دیگر به هم متصل هستند، محور دوار برونداد، میله محرک، اکسل و چرخ ها را می چرخاند.

نسبت های چرخ دنده ها:
هر ترکیب از چرخ دنده های فولادی در سیستم انتقال قدرت به یک

چندشاخه

منصوب می شود. در هر خوشه یا چندشاخه یک چرخ دنده

قطورتر

با یک

چرخ

دنده کم قطرتر درگیر می شود. اختلاف در اندازه این دو دنده یک نسبت دنده را ایجاد می کند. مقدار گشتاور عامل بر محور برونداد به

این نسبت بستگی دارد.
در پایین ترین دنده (معمولا اولین دنده خوانده می شود)، یک چرخ دنده کوچکتر، چرخ دنده بزرگتری را می چرخاند. این نسبت سبب می شود که محور برونداد با سرعت کمتری نسبت به محور درونداد اما با گشتاور یا قدرت بیشتری بچرخد. در سومین یا چهارمین دنده، بسته به سیستم انتقال قدرت، میله دنده، دو دنده را که هم اندازه اند را درگیر می کند که هیچ تغییری در گشتاور و یا سرعت محور ایجاد نمی کند. در اوردرایو که ممکن است دنده پنجم خوانده شود، یک چرخ دنده بزرگتر، چرخ دنده کوچکتری را به حرکت در می آورد.
این نسبت، گشتاور را کاهش می دهد اما محور درونداد را قادر می سازد که آرام تر از محور برونداد بچرخد. اوردرایو، زمانی که سرعت زمینی وسیله نقلیه بطور مساعد زیاد است و به قدرت کمی برای نگه داشتن آن نیاز دارد، بسیار مفید است.
در دنده عقب، یک ترکیب دنده مخصوص سیستم انتقال قدرت را قادر به چرخاندن محور برونداد در جهت وارونه، می سازد که وسیله نقلیه را به عقب حرکت می دهد. همچنین سیستم های انتقال قدرت یک وضعیت خلاص دارند که در آن هیچ گشتاوری به محور برونداد انتقال نمی یابد.

همزمان سازی

:

سیستم های انتقال قدرت دستی نوین کاملا همگام شده هستند؛ یعنی آنها به گونه ای طراحی شده اند که دنده ها زمانی که جابجا می گردند به آرامی درگیر می شوند. این موضوع با سرعت یکسان دنده ها پیش از

درگیر شدن یا با درگیری همیشگی دنده ها و استفاده از انتخابگری از

چند

نوع برای انتخاب یک دسته دنده اختصاص یافته، انجام می شود.

همگاه

سازی تغییر

مکان

دهی دنده ها را آسان تر ساخته و طول عمر دنده های چرخ دنده را افزایش می دهد.

دنده های چندگانه :

تمام سیستم های انتقال دستی مدرن دارای چهار یا پنج تندی و برخی نیز بیشتر می باشند. کامیون های مخصوص کار سنگین ، برای بدست آوردن بیشترین مقدار قدرت کشنده از موتور، به تعداد دنده بسیار بیشتری نیاز دارند. بسیاری تا بیست دنده حرکت به جلو و چند دنده عقب دارند.

باسمه تعالی

چاپگر از متداولترین دستگاههای خروجی در کامپیوتر است که از آن بمنظور چاپ اطلاعات استفاده می شود . کاربران کامپیوتر صرفنظر از نوع استفاده ، ممکن است در مقاطع زمانی خاصی نیازمند استفاده از چاپگر باشند. چاپگرها دارای انواع متفاوتی می باشند. چاپگرهای جوهر افشان،لیزری تک رنگ و لیزری رنگی ، سه گروه عمده از چاپگرهای موجود می باشند. هر یک از چاپگرها ( از چاپگرهای جوهر افشان تا چاپگرهای لیزری ) دارای طراحی منحصربفرد خود بوده و بمنظور اهداف و کاربردهای خاصی ، طراحی شده اند .
جایگاه چاپگر
در زمان انتخاب یک چاپگر ، اکثر متقاضیان علاوه بر در نظر گرفتن قیمت ، به پارامترهای دیگری نظیر سرعت و کیفیت نیز دقت داشته و تصمیم آنان برخاسته از توازن بین پارامترهای فوق ، می باشد . تولید کنندگان با ارائه چاپگرهای پیشرفته و تغییر در مدل های قبلی خود ، سعی در جلب رضایت مشتریان می نمایند .چاپگرهای جوهر افشان با امکان اتصال به دوربین های دیجتال ، تحولی بزرگ را در زمینه چاپ تصاویر ایجاد نموده اند. در مواردیکه از جوهر و کاغذ مخصوص چاپ تصاویر در چاپگرهای جوهر افشان استفاده گردد ، تصاویر چاپ شده دارای کیفیت بسیار بالائی خواهند بود.کیفیت چاپ در چاپگرهای لیزری تک رنگ ، یکی از نکات مهم و برجسته این نوع از چاپگرها محسوب می گردد. با توجه به امکانات ارائه شده توسط این نوع از چاپگرها نظیر حافظه وسینی محل استقرار کاغذ ، می توان از آنان در مواردیکه حجم عملیات چاپ بالا باشد،استفاده نمود. از چاپگرهای لیزری رنگی می توان بمنظور چاپ متن و تصاویر با کیفیت و سرعت مناسب ، استفاده نمود. بموازات کاهش قیمت چاپگرهای لیزری رنگی ، تعداد بیشتری از کاربران تمایل به استفاده و بکارگیری این نوع چاپگرها را پیدا نموده اند .

آشنایی با چاپگر ها و انواع و ویژگی های آنها
این دستگاهها به دستگاههای کپی سخت یا Hard Copy معروفند . چاپگر ها انواع و اقسام گوناگونی دارند که به بررسی چند نمونه از آنها می پردازیم.

چاپگرهای ضربه ای (Impact Printer)
اصول کار این چاپگر های بر اساس ضربه ای است که روی نواری رنگی زده می شود پس یک شکل روی کاغذ ایجاد می شود. چاپگر های زیر از این دسته چاپگر ها هستند.

چاپگرهای سوزنی
در این نوع چاپگر ها علائم توسط نقطه های کوچکی به نام Dot حاصل می شود که این نقاط توسط سوزن نازکی به نام Pin برخورد با نوار رنگی و انتقال رنگ بر روی کاغذ به وجود می آید. این چاپگر ها با سر و صدای زیادی کار خود را انجام می دهند و سرعت آنه به طور متوسط 300 کاراکتر در ثانیه است . چاپگرهای مدل LQ-100 ، LO1170 ، LQ300 از کارخانه Epson از این دسته هستند و هر چه تعداد سوزنها بیشتر باشد چاپگر می تواند تصاویر ظریف تری را
تولید کند و مطمئناً گرانتر خواهد بود.

چاپگر حروفی (آفتابگردان)
در این چاپگر ها تمام علائم و اعداد به صورت برجسته بر روی یک گوی قرار دارند. هر گاه علامتی می خواهید چاپ شود این علامت در جلوی هد چاپگر قرار می گیرد پس با ضربه این علامت روی کاغذ چاپ می شود.
این چاپگر ها بسیار شبیه دستگاه های ماشین نویسی است . سرعت آنها بین 10 تا 90 کاراکتر در ثانیه است.

چاپگرهای غیر ضربه ای (Non Impact Printer)
گونه ای از چاپگر ها هستند که عملیات مکانیکی مانند ضربه در آنها وجود ندارد و دارای سر و صدای کمتری هستند اما معمولاً گرانتر بوده و با تکنولوژی بالاتری ساخته می شوند. بطور کلی این چاپگر ها بر اساس پاشیدن جوهر یا حرارت یا لیزر کار می کنند. حال به بررسی مهمترین آنها می پردازیم

چاپگر های جوهر افشان
در این چاپگرها مخازن جوهری وجود دارد . جوهر با فشار از روزنه هایی خارج می شود و روی کاغذ پاشیده می شود بدین ترتیب شکل مورد نظر روی کاغذ نقش می بندد. کیفیت این چاپگر های بالاست و این چاپگرها بدون سر و صدا کار می کنند . این نوع چاپگر های برای کارهای نقاشی و گرافیکی بسیار مناسب هستند. باید روزنه های کوچک که عمل پاشیدن رنگ را انجام می دهند خشک شوند و باید در نگهداری این چاپگر ها دقت لازم را کرد. یک راه برای رفع این اشکال این است که هر چند وقت یک بار اجباراً یک تصویر یا متن کوچک را چاپ کرد.

چاپگرهای حرارتی
کاغذ این چاپگر های مخصوص می باشد. بر روی همه این چاپگرها سوزنهایی وجود دارد. با گرم شدن سوزنها تغییرات شیمیایی روی کاغذ که جنس مخصوصی دارند حاصل می شود. نگهداری کاغذ این چاپگر های مشکل است زیرا در اثر گرما یا زمانهای طولانی رنگ کاغذ های عوض می شود و شاید علائم و اعداد چاپ شده دیگر قابل رویت نباشند.

چاپگرهای لیزری
طرز کار این چاپگر های مانند دستگاه فتوکپی است. در ابتدا کاغذ توسط نور لیزر که با سرعت روشن و خاموش می شود انرژی داده می شود حال به نسبت انرژی های قرار گرفته روی کاغذ پودر یا مایع در آنجا قرار می گیرد و در نهایت تصویر نهایی بر روی کاغذ پدید می آید.
این چاپگر های بدلیل کیفیت بالا و قیمت مناسب و طرز استفاده ساده از بهترین چاپگرها به شمار می رود.

ویژگی ها ی مهم یک چاپگر
از مهمترین ویژگی های مرتبط با چاپگر ، می توان به موارد زیر اشاره نمود :
سرعت : افزایش سرعت چاپگرها یکی از مهمترین عوامل حضور موفقیت آمیز در صحنه رقابت تجاری بین تولید کنندگان است . تعداد صفحاتی را که یک چاپگر می تواند در واحد زمان( دقیقه ) چاپ نماید ، همواره مورد نظر تولید کنندگان بمنظور افزایش توان رقابتی محصولات تولیدی خود و پاسخگوئی به نیاز متقاضیان می باشد. سرعتی که تولیدکنندگان بر روی آن متمرکز و آن را بعنوان یکی از شاخص های چاپگرهای تولیدی خود عنوان می نمایند ، صرفا" به چاپ اسناد متنی ساده و یا سرعت چاپ در حالت پیش نویس ، مربوط می گردد( مدت زمان ارسال اطلاعات از کامپیوتر برای چاپگر در محاسبات اعلام شده ، لحاظ نمی گردد ) . سرعت اعلام شده توسط تولید کنندگان با آن چیزی که در عمل محقق می گردد ، در برخی حالات دو و یا سه مرتبه (در بعضی موارد بیش از دو و یا سه مرتبه ) بیشتر بوده و عملا" در زمان چاپ به محدوده و میزان اعلام شده نمی رسد.مثلا" در بررسی انجام شده بر روی تعدادی از چاپگرهای جوهر افشان که تولید کنندگان سرعت آنان را در حالت چاپ متن ، بین 2 / 5 تا 21 صفحه در دقیقه(ppm ) اعلام کرده بودند ، در عمل سرعت بین 9 / 1 تا 2 / 7 صفحه در دقیقه ، محقق شده است . در وضعیتی مشابه در مواردیکه تولید کنندگان سرعت چاپ تصاویر را بین 2 / 2 تا 15 صفحه در دقیقه عنوان نموده بودند درعمل وبا توجه به تست های انجام شده،محدوده فوق به 5 / 0 تا 5 /1 تنزل پیدا کرده بود. وضعیت فوق مختص چاپگرهای جوهر افشان نبوده و در رابطه با چاپگرهای لیزری تک رنگ و رنگی نیز صدق می کند.در بررسی انجام شده بر روی تعدادی از چاپگرهای لیزری تک رنگ ، سرعت بین 10 تا 18 صفحه در دقیقه در عمل برای چاپ متن ، محقق شده است . سرعت فوق ، بین یک تا سه مرتبه کمتر از تعداد صفحاتی است که توسط تولید کنندگان اعلام می شود وضعیت فوق در چاپگرهای لیزر رنگی و در هنگام چاپ تصاویر بدتر نیز می شود . مثلا" در چاپگرهای لیزری رنگی سرعت چاپ تصاویر بین 1 تا 3 صفحه در دقیقه بوده و این میزان 8 مرتبه کمتر از آن چیزی است که تولید کنندگان در آگهی های تبلیغاتی خود اعلام می نمایند .

کیفیت چاپ : تقریبا" تمامی چاپگرهای لیزری رنگی و تک رنگ، متن را با بالاترین کیفیت و سرعت چاپ می نمایند. چاپگرهای لیزرزی رنگی ، نمودارهای رنگی و تصاویر گرافیکی دو بعدی را بخوبی چاپ می نمایند،ولی کیفیت عکس های چاپ شده توسط آنان ، قابل قیاس با چاپگرهای جوهر افشان نمی باشد.(در صورت استفاده از کاغذهای مخصوص گلاسه بهمراه چاپگرهای جوهر افشان ، کیفیت چاپ تصاویر وضعیت بمراتب مطلوبتری را پیدا خواهد کرد ) . کیفیت چاپ متن در اکثر چاپگرهای جوهر افشان مشابه چاپگرهای لیزری نبوده و در برخی موارد تشخیص یک متن با جزئیات واضح بر روی تصاویر ، مشکل می باشد.

دقت چاپ : چاپگرهای جوهر افشان معمولا" دارای حداکثر دقت 2400 در 1200 نقطه در اینچ (dpi) می باشند. دقت چاپ در چاپگرهای جدید جوهر افشان به مرز 4800 در 1200 نقطه در اینچ رسیده است. .بهترین روش بمنظور بررسی کیفیت چاپ یک چاپگر ، مشاهده نمونه خروجی تولیده شده توسط آن است . چاپگرهای لیزر تک رنگ ، معمولا" دارای دقتی بین 600 در 600 یا 1200 در 1200 نقطه در اینچ می باشند . وضعیت فوق در چاپگرهای لیزر رنگی به 1200 در 1200 و یا 2400 ر 2400 نقطه در اینچ ، می رسد . دقت فوق ، برای چاپ متون و تصاویر گرافیکی ساده بسیار مناسب می باشد .

قیمت چاپ هر صفحه: قیمت کارتریج در چاپگرهای جوهر افشان بالا می باشد. قیمت تولید کنندگان برای کارتریج های سه رنگ ، بین 21 تا 38 دلار و برای جوهرهای مشکی تک رنگ 12 تا 34 دلار می باشد. معمولا" کارتریج هائی که دارای قیمت مناسبتری می باشند از جوهر کمتر استفاده می نمایند. هر کارتریج قادر به چاپ 300 تا 800 صفحه می باشد . لازم است در زمان انتخاب چاپگرهای جوهر افشان، قیمت تمام شده هر صفحه تک رنگ و رنگی را محاسبه کرده و از آن بعنوان یک پارامتر در تصمیم گیری استفاده گردد .بیشتر تولید کنندگان استفاده از کارتریج های با کیفیت بالا را توصیه می نمایند.قیمت کارتریج های فوق از کارتریج های معمولی کمی گرانتر بوده ولی حجم جوهر استفاده شده در آنان دوبرابر است . بدیهی است در چنین مواردی قیمت تمام شده چاپ یک صفحه کاهش پیدا خواهد کرد . تولید کنندگانی مانند Canon،‌Epson و HP کارتریج هایی را وارد بازار کرده اند که هر رنگ دارای کارتریج اختصاصی خود می باشد ( در مقابل استفاده از یک کارتریج برای تمامی رنگ ها ) . قیمت کارتریج ها ی فوق نسبت به کارتریج های معمولی اندکی بیشتر است .چاپگرهای لیزر رنگی از یک تونر کارتریج جداگانه برای هر رنگ استفاده می نمایند. در بررسی اولیه بنظر می آید با توجه به قیمت بالای کارتریج این نوع چاپگرها ، قیمت تمام شده چاپ هر صفحه بیشتر از چاپگرهای جوهر افشان باشد، ولی چون هر کارتریج در این نوع از چاپگرها قادر به چاپ 6000 تا 12000 صفحه می باشد ، قیمت تمام شده چاپ یک صفحه در آنان پایین تر از چاپگرهای جوهر افشان خواهد بود.

امکانات : تقریباً تمامی چاپگرهای جوهر افشان، امکانات یکسانی را ارائه و دارای حداقل حافظه ( بافر) می باشند . چاپگرهای فوق دارای امکانات لازم بمنظور اتصال به شبکه نمی باشند. تعدادی اندک از تولید کنندگان ، اقدام به ارائه چاپگرهای جوهر افشان با کاربرد تجاری نموده که دارای امکانات بیشتر نظیر :حافظه بیشتر ، امکان اتصال به شبکه و سینی اختیاری محل قرار دادن کاغذ می باشند . چاپگرهای لیزری معمولا" دارای امکانات بیشتری نسبت به چاپگرهای جوهر افشان می باشند. چاپگرهای لیزری تک رنگ ، قادر به نگهداری 150 تا 700 برگ می باشند ( مقدار فوق در چاپگرهای لیزر تک رنگ حرفه ای ، 600 برگ است) . چاپگرهای لیزری رنگی، قادر به نگهداری 200 تا 1200 برگ را دارا می باشند. بر روی این چاپگرها امکان نصب سینی کاغذ بمنظور افزایش تعداد کاغذها تا 5000 برگ نیز وجود دارد. اکثر چاپگرهای لیزری ،دارای حداقل 8MB حافظه( بافر) می باشند.افزایش میزان حافظه چاپگر،امکان چاپ همزمان تعداد صفحات بیشتری را در اختیار کاربران قرار می دهد . میزان حافظه چاپگر برای کاربرانی که حجم عملیات چاپ آنان بالا می باشد ، 32 مگابایت پیشنهاد می گردد .

چاپ عکس : برخی از چاپگرهای جوهر افشانی که قابلیت چاپ عکس را دارا می باشند از یک پورت اختصاصی USB ، بمنظور اتصال مستقیم چاپگر به دوربین دیجیتالی استفاده می نمایند. با استفاده ازپورت فوق ، دوربین دیجیتال به چاپگر متصل و امکان ارسال تصاویر انتخابی برای چاپگر فراهم می گردد( ضرورتی به استفاده از کامپیوتر وجود ندارد ) . با استفاده از چاپگرهای جوهر افشان و بکارگیری مناسب کاعذهای مخصوص چاپ عکس ، می توان کیفیت چاپ تصاویر را در مقیاس بالائی افزایش داد .
مبانی چاپگرهای لیزری
استفاده از الکتریسیته ساکن در تکنولوژی چاپگرهای لیزری، یکی از اصول مهم و اولیه است . الکتریسیته ساکن یک شارژ الکتریکی است که توسط اشیاء عایق ایجاد می گردد. بدن انسان نمونه ای در این زمینه بوده که می تواند باعث ایجاد الکتریسیته ساکن گردد. انرژی حاصل از الکتریسیته ساکن باعث ایجاد چسبندگی بین اشیاء می گردد. ( نظیر لباس های داخل یک ماشین خشک کن ). رعد و برق حاصل از یک ابر صاعقه دار نیز حامل الکتریسیته ساکن بوده که مسیر ابر تا زمین را طی خواهد کرد. شکل زیر عناصر اصلی یک چاپگر لیزری را نشان می دهد

چاپگر لیزری از پدیده فوق بعنوان یک نوع " چسب موقت " استفاده می نماید. هسته اساسی سیستم فوق ، دستگاهی با نام " نورپذیر" (Photoreceptor) است . ماهیت فیزیکی دستگاه فوق، یک استوانه و یا یک سیلندر است. دستگاه فوق از مواد هادی نور تشکیل شده که توسط کوانتوم نور تخلیه می گردند. در ابتدا ، استوانه یک شارژ مثبت را از طریق یک سیم حامل جریان الکتریکی (Corona Wire) ، پیدا می کند . همزمان با چرخش استوانه ، چاپگر یک پرتو نور لیزری نازک را بر سطح استوانه بمنظور تخلیه الکتریکی بخش مربوطه ، می تاباند. در ادامه لیزر حروف و تصایر را بر سطح استوانه خواهد نوشت .( یک الگو از شارژ الکتریکی ) . سیستم فوق می تواند با شارژ معکوس هم کار نماید، در این حالت یک شارژ الکترواستاتیک مثبت بر روی یک شارژ منفی بعنوان زمینه در نظر گرفته خواهد شد. شکل زیر استوانه چاپگر لیزری را نشان می دهد.

پس از عملکرد الگوی موردنظر ، چاپگر سطح استوانه را با گرد جوهر ( پودر مشکی رنگ با کیفیت مناسب ) شارژ شده مثبت، می پوشاند. با توجه با اینکه پودر فوق دارای شارژ مثبت است ، تونر به ناحیه تخلیه شده استوانه ( بار منفی ) چسبانده می گردد.( در این حالت شارژ زمینه مثبت نخواهد شد ) . عملیات فوق مشابه نوشتن بر روی سودا و چسباندن آن بر روی سطح مورد نظر است .
پس از چسباندن پودر مورد نظر ، استوانه حول یک کاغذ می چرخد .قبل از اینکه کاغذ زیر استوانه قرار بگیرد ، یک شارژ منفی توسط سیم انتقالی Corona به آن داده می شود. شارژ فوق بمراتب قویتر از شارژ منفی الکترواستاتیک مربوط به تصویر بوده و کاغذ قادر به رها کردن پودر مربوطه خواهد بود. همزمان با حرکت کاغذ (با سرعت معادل استوانه) بر روی کاغذ تصویر مربوطه درج خواهد شد. بمنظور ممانعت از چسبیدن کاغذ به استوانه ، بلافاصله پس از درج تصویرعملیات تخلیه شارژ توسط یک سیم Detac corona انجام خواهد شد.
درنهایت ، چاپگر کاغذ را از بین یک Fuser ( یک زوج غلتک گرم ) عبور داده می شود. در حین انجام فرآیند فوق، گردجوهر پاشیده شده در کاغذ تنیده می گردد. غلتک ها باعث حرکت کاغذ به سمت سینی خروجی خواهند شد. Fuser باعث گرم شدن کاغذ نیز خواهد شد بهمین دلیل زمانیکه کاغذ از چاپگر خارج می گردد ، داغ است .
چه عاملی باعث می شود که کاغذ سوزانده نگردد؟ مهمترین عامل سرعت است . سرعت حرکت کاغذ توسط غلتک ها بگونه ای خواهد بود که باعث عدم سوختگی کاغذ خواهد شد.
پس از ریختن پودر بر روی کاغذ ، سطح استوانه تحت تاثیر یک لامپ تخلیه قرار می گیرد. این لامپ روشن تمام سطح "نور پذیر" استوانه را تحت تاثیر قرار داده و تصاویر الکتریکی را پاک خواهد کرد. در ادامه سطح استوانه توسط سیم شارژ Corna تحت تاثیر شارژ مثبت قرار می گیرد.

کنترل کننده
قبل از انجام هر گونه عملیات توسط چاپگر لیزری ، می بایست صفحه حاوی داده در اختیار آن قرار گرفته و در ادامه در رابطه با نحوه ایجاد خروجی مورد نظر تصمیم گیری می گردد. عملیات فوق بر عهده کنترل کننده چاپگر خواهد بود. کنترل کننده چاپگر بعنوان برد اصلی چاپگر لیزری ایفای وظیفه می نماید. کنترل کننده فوق از طریق یک پورت ارتباطی نظیر : پورت موازی و یا پورت USB با کامپیوتر ارتباط برقرار می نماید. در صورتیکه چاپگر به چندین کامپیوتر متصل باشد ، کاربران متفاوت قادر به ارسال درخواست های چاپ خود خواهند بود. در این حالت کنترل کننده ، هر یک از درخواست های واصله را بصورت جداگانه پردازش خواهد کرد. شکل زیر پورت های متفاوت یک چاپگر لیزری را نشان می دهد.

بمنظور گفتمان بین کنترل کننده و کامپیوتر ، می بایست آنها با یک زبان مشترک صحبت نمایند. در چاپگرهای اولیه ، کامپیوتر یک نوع فایل متنی خاص را بهمراه مجموعه ای از کدهای اطلاعاتی برای چاپگر ارسال می کرد. با توجه به ماهیت چاپگرهای اولیه و محدودیت فونت های موجود ، روش فوق بخوبی تامین کننده نیازهای اطلاعاتی چاپگر بود. امروزه از صدها نوع فونت استفاده می گردد.بدین منظور لازم است که اطلاعات مورد نیاز چاپگر با استفاده از یک زبان پیشرفته در اختیار آن گذاشته شود. متداولترین زبانهای موجود در این زمینه زبان PCL)Printer Command Language) مربوط به شرکت هیولت پاکارد و " پوست اسکریپت " مربوط به Adobe است . زبانهای فوق برای تشریح صفحه از یک نوع بردار استفاده می نمایند. بردار فوق مقادیر ریاضی از اشکال geometric می باشند. ( بصورت مجموعه ای از نقاط نخواهد بود ) چاپگر بردار را اخذ و در ادامه آن را به یک صفحه bitmap تبدیل می نماید.
برخی از چاپگرها از یک دستگاه اینترفیش گرافیکی GDI)Graphical device interface) در عوض PCL استناندارد، استفاده می نمایند. درسیستم فوق ، کامپیوتر بردار مربوط به نقاط را خود ایجاد می نماید، بدین ترتیب کنترل کننده پردازشی در این زمینه را انجام نداده و صرفا" دستورالعمل های نقاط را برای لیزر ارسال می نماید. در اغلب چاپگرهای لیزری ، کنترل کننده می بایست عملیات مربوط به سازماندهی داده های دریافتی از کامپیوتر را خود انجام دهد. اطلاعات فوق شامل : دستورات مربوط به نوع عملیات ، نوع کاغذ ، نحوه برخورد با فونت ها و ... است . کنترل کننده بمنظور انجام عملیات مربوطه بطرز صحیح می بایست اطلاعات فوق را با اولویت درست دریافت نماید.
پس از سازماندهی داده ها ، کنترل کننده عملیات آماده سازی صفحه را آغاز خواهد کرد. تنظیم حاشیه ها ی متن ، سازماندهی کلمات و استقرار تصاویر مورد نظر و ... را انجام داده و ماحصل عملیات فوق ایجاد برداری حاوی نقاط متفاوت است . چاپگر بمنظور چاپ یک صفحه به اطلاعات فوق نیاز خواهد داشت .
در اکثر چاپگرهای لیزری ، کنترل کننده قادر به ذخیره درخواست های مربوط به چاپ در حافظه اختصاصی خود است . با استفاده از ویژگی فوق ، کنترل کننده قادر به استقرار چندین کار در حافظه می باشد ( ایجاد یک صف از کارها ) . پس از استقرار هر درخواست چاپ در حافظه اختصاصی ، امکان چاپ آنها در زمان مربوطه فراهم خواهد شد. در مواردیکه از یک سند می بایست چندین نسخه چاپ گردد ، داده های مربوطه صرفا" یک بار برای چاپگر ارسال و بدین طریق در زمان صرفه جوئی خواهد شد.

لیزر
نقش سیتم لیزر چاپگر در ایجاد خروجی مورد نظر بسیار حائز اهمیت است . در چاپگرهای لیزری قدیمی ، سیستم فوق از عناصر زیر تشکیل شده بود :
• یک لیزر
• یک آیینه قابل حرکت
• یک لنز
لیزر داده های مربوط به صفحه را دریافت ( نقاط ) و بر اساس اطلاعات فوق متن و تصویر مورد نطر را ایجاد می کرد. در هر زمان(لحظه) یک خط افقی چاپ می گردید. همزمان با حرکت پرتو های نور بر روی استوانه ، لیزر یک پالس نوری برای هر یک از نقاط مورد نظر جهت چاپ را منعکس می نمود. برای فضا های خالی پالسی تولید نمی گردید. لیزر نقشی در حرکت پرتو های نور نداشته و باعث تابش نور از طریق یک آیینه قابل حرکت است. همزمان با حرکت آیینه ، توسط مجموعه ای از لتزها نور تابانده می گردید.با نتظیم فاصله بین آیینه و نقاط در زمان تابش نور ، از بهمم ریختگی تصویر پیشگیری بعمل می آمد.
دستگاه لیزری صرفا" در جهت افقی حرکت می کرد.پس از پیمایش افقی ، چاپگر استوانه مربوطه را حرکت داده تا زمینه ایجاد خط بعدی توسط دستگاه لیزر فراهم گردد.
برخی از چاپگرهای لیزری از مجموعه ای دیود نوری (LED) برای نوشتن محتویات صفحه استفاده می نمایند. هر یک از نقاط دارای نور اختصاصی خود خواهد بود. چاپگرهای با تکنولوژی فوق نسبت به چاپگرهائی که از دستگاه لیزری استفاده می نمایند ، دارای قیمت ارزان تری می باشند.

تونر
یکی از مهمترین شاخص های یک چاپگر لیزری ، تونر است . تونز یک نوع پودر الکتریکی شارژ شده بوده که دارای دو عنصر اصلی : رنگ دانه و پلاستیک است . رنگ دانه ها تامین کننده رنگ مورد نیاز می باشند ( در چاپگرهای تک رنگ ، رنگ فوق مشکی است ) .رنگ دانه ها با پلاستیک آمیخته شده اند. بدین ترتیب زمانیکه تونر از بین غلتک های داغ عبور می نماید ، گداخته خواهند گردید.
پودر در یک toner hopper ( یک محفظه کوچک در داخل یک روکش قابل حرکت ) ذخیره می گردد. چاپگر تونر مورد نیاز خود را از طریق devloper unit ( تامین کننده دانه ) از محفظه دریافت می دارد. developer ، یک مجموعه از دانه های مغناطیسی با شارژ منفی است . دانه های فوق به یک پاک کن فلزی قابل چرخش ، متصل خواهند شد. با حرکت میله فوق دانه هایمغناطیسی در محفظه گفته شده قرار خواهند گرفت . با توجه به اینکه دانه های مغناطیسی دارای شارژ منفی می باسند ، تامین کننده دانه ها ، دانه های مثبت تونر را جمع آوری خواهد کرد.درادامه پاک کن، ذرات را تمیز و آنها را برای استوانه ارسال می دارد. تصاویر الکترواستاتیک دارای شارژ منفی قویتر نسبت به تامین کننده دانه ها بوده و استوانه شامل ذرات چسبانده شده را از خود دور می نماید. در ادامه استوانه در طول کاغذ حرکت و بموازات آن کاغذ تحت تاثیر یک میدان قرار گرفته( یک سیم detac corona ) و تخلیه الکتریکی می گردد.در وضعیت فوق تنها عاملی که باعث نگهداری تونر بر سطح کاغذ می گردد ، نیروی جاذبه است .بمنظور چسباندن تونر بر روی سطح کاغذ ، می بایست کاغذ از طریق غلتک های داغ بحرکت درآید. در اغلب چاپگرها ، Toner hopper ، developer,drum assembly در یک کارتریج قابل تعویض ( مشابه شکل زیر ) قرار می گیرند.

مزایای یک چاپگر لیزری
مهمترین مزایای چاپگرهای لیزری : سرعت ، دقت و مقرون بصرفه بودن است . یک لیزر فادر به حرکت بسیار سریع بوده و طبیعی است سرعت نوشتن آن بمراتب بیشتر از چاپگرهای جوهر افشان باشد. چاپگرهای لیزری بمراتب گرانتر نسبت به چاپگرهای جوهرافشان می باشند. در مقابل پودر مصرفی آنها زیاد گران نبوده و هزینه نگهداری آنان بالا نخواهد بود.

چاپگرهای رنگی
در ابتدا اغلب چاپگرهای لیزری بصورت تک رنگ ( سیاه رنگ نوشته و سفید رنگ کاغذ ) بودند. امروزه چاپگرهای لیزری رنگی نیز متداول و توسط تولیدکنندگان متفاوت عرضه شده اند. عملکرد چاپگرهای رنگی در اکثر موارد مشابه چاپگرهای سیاه و سفید است . یکی از تفاوت های عمده چاپگرهای رنگی با سیا و سفید نحوه انجام فرآیند چاپ با توجه به ماهیت رنگی بودن آنان است . چاپگرهای رنگی برای انجام فرآیند مربوطه از چهار فاز متفاوت استفاده می نمایند. در هر فاز یکی از رنگ های فیروزه ای ( آبی ) ، سرخابی ( قرمز ) ، زرد وسیاه استفاده می گردد. با ترکیب چهار رنگ فوق مجموعه ای گسترده از رنگ ها بوجود می آید. برخی از چاپگرها دارای چهار تونر و developer unit مجزا بر روی یک چرخ دوار می باشند. برخی دیگر از چاپگرها برای هر یک از رنگ ها، از دستگاه های لیزر ، استوانه و تونر مجزا استفاده می نمایند. شکل زیر یک نمونه چاپگر لیزر رنگی را نشان می دهد.

چاپگرهای جوهر افشان
یک چاپگر جوهر افشان از بخش های زیر تشکیل شده است :
- هد چاپگر ، مهمترین المان در یک چاپگر جوهر افشان است . هد چاپگر دارای مجموعه ای از " افشانک ها " بوده که قطرات بسیار ریز جوهر را بر روی کاعذ پخش خواهد کرد.

- کارتریج . با توجه به نوع و شرکت سازنده چاپگر، کارتریج های متفاوتی وجود دارد. مثلا" ممکن است برای رنگ مشکی از یک کارتریج و یا رنگ مشکی با سایر رنگ ها در یک کارتریج واحد قرار گرفته شود.

- موتور Stepper . یک موتور stepper باعث حرکت سیستم هد ( هد چاپ و کارتریج های مربوطه ) در طول کاغذ می گردد. برخی از چاپگرها دارای یک نوع خاص موتور برای "پارک نمودن " سیستم هد در زمان عدم استفاده از چاپگر، می باشند. بدیت ترتیب سیستم هد چاپگر، پس از پارک شدن ، بصورت تصادفی حرکت نخواهند کرد .

- تسمه . دستگاه هد ، از طریق یک تسمه به موتور Stepper متصل می گردد . میله "تثبیت کننده " . سیستم هد، از یک میله تثبیت کننده بمنظور اطمینان از ثبات و استحکام هد در زمان حرکت ، استفاده می نماید.

دستگاه تغذیه کاغذ . این دستگاه از سه بخش مجزای زیر تشکیل شده است :

* سینی / تامین کننده کاغذ . اغلب چاپگرهای جوهر افشان دارای یک سینی بمنظور قرار دادن کاغذ می باشند. برخی دیگر از چاپگرها از یک Feeder استفاده می نمایند.

* غلتک ها . با استفاده از مجموعه ای غلتک ، کاغذ های موجود در سینی و یا Feeder به داخل چاپگر کشانده خواهند شد.

* موتور Stepper تغذیه کاغذ . موتور فوق غلتک ها را بمنظور حرکت کاغذ به میزان موردنیاز ، به حرکت در می آورد.

- منبع تغذیه . اکثر چاپگرها دارای یک منبع تغذیه برق اختصاصی برای خود می باشند.

- مدار کنترلی . یک برد مدار چاپی بوده که باعث کنترل تمام عناصر مکانیکی موجود در چاپگر می گردد.

- پورت های اینترفیس . پورت موازی همچنان از متداولترین روش های ارتباط یک چاپگر به کامپیوتر است . چاپگرهای جدید ، از پورت های USB نیز استفاده می نمایند. برخی از چاپگرها نیز ممکن است از طریق پورت سریال و یا پورت SCSI به کامپیوتر متصل گردند.

حرارت در مقابل لرزش
چاپگرهای جوهر افشان از تکنولوژی های متفاوتی برای ایجاد قطرات ( ذرات ) جوهر استفاده می نمایند. دو تکنولوژی رایج عبارتند از :

- حباب حرارتی . تکنولوژی فوق توسط شرکت های " کانن" و " هیولت پاکارد" ارائه شده است . در یک چاپگر حرارتی جوهرافشان ، ترانزیستورهای خاصی باعث ایجاد حرارت می گردند، در ادامه حرارت فوق باعث تبخیر جوهر شده تا حباب مورد نظر ایجاد گردد. همزمان با گسترش حباب ، مقداری از جوهر از افشانک ها خارج و بر روی کاغذ می ریزد. زمانیکه حباب پخش گردید ، یک خلا ایجاد تا باعث ممانعت از نشت بیشتر جوهر می گردد. چاپگرهائی از این نوع دارای 300 تا 600 افشانک ریز بوده و تمام آنها بصورت همزمان قطراتی را بر روی سطح کاغذ قرار خواهند داد. شکل زیر افشانک های یک چاپگر با تکنولوژی حباب حرارتی را نشان می دهد.

- جریان الکتریسته در اثر فشار . تکنولوژی فوق توسط شرکت " اپسون " ارائه شده است . در این تکنولوژی از کریستال های فشاری استفاده می گردد. برای هر افشانک از یک کریستال استفاده می گردد.( در پشت مخزن جوهر ) . کریستال همزمان با دریافت یک شارژ الکتریکی ضعیف ، باعث ایجاد ارتعاش در مخزن جوهر شده و همین امر باعث می گردد مقدار اندکی جوهر از افشانک خارج گردد. زمانیکه ارتعاش خاتمه یافت ، ارسال جوهر از طریق افشانک ها متوقف خواهد شد.


عملیات چاپ
پس از فعال نمودن گزینه " چاپ" در نرم افزارهای مربوطه ، عملیات متفاوتی بشرح ذیل انجام خواهد شد:

- اطلاعات مورد نظر از طریق نرم افزار مربوطه برای درایور چاپگر ارسال می گردد.

- درایور ، اطلاعات دریافتی را بگونه ای ترجمه خواهد کرد که برای چاپگر قابل فهم باشند. در این مرحله درایور بررسی خواهد کرد که آیا چاپگر برای عملیات چاپ آماده است ؟

- اطلاعات مورد نظر توسط درایور از طریق پورت مربوطه در اختیار چاپگر قرار داده می شوند.
- چاپگر اطلاعات ارسال شده توسط کامپیوتر را دریافت و بخشی از آنها را در یک بافر ذخیره می نماید. اندازه حافظه فوق می تواند محدوده ای از 512 کیلوبایت تا 16 مگابایت را شامل گردد. محدوده فوق بستگی به نوع چاپگر دارد.بدیهی است هر اندازه که میزان بافر فوق زیاد باشد ، امکان استقرار چندین سند برای چاپ فراهم خواهد شد.

- در صورتیکه چاپگر برای مدت زمانی بیکار باشد ، بصورت خودکار عملیات پاکسازی هد انجام خواهد شد. پس از اتمام عملیات فوق که Clean Cycle نیز نامیده می شود ، چاپگر آماده چاپ درخواست های جدید خواهد شد.

مدار کنترل کننده باعث فعال شدن موتور stepper بمنظور تغذیه کاغذ می شود. غلتک ها بحرکت در آمده و یک کاغذ از مخزن مربوطه ( سینی و یا Feeder) درون چاپگر کشانده می شود.

- پس از تغذیه کاغذ و استقرار آن در محل مربوطه ، موتور stepper با استفاده از تسمه مربوطه باعث حرکت دستگاه هد در طول صفحه می شود. حرکت گام به گام موتور stepper باعث تزریق جوهر از طریق افشانک های مربوطه در طول کاغذ می گردد.

- در هر ایستگاه تزریق ، قطرات متعددی بر روی کاغذ قرار می گیرد.

- در انتهای هرفاز ، کاغذ به میزان بسیار اندکی ( کسری از یک اینچ ) بسمت جلو کشانده می شود.

- فرآیند فوق تا تکمیل چاپ تمام صفحه تکرار خواهد شد. مدت زمان تکمیل چاپ یک صفحه، در چاپگرها متفاوت است . از واحدی با نام PPM ( تعداد صفحه در دقیقه ) برای مشخص نمودن تعداد صفحات قابل چاپ در چاپگرها استفاده می گردد. مقدار فوق کاملا" متغیر بوده و به عوامل متفاوتی از جمله نوع چاپگر ، سپاه سفید ، رنگی و ... بستگی خواهد داشت .

- پس از اتمام عملیات چاپ ، هد چاپگر بمنظور ممانعت در مقابل حرکات تصادفی وآسیب های احتمالی " پارک " می گردد.

کاغذ و جوهر
چاپگرهای جوهر افشان بسیار ارزان قیمت می باشند. قیمت این نوع چاپگرها از یک چاپگر لیزری سیاه و سفید نیز پایین تر است . اکثر تولید کنندگان، سعی در تولید و عرضه این نوع چاپگرها با قیمت مناسب دارند. قیمت کارتریج این نوع از چاپگرها نسبت به خود چاپگر گرانتر است .زمانیکه سخت افزاری بفروش می رسد ، در ادامه می بایست سایر سخت افزارها و عناصر مرتبط با آن را نیز تهیه کرد. زمانیکه چاپگر با قیمت ارزان تهیه گردد ، می بایست در ادامه کارتریج های آن را بمنظور استفاده ، تامین کرد. شاید سیاست تولیدکنندگان، عرضه چاپگر با قیمت ارزان و ارائه کارتریج با قیمت مناسب تر ( خیلی ارزان خیر ! ) باشد. نمی توان چاپگری را از یک تولیدکننده تهیه و کارتریج آن را از تولید کننده دیگر تامین نمود!

کاغذ استفاده شده در چاپگرهای جوهر افشان تاثیر مستقیمی بر کیفیت تصویر چاپ شده خواهد داشت .کاعذهای استفاده شده ، می بایست شفاف و عاری از هر گونه موج و خش بر روی سطح کاغذ باشند.

مزایا چاپگرهای جوهر افشان
1- کیفیت چاپ عکس عالی است
2- چاپگر های جوهر افشان برای مصارف خانگی آن قدر سریع هستند. گرچه اکثر آنها از کندترین چاپگر لیزری کندتر اند ولی بیشتر نیازهای مردم را برآورده می کنند
3- چاپگر های جوهر افشان نوعاً از چاپگر های لیزری ارزان تر اند
معایب چاپگرهای جوهر افشان
1- سینی ای که در آن کاغذ ورودی به چاپگر قرار می گیرد کم ظرفیت است یعنی تعداد کمی کاغذ جا می گیرد که این یکی از معایب این دسته از چاپگر هاست
2- هزینه چاپ هر صفحه به طور متعارف از هزینه چاپ یک صفحه که با چاپگر لیزری چاپ شده است گران تر است.
3- کیفیت این نوع چاپگر ها تا حد زیادی بسته به کیفیت کاغذ ورودی هم دارند یعنی این چاپگر ها برای چاپ روی نامه و پاکت و از این نوع بسیار مناسب نیست.
4- اگر به جوهر روی کاغذ رطوبت برسد، تصویر خراب می شود

شایعات و واقعیت هایی درباره چاپگر ها

چاپگری که عکس را خوب چاپ کی می کند هر چیزی را خوب چاپ می کند چاپگر ها ویژگی های مخصوص به خود را دارند، بنابراین هر چاپگر برای ویژگی خاصی طراحی و ساخته شده است
یک چاپگر وهر افشان که کیفیت عددی ای بر حسب dpi دارد و مساوی با کیفیت عددی بر حسب dpi یک چاپگر لیزری است، قابل مقایسه است این دو قابل مقایسه نیستند، امروزه دقت 600 Dpi برای چاپگر های لیزری استاندار است.دقت معادل در چاپگرهای جوهر افشان 600 تا 720 است. در هر صورت وقتی روی یک کاغد معمولی و استاندارد چاپ کی کنید جوهر چاپگر تمایل به بخش شدن را دارد و کیفیت عکس کاهش می یابد
یک چاپگر با دقت بالا خروجی بهتری نسبت به چاپگرهایی با دقت پایین تر دارد همیشه هم اینگونه نیست، در مورد تصاویر گرافیکی و عسک ها یک چاپگر جوهر افشان با دقت 300 dpi کیفیتی معادل یا بالاتر از خروجی یک چاپگر لیزری با کیفیت 600 dpi را دارد.
اگر چاپگر ارزان تر بخرید در پولتان صرفه جویی کرده اید شاید تعجب کنید اگر بدانید همیشه این گفته صحت ندارد. تفاوت هایی که در هزینه های چاپگر وجود دارد از قبیل : خریدن کارتریج جوهر، کاغذ و تونر می باشد می تواند در دراز مدت هزینه ی شما را بالا ببرد

نمونه‌هایی از تحولاتی در دنیای چاپگر ها
پرینتری که با اتصال به خط تلفن و بدون نیاز به رایانه تصویر چاپ می‌کند ساخته شد
یک شرکت آمریکایی در حال آماده‌سازی خدمات جدیدی است که در آن کاربر می تواند از طریق رایانه خود تصاویر را برای پرینتری که در مکانی دیگر بدون اتصال به رایانه تنها به خط تلفن و برق متصل شده، ارسال کرده و چاپ کند.
به گزارش بخش خبر شبکه فن آوری اطلاعات ایران، از ایرنا، به طور مثال تصویر کنید فردی که دور از خانواده خود زندگی می‌کند بخواهد تصاویر جدید خود را برای خانواده که با رایانه آشنایی نداشته و یا اصلا رایانه ندارند، ارسال کند. چنین فردی تنها کافی است این تصاویر را به یک پرینتر ویژه که در مقصد قرار داشته ایمیل کرده وآن پرینتر نیز درست همانند دستگاه فکس و بدون نیاز به اتصال به رایانه، تنها از طریق خط تلفن تصاویر را دریافت کرده و چاپ می‌کند.
خدمات جدید توسط شرکت "پریستو سرویسز" ابداع شده و پرینتر از نوع جوهرافشان و رنگی مورد نیاز در این خدمات نیز توسط شرکت "هیولت پکارد" طراحی و ساخته شده است.
شرکت "پریستو" خدمات جدید را از پاییز سال جاری ارائه خواهد داد و دستگاه پرینتر جدید شرکت "هیولت پکارد" نیز در همان زمان وارد بازار خواهد شد.
شرکت "پریستو" اعلام کرده است که پرینتر مقصد تنها باید به خط تلفن و برق متصل شود. فرد ارسال‌کننده تصاویر که مشترک خدمات "پریستو” شده، تصاویر خود را از طریق اینترنت به این خدمات ارسال می‌کند و هر زمانی که دستگاه پرینتر موجود در مقصد روشن شود، تصاویر ارسالی او به صورت خودکار چاپ خواهند شد.
فرد ارسال‌کننده تصاویر حتی می‌تواند از طریق همین خدمات وضعیت پرینتر موجود در مقصد را از لحاظ میزان جوهر و یا کاغذ بررسی کرده و به طور مثال به والدین پیر خود که دریافت‌کننده تصاویر هستند در مورد برطرف کردن مشکل پرینتر، آموزش بدهد.
شرکت "پریستو" به مدت دو سال برای ابداع این فن آوری تلاش کرده است.
این شرکت هنوز قیمت اشتراک خدمات پرینت از راه دور خود را اعلام نکرده و شرکت "هیولت پکارد" نیز قیمت پرینتر ویژه استفاده در این خدمات را منتشر نکرده است.

توشیبا کاغذهای پرینتر چند بار مصرف تولید می کند
توشیبا از تولید جدیدترین نوع کاغذهای پرینتر چند بار مصرف خبرداد.
به گزارش بخش خبر شبکه فن آوری اطلاعات ایران، از ایلنا ، این کاغذها که طبق گفته متخصصان شرکت توشیبا تا بیش از 500 بار دارای قابلیت پاک شدن و دوباره پرینت شدن را دارند در هزینه‌‏ها بسیار صرفه جویی خواهند کرد.
این کاغذهای پلاستیکی که دارای حساسیت بالا به حرارت هستند به پرینترهای خاصی از نوع B-SX8R نیازمندند.
در این پرینترها با دادن حرارت مابین 130 تا 170 سانتی گراد کاغذ مجددا سفید می‌‏شود.
بنابر گفته مقامات شرکت توشیبا، کاغذهای چند بار مصرف فناوری نوینی به شمار نمی روند ، اما تاکنون از این فناوری در پرینترها استفاده نشده است.

سامسونگ کوچک ترین پرینتر لیزی جهان را ساخت
مقامات شرکت سامسونگ دومین شرکت فنی مهندسی تولیدکننده پرینتر در جهان از ساخت کوچک ترین پرینتر لیزری FLAT BED چند منظوره خبردارند.
به گزارش بخش خبر شبکه فن آوری اطلاعات ایران، از ایلنا، این پرینتر لیزری سیاه و سفید مدل SCX-4200 کوچک‌‏ترین پرینتر لیزری FLAT BED MFP جهان است که با هزینه بسیار کم هم مصرف خانگی و هم مصرف اداره‌‏ای دارد.
بنابر گرفته مقامات شرکت سامسونگ ، این پرینتر لیزری جدید چند کاره از اوائل ماه دسامبر سال جاری وارد بازار جهانی فروش پرینتر خواهد شد.

کوچکترین پرینتر چند منظوره دنیا به بازار عرضه شد
شرکت کره‌ای سامسونگ کوچکترین پرینتر چند منظوره جهان را با نام “‪ ، “SCX-4200‬که در سری پرینترهای چندکاره لیزری ‪ LMFP‬قرار دارد، به بازار عرضه کرد.
به گزارش بخش خبر شبکه فن آوری اطلاعات ایران، از ایرنا، ‪ SCX- 4200‬قابلیت کپی با سرعت در حالتهای مختلفی از جمله ‪ N-up‬و ‪fit‬ ‪ Auto‬و همچنین عملکرد ‪ ID card copy‬را داراست. همچنین حجم بالای چاپ با کیفیت بسیار عالی ، اسکن در حالت ‪ OCR‬را می‌توان از خصوصیات این مدل از پرینتر برشمرد.
این مدل از پرینتر که برای نخستین بار در نمایشگاه لوازم الکترونیکی آمریکا در سال ‪ ۲۰۰۶‬ارائه شد ، تحت عنوان پرفروش‌ترین ومقرون به صرفه ترین ‪ LMFP‬شخصی در دنیا معرفی گردید.
این دستگاه بر اساس دیدگاه‌های کاربران خانگی در ارتباط با آنچه از یک پرینتر می‌خواهند طراحی و ساخته شده است که از جمله آنها کیفیت چاپ بالا و هزینه نگهداری پائین، عمر بالای تونر دستگاه و بهای کم است

چقدر بودجه جهت خرید چاپگر اختصاص می دهید؟
طیف قیمت هایی که در اینجا آمده است تنها شامل بهای اولیه خود دستگاه چاپگر است و هزینه های مربوط به مصرف جوهر، کاغذ و استهلاک قطعات داخلی چاپگر را شامل نمی شود.
هنگامی که می خواهید برای خریدن چاپگر بودجه اختصاص دهید باید به فکر هزینه چاپ هر صفحه هم باشید. به عنوان یک قاعده کلی به خاطر داشته باشید که هزینه چاپ یک صفحه توسط چاپگر لیزری به مراتب کمتر از چاپ همان صفحه توسط یک چاپگر جوهر افشان است.
در مورد چاپگر های جوهر افشان باید به دفعات بیشتری کارتریج را عوض کنید و در دراز مدت ممکن است هزینه این کار از هزینه اولیه خود چاپگر بیشتر شود.
الف- جهت مصارف خانگی
قیمت قسمت دستگاه چند کاره معادل
توضیحات
40 تا 125 دلار 120 تا 200 دلار امروزه با وجود چاپگر های جوهر افشان و اسکنرهای تحت صد دلاری، چندان جای تعجب نیست که دستگاه‌های 200 دلاری و حتی کمتر مشاهده کنیم. چاپگر های جوهر افشان این رده برای کسانی که بودجه اندک دارند مناسب تر است
125 تا 200 200 تا 400 دلار کیفیت خروجی چاپگر های جوهر افشان این دسته خو است و گران ترین چاپگر تک رنگ لیزری این گروه برای چاپ متن و نمودار به مراتب بهتر از انواع جوهر افشان است
200 تا 600 دلار 400 تا 900 دلار جوهر افشان های این گروه کیفیت بسیار خوبی دارند و سرعت چاپ در آنها به سرعت چاپ، چاپگر های تک رنگ لیزری نزدیک است، بعضی از چاپگر های این گروه می توانند در ابعاد بزرگتر از A4 عملیات چاپ را انجام دهند
600 تا 120 دلار - مدل های اندکی از جوهر افشان های این گروه می توانند حجم بالایی را چاپ کنند. چاپگر های تک رنگ لیزری این گروه بیشتر به صورت شبکه مورد استفاده قرار می گیرند

راهنمای خرید پرینتر

اشاره :

در این مقاله هرآنچه که برای خرید یک چاپگر مناسب نیاز دارید بدانید به تفصیل شرح داده شده‌است. خرید آگاهانه یعنی خرید موفق‌تر، پس جای درنگ نیست!



چاپگرها یکی از قطعات جانبی کامپیوتر هستند که امروزه از اهمیت خاصی برخوردار می‌باشند و تقریباً کارایی بالایی در کاربردهای مختلف دارند. معمولاً اکثر مردم به یک چاپگر برای استفاده شخصی در محیط کار و یا منزل نیاز دارند. ولی اکثر افراد در هنگام خرید، به علت کثرت مدل‌های مختلف چاپگر، دچار سردرگمی می‌شوند و نمی‌توانند چاپگر مناسب خود را انتخاب نمایند.

در مرحله اول، نوع چاپگر انتخابی بستگی به کاری دارد که شما می‌خواهید با چاپگر خود انجام دهید. مانند چاپ متن و تصاویر گرافیکی سیاه و سفید و یا رنگی، این عامل باعث تغییر در نوع چاپگر انتخابی شما می‌شود. مثلاً اگر شما به چاپ تعداد زیادی صفحات متنی احتیاج دارید، آن وقت برای شما یک چاپگر لیزری تک رنگ مناسب است. ولی برای تصاویر گرافیکی و عکس، دیگر نمی‌توانید از یک چاپگر لیزری سیاه و سفید استفاده کنید و نیاز به یک چاپگر رنگی جوهرافشان یا لیزری دارید تا بهترین کارایی را به دست آورید.

براساس نوع مصرف و کارایی، چاپگرها به 5 نوع مختلف تقسیم می‌شوند:



1 - چاپگرهای جوهرافشان ‌‌‌‌(inkjet)

2 - چاپگرهای لیزری سیاه و سفید

‌‌‌‌(monochrome printer)

3 - چاپگرهای لیزری رنگی ‌‌‌‌(Laser color)

4 - چاپگرهای چند کاره ‌‌‌‌(Multifunction)

5 - چاپگرهای قابل حمل ‌‌‌‌(Portable Printer)

در ادامه مقاله سعی داریم به طور اختصاری توصیفی کوتاه در مورد این چاپگرها ارائه ‌دهیم:

1 - چاپگرهای جوهرافشان ‌‌‌‌(inkjet)











چاپگرهای جوهر افشان به وسیله پاشیدن قطرات ریز جوهر روی یک صفحه کاغذ از طریق منافذ ریزی که در هد وجود دارد، باعث به وجود آوردن تصاویر سیاه و سفید و رنگی در حد کیفیت مناسب می‌شود. رنگ‌های اصلی در چاپگرهای جوهر افشان، به سه رنگ اصلی تقسیم می‌شود:

cyan(آبی)، magenta (قرمز) و‌‌ (yellow) زرد که به همراه آن‌ها یک رنگ سیاه نیز وجود دارد که برای تولید تصویر با رنگ مشکی به کار می‌رود. بعضی از چاپگرهای جوهرافشان، از ترکیب سه رنگ اصلی، رنگ مشکیِ مرکبی به وجود می‌آورند که برای نوشتن متن چندان مناسب نیست و رنگ آن به صورت مشکی متمایل به سبز یا آبی می‌باشد. در سری قدیم چاپگرهای جوهرافشان، کارتریج‌های سه رنگ اصلی به یکدیگر متصل بودند و در صورت تمام شدن یکی از رنگ‌ها شما مجبور به تعویض هر سه رنگ بودید. ولی امروزه در چاپگرهای جوهرافشان، این سه رنگ از یکدیگر جدا شده‌اند. معمولاً اکثر چاپگرهای جوهر افشان از چهار رنگ اصلی تشکیل شده‌اند. ولی شما برای چاپ حرفه‌ای عکس، به یک چاپگر با شش رنگ مجزا احتیاج دارید که علاوه بر سه رنگ اصلی و رنگ مشکی، دارای یک رنگ قرمز روشن و آبی روشن ‌باشد که در ایجاد تصاویر با رنگ‌های طبیعی‌تر تأثیرگذار است. سرعت چاپ در چاپگرهای جوهر افشان در حدود 6/2 صفحه در دقیقه است. این حالت برای چاپ متن می‌باشد و در چاپ تصاویر، سرعت چاپ یک چاپگر جوهر افشان، در حدود 3/2 صفحه در دقیقه می‌باشند. در کل چاپگرهای جوهر افشان یک قیمت معقول را به شما ارائه می‌دهند و برای مصارف عمومی، یک انتخاب مناسب است. به یاد داشته باشید که چاپگرهای جوهرافشان فقط برای مصارف عمومی کاربرد ندارد، بلکه مدل‌های حرفه‌ای این چاپگرها را می‌توان در محیط‌های عکاسی و جاهای حرفه‌ای نیز به کاربرد. چاپگرهای جوهرافشان، قیمتی بین 150 تا 1200 دلار دارند که باعث افزایش طیف انتخاب برای کاربران می‌شود.



2 - چاپگرهای لیزری سیاه و سفید (تک رنگ)





چاپگرهای لیزری تک رنگ همانند سیستم الکتروستاتیکی که در دستگاه فتوکپی وجود دارد، عمل چاپ را انجام می‌دهند که این عامل باعث افزایش سرعت و کارایی چاپگر می‌گردد. یک دستگاه چاپگر لیزری سیاه و سفید صفحات متنی با کیفیت بسیار مناسبی را در مدت زمان کوتاهی به چاپ می‌رساند. سرعت این نوع چاپگر در چاپ متون در حدود 6 تا 8 صفحه در دقیقه در حالت تمام صفحه است. سرعت چاپ تصاویر گرافیکی سیاه و سفید نیز در این چاپگر در حدود 2 تا 5 صفحه در دقیقه است. چاپگرهای لیزری سیاه و سفید، بهترین انتخاب برای چاپ صفحات متنی در تعداد بالا است. به خصوص در موقعی به تأثیر کارایی چاپگرها لیزری پی می‌برید که نیاز به چاپ متن با اندازه فونت کوچک‌تر از 10 داشته باشید. در این موقع به‌طور واضح به تأثیر چاپگر لیزری سیاه و سفید در چاپ متن‌های ریز پی خواهید برد. از ویژگی‌های جالب استفاده از چاپگرهای لیزری تک، رنگ قیمت پایین برای هر صفحه چاپ است که در کل باعث کاهش هزینه تعویض و با شارژ کارتریج می‌شود. همچنین استفاده از کاغذهای معمول می‌تواند باعث کاهش هزینه کاغذ مصرفی در طولانی مدت گردد.

در کل یک چاپگر لیزری، بهترین انتخاب برای یک دفتر کار یا محیط اداری بزرگ است که نیاز به چاپ متن‌های زیاد در طول روز دارند.

چاپگرهای لیزری قیمتی در حدود 300 تا 2000 دلار دارند که برحسب مصرف و کارایی‌ای که دارند، قیمت‌ آن‌ها تغییر می‌کند.



3 - چاپگرهای رنگی لیزری



بهترین انتخاب برای چاپ تصاویر گرافیکی و عکس، یک چاپگر رنگی لیزری است که به جای استفاده از جوهر، از تونرهای‌CMYK برای چاپ استفاده می‌کند. این چاپگرها باعث ایجاد تصاویر گرافیکی و عکس با کیفیت فوق‌العاده می‌شود که نیاز عکاسان و گرافیست‌های حرفه‌ای را برآورده‌‌می‌کند. این چاپگرها در چاپ متن نیز دارای قدرت چاپ مناسبی هستند و متن‌های ریز را به خوبی چاپ می‌کنند. یکی از ویژگی‌های جالب این چاپگرها، سرعت بالای آن‌ها در چاپ تصاویر و متن‌هاست که تقریباً با هیچ‌کدام از انواع چاپگرها قابل مقایسه نیست. یک چاپگر لیزری رنگی، قدرت چاپ 6 تا 8 صفحه متن تمام صفحه و 1 تا 3 صفحه تصاویر گرافیکی یا عکس را در دقیقه دارد.

شاید یکی از نقاط ضعف این چاپگرها قیمت بالای آن‌ها باشد که برای اکثر افراد خرید این چاپگر را مشکل نموده









است. ولی به یاد داشته باشید که همیشه در کنار قیمت بالا، امکانات و ویژگی‌هایی وجود دارد که ضعف قیمت بالای آن دستگاه را می‌پوشاند. در کل هزینه‌ای که برای چاپ هر صفحه تصویر گرافیکی یا عکس در چاپگرهای لیزری به دست می‌آید، در مقایسه با یک چاپگر جوهرافشان، در سطح پایین‌تری قرار دارد. این عامل باعث کاهش هزینه تعویض مجدد تانر می‌شود.

در کل چاپگرهای لیزری برای مصارف حرفه‌ای کاربرد زیادی دارد. ولی استفاده یا خرید آن‌ها در محیط منزل و برای کارهای عمومی چندان جالب به نظر نمی‌رسد.



4 - چاپگرهای چند کاره‌ ‌‌‌‌(Multi Function)





در کارهای اداری، وجود یک چاپگر چند منظوره تأثیر بسیار زیادی بر روی سرعت کار دارد و شما می‌توانید در جایی کمتر، چاپگر، اسکنر، و دستگاه فکس خود را به صورت یکجا داشته باشید. با دستگاه ‌‌(MFD's (multi Function devices شما به راحتی می‌توانید ترکیبی از تمام وسایل بالا را در یک دستگاه داشته باشید که در کل این دستگاه نسبت به خرید تک‌تک وسایل هم از قیمت ارزان‌تری برخوردار است و هم جای کمتری را در محیط کاری به خود اختصاص می‌دهد. اما ایرادات این دستگاه چیست؟ یکی از ایرادات دستگاه‌ MFD's این است که در صورتی که یک مشکل در یکی از اجزای این دستگاه به وجود آید، وسایل دیگر را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. مثلاً اگر چاپگر شما دچار اشکال شود و کار نکند، دیگر فکس و دستگاه کپی شما نیز کار نخواهد کرد و تقریباً دستگاه شما به‌طور کامل از کار می‌افتد. دومین ایراد این دستگاه، عدم امکان ارتقای ویژگی‌های این دستگاه است و شما از یک سری امکانات ثابت و غیرقابل تغییر برخوردار هستید که این عامل برای بعضی از کاربران چندان خوشایند نیست. در کل این دستگاه برای مصارف عمومی و یا اداری کوچک کاربرد دارد و استفاده آن در محیط‌های اداری بزرگ مناسب نیست. زیرا بعد از مدتی با مشکلات زیادی در این دستگاه روبه‌رو خواهند شد. به خاطر این‌که این دستگاه برای کاربردهای حرفه‌ای و سنگین طراحی نشده است. قیمت این دستگاه در حدود 250 تا 1000 دلار می‌باشد که نسبت به امکانات و کارایی دستگاه مناسب است.



5 - چاپگرهای قابل حمل ‌‌‌‌(Portable printer)





اگر شما از افرادی هستید که دائماً در حال مسافرت هستید، حتماً به چاپگرهای قابل حمل نیاز پیدامی‌کنید. چاپگرهای قابل حمل امروزه یکی از پرطرفدارترین چاپگرها در کشورهای اروپایی و امریکایی هستند. این چاپگرها اندازه بسیار کوچک در حد یک کیف دستی مردانه دارند که به راحتی می‌توان آن را به جاهای مختلف حمل کرد. از ویژگی‌های جالب این چاپگر، وزن کم آن است که در حدود 5 پوند وزن دارد و به راحتی با باتری کار می‌کند. معمولاً این چاپگرها از تکنولوژی‌ چاپگرهای جوهرافشان و یا روش تانرهای حرارتی (ریبون) استفاده می‌کند. استفاده از ریبون بر اثر فشار و گرمایی که به آن واردمی‌شود، باعث انتقال رنگ به کاغذ و در نتیجه ایجاد تصویر می‌گردد. اما مشکلاتی هم در استفاده از چاپگرهای قابل حمل وجود دارد که در این میان می‌توان به کیفیت پایین‌تر از چاپگرهای جوهر افشان محصول در بازار، سرعت چاپ پایین، افزایش قیمت چاپ در هر صفحه (عموماً چاپ متن و تصاویر رنگی در هر صفحه برای دستگاه‌های قابل حمل بالاتر خواهد بود برای این‌که تانک‌های این چاپگرها نسبت به چاپگرهای جوهرافشان کوچک‌تر بوده و نمی‌توانند تعداد زیادی صفحه را به چاپ برساند)، و عدم وجود منابع تأمین صفحه برخلاف چاپگرهای دیگر اشاره کرد که در مورد این اشکال اخیر باید به صورت تک‌تک ورق‌ها را به چاپگر واردکنید (درست است که ما به این حالت به عنوان ایراد نگاه می‌کنیم، ولی واقعاً قراردادن سینی نگاهدارنده برای یک چاپگر در حد اندازه کیف مردانه، کار چندان ساده‌ای نیست).

انرژی موردنیاز برای چاپگرقابل حمل، از باتری تأمین می‌شود. اگر شما به چاپ تعداد زیادی صفحه نیاز دارید که یک باتری استاندارد (‌‌NiCad (Nickel Cadmium می‌تواند در حدود 90 صفحه چاپگر را در حالت شارژ کامل پشتیبانی کند؛ بدون آن‌که نیاز به شارژ دوباره داشته باشد و اگر می‌خواهید مدت زمان چاپ شما از این مقدار هم بیشتر شود، می‌توانید از باتری‌های سری (‌‌‌‌Ni-MH (Nickel metal Hydride استفاده کنید که می‌تواند مدت طولانی‌تری انرژی برای چاپگر تأمین کند.

تعدادی از چاپگرهای قابل حمل دارای یک بورد اختیاری اسکنر می‌باشند که با اضافه کردن آن، می‌توان از آن به عنوان یک اسکنر قابل حمل استفاده نمود. یکی دیگر از ویژگی‌های جالب این چاپگر، وجود یک پورت‌ infrared است که به شما اجازه می‌دهد اطلاعات خود را بین چاپگر و کامپیوتر بدون نصب هیچ‌گونه رابطی انتقال دهید. همچنین این ویژگی به شما امکان می‌دهد اطلاعات مورد نظر خود را از‌ PDA و نوت‌بوک به چاپگر انتقال دهید. (باید بدانید که کامپیوتر شما باید دارای دستگاه‌ infrared باشد تا شما بتوانید از این امکان استفاده نمایید.) چاپگرهای قابل حمل قیمتی در حدود 150 تا 500 دلار دارند که تقریباً تمام کاربران می‌توانند به راحتی آن را خریداری‌کند و در مسافرت‌های خود مورد استفاده قرار دهند.



چاپگرهای گران‌قیمت بالای 200 دلار چاپگرهای ارزان قیمت زیر 150 دلار ویژگی‌ها

کیفیت در حد خوب تا خیلی خوب کیفیت در حد کافی تا خوب کیفیت چاپ

همیشه قیمت بالا در چاپگر دلیل بر کیفیت مناسب آن نیست. پس قبل از خرید چاپگر به دو عامل زیر توجه کنید: 1 - مقدار مصرف کارتریج 2 - کیفیت چاپ چاپگر در هنگام چاپ

2400 * 2400 یا 1200 * 2400 1200 * 2400 یا 1200 * 1200 حداکثر کیفیت چاپ

دقت تصویر به تعداد نقاطی گفته می‌شود که چاپگر در هر اینچ مربع از صفحه کاغذ می‌تواند ایجاد کند. تعداد بیشتر این نقاط، باعث افزایش دقت چاپ تصاویر گرافیکی می‌شود. اما در چاپ تنها تأثیر چندانی ندارد.

250 - 100 صفحه‌ 100 - 50 صفحه ظرفیت سینی کاغذ و جوهر چاپگر

تعدادی از چاپگرهای ارزان قیمت، بعد از هر 50 تا 100 برگ نیاز به تعویض کارتریج دارند که این مقدار برابر با میزان ظرفیت چاپگر می‌باشد. اگر شما به طور مرتب و زیاد عکس یا تصاویر گرافیکی چاپ می‌کنید، باید صورت مرتب و به تعداد زیاد کارتریج خود را تعویض کنید. پس به دنبال چاپگرهایی بگردید که برای چاپ عکس و یا تصاویر گرافیکی بهینه شده باشند.



25 تا 75 دلار 20 تا 50 دلار قیمت تقریبی تعویض کارتریج

یک چاپگر ممکن است ارزان قیمت باشد. اما قیمت و ظرفیت جوهر یک چاپگر، نقش مهمی در قیمت کلی یک چاپگر جوهرافشان دارد. پس قبل از پرداخت پول برای خرید چاپگر، حتماً در مورد قیمت کارتریج دستگاه و تعداد صفحاتی که پشتیبانی می‌کند، سوال نمایید.

عوامل مهم در خرید چاپگر

1- ‌ Resolution(دقت چاپ، تفکیک‌پذیری)

2- ‌‌ speed(سرعت چاپ)

3 print quality -(کیفیت چاپ)

4- ‌ cost-per-page(قیمت چاپ در هر صفحه)

5 - ویژگی‌های جانبی چاپگر (امکانات جانبی)



1- ‌Resolution (دقت چاپ)

دقت چاپ در یک چاپگر به‌طور مسلم یکی از عوامل مهم در انتخاب چاپگر است. دقت چاپ در اصل به تعداد نقاطی گفته می‌شود که در هر اینچ مربع از صفحه توسط چاپگر ایجاد می‌شود که این نقاط معمولاً روی صفحه در دو جهت عمودی و افقی به چاپ می‌رسند. به همین منظور، در هنگام معرفی دقت چاپ چاپگر آن را با دو عدد معرفی می‌کنند. مانند 600* 600 که اولین عدد مربوط به دقت چاپ افقی و دومین عدد مربوط به دقت چاپ عمودی است. امروزه اکثر چاپگرها از دقت استاندارد 600* 600 پشتیبانی می‌کنند که این عامل باعث به وجود آمدن تصاویری با دقت بالا در حین چاپ می‌شود. به طور عمومی چاپگرهای جوهر افشان دقتی در حدود 1200 * 2400 نقطه در اینچ را به چاپ می‌رسانند اما در مدل‌های جدید این چاپگرها این نقاط افزایش یافته و به حدود 1200 * 4800 نقطه در اینچ رسیده است. ولی این نکته را هرگز فراموش نکنید که حتی اگر شما بخواهید که 8 تا 10 تصویر عکاسی شده رنگی را در چاپگر جوهرافشان به چاپ برسانید، بیشترین نقاطی که یک چاپگر در چاپ این تصاویر به کار می‌برد 1200*‌1200 نقطه در اینچ است و تقریباً تمام چاپگرهای موجود در بازار از یک کیفیت ثابت در چاپ این تصاویر بهره می‌برند. به همین علت، تعدادی از سازندگان چاپگر، به همراه دستگاه خود نرم‌افزارهای جانبی ارائه می‌دهند که به وسیله آن شما می‌توانید تصاویر خود را اصلاح، رنگ آن را شفاف‌تر، و جزئیات آن را در چاپ بهتر نشان دهید و در کل کیفیت بیشتری در هنگام چاپ به دست آورید که این کار تأثیری مانند افزایش ‌‌Resolution چاپگر دارد. بهترین راه برای بررسی کیفیت چاپ یک چاپگر، توجه به دقت چاپی نیست که بر روی چاپگر نوشته شده است، بلکه مهم تصویری است که بعد از چاپ از چاپگر خارج می‌شود و شخص آن را در مقابل چشم خود می‌بیند. این حالت بهترین نوع قضاوت در دقت چاپ است.

چاپگرهای لیزری تک رنگ در حدود 600 * 600 نقطه در اینچ را به چاپ می‌رسانند که این دقت برای چاپ متن و تصاویر سیاه و سفید بسیار مناسب می‌باشد. دقت چاپ در چاپگرهای لیزری از 1200 * 1200 تا 1200 * 2400 نقطه در اینچ می‌باشد که با این دقت می‌توانید تصاویر گرافیکی و عکس‌های خود را با بهترین کیفیت ممکن به چاپ برسانید.



2- ‌speed (سرعت چاپ)





یکی دیگر از عوامل مهم در انتخاب چاپگر برای اکثر افراد سرعت چاپ آن است. زیرا برای بعضی از افراد، حتی چند ثانیه نیز تأثیرگذار می‌باشد. به همین خاطر، یکی از فاکتورهای مهم در خرید چاپگر، سرعت چاپ آن است. ولی آیا این سرعت که بر روی چاپگرها نوشته شده است، یک سرعت واقعی در چاپ متن یا تصویر است یا نه؟ آیا فکر می‌کنید چاپگرها می‌توانند با سرعتی که شرکت‌های سازنده مدعی آن هستند صفحات را به چاپ برسانند؟

تعداد صفحاتی که چاپگرهای جوهرافشان موجود در بازار ادعای چاپ آن را دارند، در حالت چاپ متن بین 5 تا 21 صفحه در دقیقه است. اما در تست‌های انجام گرفته در چاپ متن چاپگرها در حدود 2 تا 7‌صفحه را توانستند به چاپ برسانند. همچنین در چاپ صفحات گرافیکی کارخانه‌های سازنده ادعا کرده‌اند که چاپگرهای آن در حدود 2 تا 15 صفحه در دقیقه قدرت چاپ را دارند. ولی در تست‌های انجام گرفته سرعت چاپ واقعی آن‌ها در حدود 1 تا 3 صفحه در دقیقه می‌باشد. در چاپگرهای لیزری نیز موضوع همین‌طور است. یک چاپگر لیزری تک رنگ، در چاپ متن قدرت چاپ 10 تا 18 را در دقیقه دارد که تقریباً نصف مقداری که توسط کارخانه‌ها ادعا می‌شود. چاپگرهای لیزری رنگی در چاپ تصاویر گرافیکی، حدود 1 تا 4 برگ در دقیقه را به چاپ می‌رساند که این مقدار چیزی در حدود یک به هشت مقداری است که خود شرکت اعلان می‌‌کند. پس همیشه نباید در خرید چاپگر، فقط به مشخصاتی که بر روی چاپگر نوشته شده است اتکا کرد و باید از کسانی که به‌طور عملی از آن وسیله استفاده کرده‌اند، سؤال شود. چون بهترین بررسی، استفاده از وسیله است.



3- print quality (کیفیت چاپ)





یکی دیگر از ویژگی‌هایی که در همان خرید چاپگر باید به آن دقت نمود، کیفیت چاپ است. کیفیت چاپ بسته به نوع کارایی و مصارف کاربران، متفاوت است. اگر شما به چاپ متن‌های نوشتاری با کیفیت بالا نیاز دارید. تقریباً تمام چاپگرهای رنگی و سیاه و سفید لیزری در بازار متن‌های نوشتاری را به خوبی چاپ می‌کنند. (چاپگرهای لیزری رنگی هم در کشیدن نمودار‌ها و تصاویر دو بعدی گرافیکی بسیار عالی هستند و آن‌ها را به خوبی چاپ می‌کنند.) در چاپ تصاویر گرافیکی و عکاسی، چاپگر جوهرافشان انتخاب مناسبی برای کاربران عمومی تا غیرحرفه‌ای است. در صورتی که شما تصویر خود را بر روی یک کاغذ گلاسه به چاپ برسانید، در این حالت هم تصویر شما دقیق‌تر و زیباتر به چاپ می‌رسد و هم مقدار جوهر کمتری را مصرف خواهیدکرد و با حداقل خرج، می‌توانید کیفیت مناسبی را به دست آورید. اما اگر کاربر حرفه‌ای گرافیکی‌ای هستید، به‌طور قطع به یک چاپگر لیزری نیاز خواهید داشت تا بهترین کیفیت ممکن را به شما ارائه دهد.



4- Cost per page (هزینه هر صفحه)





چهارمین نکته که باید در خرید چاپگر به آن توجه نمود، مقدار هزینه‌ای است که در هر صفحه چاپ به وسیله چاپگر برای شما ایجاد می‌شود چرا که این قیمت با مقدار مصرف جوهر توسط چاپگر رابطه مستقیم دارد. در چاپگرهای جوهرافشان، قیمت کلی جوهر تأثیر زیادی بر روی قیمت کلی چاپگر دارد. به‌طور عمومی، شارژ کارتریج‌های سه رنگ اصلی در حدود 21 تا 30 دلار و شارژ کارتریج مشکی در حدود 12 تا 30 دلار هزینه در بر دارد. در ایران بعضی از این کارتریج‌ها، به صورت دستی پر می‌شود. بازدهی این کارتریج‌ها در حدود 300 تا 800 صفحه است که طبق محاسبات انجام شده چاپ هر صفحه متن سیاه و سفید در حدود 1 تا 7 سنت و هر صفحه رنگی در حدود 6 تا 18 سنت هزینه در بردارد.

برای این منظور تعدادی از کارخانه‌های سازنده، پیشنهادی در مورد افزایش حجم کارتریج دارند که به وسیله آن حجم بیشتری جوهر در اختیار کاربر قرار می‌گیرد و با آن‌که قیمت کل کارتریج افزایش می‌یابد، در کل نسبت به کارتریج اولیه در هر صفحه چاپ کاهش می‌یابد. یکی دیگر از روش‌های کاهش قیمت چاپ در هر صفحه که توسط شرکت‌های canon ،‌Epson و ‌HP انجام گرفته است، استفاده از کارتریج‌های مجزای قرمز، آبی و زرد در چاپگر است که در صورت اتمام یکی از رنگ‌ها، به راحتی می‌توانید هر کدام از آن‌ها را تعویض یا شارژ نمایید که این عامل باعث کاهش هزینه تعویض تمام کارتریج‌ها می‌شود.

تعداد صفحاتی که توسط یک کارتریج یا تانر به وسیله چاپگر به چاپ می‌رسد، به عواملی مانند جنس کاغذ که تأثیر زیادی در جذب بیشتر جوهر دارد، حجم صفحاتی که توسط چاپگر به چاپ می‌رسد، مقدار رنگ یا جوهری که در صفحه به کار می‌رود (مثلاً در یک صفحه تمام مشکی حجم بسیار بالایی جوهر مشکی مصرف می‌شود که این عامل باعث خالی شدن جوهر مشکی با سرعت بیشتر می‌شود بستگی دارد.)



5- امکانات جانبی چاپگر





پنجمین نکته‌ای که باید در خرید چاپگر به آن توجه کرد، امکانات جانبی چاپگر است که باعث تسهیل استفاده از آن در کارهای مختلف می‌شود. تقریباً تمام چاپگرهای جوهر افشان، دارای ویژگی یکسانی می‌باشند. مانند یک سینی کاغذ که می‌تواند در حدود 100 تا 150 صفحه کاغذ را در خود نگهداری می‌کند، برخورداری از یک حافظه برای ذخیره اطلاعات و امکاناتی از این قبیل که به‌طور کلی در تمام چاپگرها وجود دارد. اما بعضی از سازندگان چاپگر، در چاپگرهای خود امکانات جانبی دیگری قرارمی‌دهند تا باعث افزایش کارایی و سهولت استفاده از چاپگر شوند. مانند افزایش حجم جاگذاری کاغذ که بتوان تعداد بیشتری کاغذ را در آن جا داد که این عامل در محیط‌های اداری نقش بسیار مهمی دارد و یا قراردادن یک رابط بی‌سیم شبکه‌‌802.11b برای ارتباط با کامپیوترها دیگر. همچنین افزایش میزان حافظه چاپگر که باعث افزایش سرعت چاپ در تصاویر گرافیکی می‌شود و سرعت انتقال اطلاعات به چاپگر را نیز افزایش می‌دهد. چاپگرهای لیزری نیز دارای امکانات و ویژگی‌های جالبی برای استفاده در محیط‌های حرفه‌ای هستند. مانند توانایی نگاهداری 200 تا 1500 صفحه در سینی نگاهدارنده خود که باعث افزایش سرعت چاپ و جلوگیری از تأمین کاغذ در زمان‌های کوتاه می‌شود.

بیشتر پرینت‌های لیزری، دست کم دارای 8 مگابایت حافظه برای ذخیره اطلاعات می‌باشند که شما می‌توانید برای افزایش کارایی این مقدار حافظه را تا حدود 4 تا 5 برابر افزایش دهید. البته بهتر است برای کارهای اداری چاپگر خود را حداقل به 32 مگابایت حافظه مجهز کنید تا سرعت انتقال اطلاعات شما به چاپگر افزایش یابد. تعدادی از چاپگرهای لیزری به همراه خود درایو هارددیسک دارند که به شما امکان می‌دهند که بتوانید فایل‌ها و عکس‌های شخصی موردنظر خود را در آن ذخیره کنید و برای آن ‌ Password قرار دهید که هر شخصی امکان دسترسی به آن را نداشته باشد.

تعدادی از چاپگرهای جوهرافشان که قابلیت چاپ عکس با دقت بالا را دارند، دارای امکانات جانبی جالبی مانند یک پورت‌ USB جداگانه برای اتصال سیستم به دوربین‌های دیجیتال، همچنین شکاف‌های حافظه برای اتصال به انواع مختلف حافظه و چاپ تصویر آن را دارند. در این چاپگر برای سهولت کار یک مانیتور‌ LCD کوچک بر روی چاپگر قرار داده شده است که قبل از چاپ عکس، می‌توانید عکس موردنظر خود را در این ‌‌LCD مشاهده کنید و بعد آن را برای چاپ بفرستید که این عامل باعث افزایش کارایی شما و همچنین امکان چاپ عکس بدون کامپیوتر را می‌دهد. در ادامه باید گفت که امروزه تعدادی از شرکت‌های سازنده، امکان چاپ سیستم بر روی‌‌CD و‌ DVD را در چاپگرهای خود گنجانده که به کاربر امکان می‌دهد که بتواند در کاربردهای عمومی از این چاپگر برای چاپ بر روی‌ CD استفاده کند.



نکاتی کلی در مورد خرید چاپگرهای جوهر افشان





به‌طور کلی چاپگرهای جوهرافشان نباید گران‌قیمت باشند. زیرا تعویض کارتریج‌های چاپگر باعث افزایش قیمت چاپگر می‌شود. در هنگام خرید، به قیمت کارتریج‌های چاپگر توجه کنید. توجه به قیمت کلی که در هر صفحه چاپ توسط چاپگر برای شما به دست می‌آید از برآورد قیمت کلی‌ کارتریج نسبت به تعداد صفحاتی که توسط کارتریج به چاپ می‌رسد، به دست می‌آید. با این کار به راحتی می‌توانید به مقدار هزینه تقریبی‌ای که در مدت یک سال برای شار یا تعویض کارتریج بپردازید، دست پیدا کنید.

کارخانه‌های سازنده بر روی جعبه‌های چاپگر خود سرعت بالایی از چاپ صفحات را به شما معرفی می‌کنند. اما در تست‌ها دیده شده است که موتور یک چاپگر جوهر افشان توانایی چاپ 2 تا 4 صفحه در حالت چاپ متن تمام صفحه و 2 تا 3 صفحه در حالت چاپ عکس یا تصویر را دارد.

تعدادی از چاپگرهای جوهرافشان می‌توانند عکس‌هایی در حد و اندازه یک چاپگر حرفه‌ای عکاسی به چاپ برسانند. پس اگر شما چاپگر خود را برای چاپ عکس و یا تصاویر گرافیکی به کار می‌برید، به دنبال مدلی از چاپگرهای جوهر افشان بگردید که ویژگی‌های این نوع چاپ را به خوبی دارا باشند. اگر از افرادی هستید که تمام کارهای شما مربوط به چاپ عکس و کارت گرافیکی می‌باشند، به دنبال چاپگرهای چاپ عکس که دارای امکانات ویژه‌ای مانند، اسلات حافظه، پنل مانیتور‌ LCD که به شما امکان دیدن عکس و چاپ بدون‌ PC را می‌دهد، بگردید.

چاپگرهای جوهرافشان یک انتخاب مناسب برای اکثر افرادی است که می‌خواهند از چاپگر در مصارف خانگی و تحقیقاتی کوچک استفاده کنند. ولی انتخاب چاپگر جوهرافشان برای کسانی که می‌خواهند تنها کیفیت بالایی در چاپ داشته باشند، مناسب نیست. سازندگان چاپگر از یک سیاست شبیه به فروش تیغ صورت تراشی در فروش چاپگرهای خود استفاده کرده‌اند. در این روش می‌توانید با قیمت نه چندان زیاد، یک تیغ مناسب را خریداری کنید. اما بعد از مدتی استفاده، باید مقدار زیادی پول برای تعویض تیغ‌های کند شده بپردازید که در مقایسه با قیمت کلی خود تیغ کمی بالا است.

داستان خرید کارتریج برای چاپگرهای جوهر افشان نیز همین‌طور است. زیرا شما چاپگر را با قیمت تقریباً پایین خریداری می‌کنید. ولی وقتی می‌خواهید کارتریج چاپگر خود را عوض کنید، قیمتی در حدود یک‌سوم قیمت کل چاپگر را باید بپردازید که کمی گران به نظر می‌رسد و برای کاربران عمومی به صرفه نمی‌باشد.



نکاتی کلی در خرید چاپگرهای لیزری سیاه سفید (تک رنگ)





اگر شما تعداد زیادی صفحات متنی را چاپ می‌کنید، نیاز به خرید یک چاپگر تک رنگ ارزان قیمت برای کار خود دارید. این چاپگر می‌توانند تصاویر و متن‌های سیاه و سفید را با بهترین کیفیت ممکن به چاپ برساند.

تعدادی از چاپگرهای لیزری تک رنگ، قیمتی کمتر از 200 دلار دارند و انتخاب مناسبی برای مصارف خانگی به شمار می‌روند.

تعدادی از چاپگرهای لیزری تک رنگ، به همراه پورت اترنت (شبکه) ارائه می‌شود که امکان اتصال به شبکه را به این چاپگرها می‌دهد و این ویژگی امکان استفاده از یک چاپگر در محیط اداری را فراهم می‌کند. ولی اگر می‌خواهید از یک کامپیوتر برای اتصال به این نوع چاپگرها استفاده کنید، بهتر است هزینه اضافی برای یک کارت شبکه پرداخت نکنید.

کاربران عمومی می‌توانند در صورتی که تعداد زیادی صفحات متنی را به چاپ می‌رسانند، به جای خرید یک چاپگر جوهرافشان، یک چاپگر لیزری تک رنگ در قیمت زیر 200 دلار خریداری نمایند تا مصارف آن‌ها را برطرف کند.

در مقایسه یک چاپگر لیزری با یک چاپگر جوهرافشان هم قیمت، چاپگر لیزری تک رنگ از لحاظ سرعت چاپ، کیفیت چاپ و قیمتی که در هر صفحه برای چاپ (چاپ متن) برای شما به دست می‌آید، در سطح مناسب‌تری نسبت به چاپگر جوهرافشان قرار دارد.

اگر به چاپ تصاویر رنگی نیاز دارید، خرید یک چاپگر جوهرافشان برای شما ضروری است. ولی اگر به چاپ تصاویر رنگی نیاز ندارید و یا هر از گاهی اقدام به چاپ عکس رنگی می‌کنید، خرید یک چاپگر رنگی کاری اشتباه است. زیرا شما مجبور به استفاده از رنگ‌های چاپگر در طولانی مدت هستید. چون در غیراین صورت، چاپگر به مرور زمان دچار مشکلاتی در چاپ رنگ‌ها می‌شود و منافذ هد به علت خشک شدن ذرات جوهر، باعث جلوگیری از خروج رنگ‌ها می‌گردد.





نکاتی کلی در مورد خرید چاپگرهای رنگی لیزری



این چاپگرها برای محیط‌های اداری که نیاز به چاپ تصاویر رنگی به تعداد زیاد دارند، عکاسان و کسانی که به‌طور حرفه‌ای کار طراحی انجام می‌دهند، کاربرد زیادی دارند. تقریباً برای تمام کاربران خانگی، خرید یک چاپگر لیزر رنگی کار مشکلی است. زیرا این چاپگرها دارای قیمت بالا و کارتریج‌های گرانی می‌باشند. ولی اگر به این چاپگر نیاز مبرمی دارید، خرید آن کار نادرستی نیست. زیرا در کل قیمت چاپ هر صفحه عکس یا تصویر توسط چاپگر لیزری در مقایسه با چاپگر جوهرافشان ارزان‌تر می‌باشد. همچنین کیفیت این چاپگر در مقایسه با چاپگر جوهرافشان، در سطح بالاتری قرار دارد.

تونرهای چاپگرهای لیزری برای محیط بسیار پرخطر هستند. به همین خاطر مطمئن شوید که آن‌ها را در جایی مناسب قرار داده‌اید و پس از مصرف نیز آن‌ها را به درستی دفع کرده‌اید. اگر شما یک کارگرافیکی پیچیده ندارید، می‌توانید یک چاپگر جوهرافشان را برای کار خود انتخاب کنید و با قیمتی در حدود یک‌دهم یک چاپگر لیزری کیفیت مناسبی را به دست آورید ولی در صورتی که یک کاربر حرفه‌ای گرافیکی هستید و به چاپ تصاویر پیچیده و با دقت گرافیکی نیاز دارید، حتماً به یک چاپگر لیزری مناسب نیاز خواهید داشت.

اگر سرعت چاپ، یکی از فاکتورهای اصلی برای شما در خرید چاپگر لیزری است، باید با دقت مدل‌های مختلف چاپگرها را مورد بررسی قرار دهید و برحسب قیمت و سرعت، بهترین چاپگر را انتخاب نمایید.

در ادامه سعی نمودیم تعدادی از چاپگرهای موجود در بازار را معرفی نماییم تا شما را در خرید هر چه بهتر چاپگر موردنظرتان راهنمایی کنیم. ولی این نکته را به یاد داشته باشید که معرفی نکردن یک چاپگر در این مقاله، به معنای عدم کارایی یا نامناسب‌بودن آن نیست و ما به علت کمبود فضا به‌طور انتخابی از هر نوع چاپگر مدل‌هایی را برای شما خوانندگان انتخاب نموده‌ایم تا شما را هر چه بهتر با ویژگی‌های چاپگرها آشنا کنیم. در کل هدف مقایسه کارایی میان این محصولات نیست. زیرا بهترین مقایسه، مشاهده کیفیت و سرعت چاپ چاپگر به طور عینی است که مهم‌ترین ملاک برای خریدار می‌باشد.

امروزه برای رایت کردن سی دی، نیازی به نرم افزار جانبی خاصی نداریم، چرا که خود ویندوز می تواند این کار را( البته با محدودیت هایی) انجام دهد. با ویندوز اکس پی، رایت کردن تقریبا مثل کپی کردن است. کافی است فایل های مورد نظر را با ماوس بگیرید و به داخل پنجره درایو سی دی بیندازید. ولی البته نمی توانید مثلا سی دی بوت درست کنید، یا محتوای یک سی دی را به صورت فایل ISO یا image ذخیره کنید. حتی نمی توانید یک فایل بزرگ را بین چند سی دی رایتر شما صرفا یک سی دی رام است، چه دردسرهایی درست می شود. در این مواقع، مجبورید با درستکاری رجیستری، مشکل را برطرف کنید. اگر برای رایت کردن، امکانات پیشرفته تری بخواهید، در حال حاضر دو گزینه پیش رو دارید، برنامه Nero که حالا نسخه ۶ آن موجود است، و Roxio Creator7 که در ویندوزهای ۹۸ و ME به Easy CD معروف بود. این برنامه ها چیزی فراتر از صرفا ابزار رایت کردن هستند. مثلا می توانید صوت و تصویر را به MP3 و MPEG-4 تبدیل کنید، نویزهای نوارهای قدیمی را حذف کنید، آلبوم عکس درست کنید، منوهای DVD بسازید، برچسب و جلد سی دی طراحی کنید و خیلی کارهای دیگر که در این مقاله می خواهیم به شما معرفی کنیم.

۱- بستن انتهای سی دی
حتما می دانید که اگر انتهای سی دی را نبندید، می توانید باز هم روی آن رایت کنید، منتها فقط کامپیوتر خودتان می تواند تمام فایل های روی سی دی را نشان دهد. بنابراین اگر مثلا فایل های MP3 خود را طی چند مرحله روی سی دی رایت کنید و در پایان سی دی را finalize کنید (اصطلاحا آن را ببندید)،و آن وقت سی دی را داخل یک دستگاه مستقل Player بگذارید، فقط آهنگ هایی که درآخرین Session رایت شده بودند، پخش خواهد شد.

۲- رایت کردن در اکس پی
در ویندوز اکس پی، اگر فایل های خود را داخل پنجره سی دی درایو بیندازید، فایل ها رایت می شوند. منتها اگر سی دی شما CD-R باشد نه CD-RW ، عمل رایت بلافاصله صورت نمی گیرد، بلکه فایل ها ابتدا در یک فضای موقت (فولدری در داخل Documents and Setting و تحت عنوان اسم کاربری شما) قرار می گیرند. برای این که عمل رایت واقعا صورت بگیرد، باید روی آیکون درایو سی دی کلیک راست کرده و گزینه Burn these files to disc را انتخاب کنید. خوبی این روش این است که اگر اشتباها فایلی را داخل سی دی بیندازید، فرصت برگشت دارید. خوبی دیگر فایل، یک Session جدید تعریف کنید. در ویندوز اکس پی، multi-Session برای سی دی دیتا، همیشه روشن و برای سی دی صوتی، همیشه خاموش است.

۳- کشیدن و انداختن
وقتی با استفاده از پنجره اکسپلورر خود ویندوز اکس پی فایل هایتان را روی سی دی RW رایت می کنید، فرمت دیسک UDF می شود که در اکثر پی سی ها قابل استفاده است، ولی در خیلی از کامپیوترهای Mac نه. فرمت UDF برای تصحیح خطا، یک فضای اضافی را برای خود در نظر می گیرد. با این کار، عملا چیزی در حدود ۵۳۳ مگابایت روی CD-RW برای شما باقی می ماند. اما در عوض لازم نیست برای هر بار رایت، یک Session جدید تعریف کنید.

۴- تراک یا دیسک
هنگام رایت کردن دیسک های multi-session ، درایو قسمت « جدول محتویات» دیسک را باز می کند، فایل ها را روی سی دی می نویسد و سپس با اصلاح جدول محتویات معلوم می کند که هر فایل در کجای دیسک ذخیره شده و کجا پایان می یابد، به این شیوه Track-At-Once می گویند و نگهداری این گونه اطلاعات طبیعتا فضایی را روی دیسک اشغال می کند. روش دیگری به نام Disk-At-Once وجود دارد که کل دیسک را در یک مرحله رایت کرده و ته آن را می بندد. برای دیسک های صوتی باید از این روش استفاده کنید و کسانی که به تکثیر سی دی می پردازند. نیز این روش را انتخاب می کنند. معمولا خود کاربر می تواند تشخیص دهد که کدام روش برایش مناسب تر است. Esay Media Creator بسته به نوع پروژه، به طور خودکار روش مناسب را انتخاب می کند، ولی Nero به کاربر اجازه می دهد خودش روش کار را تعیین کند.

۵- نوشتن نام آهنگ ها
اگر بخواهید، می توانید برای سی دی های صوتی نام آهنگ ها را هنگام پخش به نمایش در آورید. برای این منظور، باید از حالت Disk-At-Once استفاده کنید. هرچند برای رایت کردن سی دی صوتی خواه ناخواه مجبورید از این حالت استفاده کنید. نرم افزار رایت شما اطلاعات لازم را از قسمت metadata فایل صوتی برخواهد داشت (درست مثل پخش کننده های MP3 )، اما معمولا می توانید اسامی آهنگ ها و خواننده ها را ویرایش کنید.

۶- معاینه داده ها
همیشه بعد از رایت ، دیسک خود را کنترل کنید. مقایسه بیت به بیت زمان می برد، اما این تنها راهی است که می توانید از صحت رایت اطمینان حاصل کنید. برای دیسک های مهم حتی بهتر است به کمک برنامه هایی چون CD-DVD Speed ( که در Nero 6 موجود است)، وجود خطاهای احتمالی را بررسی کنید، هنگام پخش آهنگ ها، درایو سعی می کند با استفاده از داده های تکراری از پس خطاهای ناشی از گرد و غبار یا خش برآید. اما هرچه این خطاها از همان اول کمتر باشند، بهتر است.

۷- گرفتن تصویر سی دی
ابزار داخلی رایت سی دی در ویندوز اکس پی نمی تواند کپی سی دی به سی دی انجام دهد یا از کل یک سی دی image بگیرد. ولی در نرم افزار رایگان ISO Recorder Power Toy می تواند این دو کار را انجام دهد. اگر سرویس پک دو ویندوز اکس پی را نصب کرده اید، از نسخه بتای این نرم افزار استفاده کنید. در غیر این صورت نسخه اصلی را دانلود و نصب کنید. برای گرفتن تصویر از سی دی، کافی است روی آیکون درایو سی دی در My Computer کلیک راست کنید و گزینه Create lmage from CD انتخاب نمایید. برای رایت کردن فایل تصویر روی سی دی هم کافی است روی فایل، کلیک راست کرده و گزینه Copy image to CD را بزنید. با این برنامه نمی توانید سی دی های صوتی، تصویری یا قفل شده را کپی کنید.

۸- رایت کردن فرمایشی
اگر بخواهید تعدادی فایل مشخص را به صورت سری رایت کنید با خط فرمان کار سریع تر انجام می شود تا ماوس، برای این منظور، از Creata CD استفاده کنید. این برنامه می تواند از طریق خط فرمان داسی، روی سی دی رایت کند. با یک فایل Batch ساده، می توانید Windows Backup را به اجرا در آورده و فایل ها را روی سی دی رایت کنید.

۹- تبدیل فرمت ها به یکدیگر
اگر به سی دی رایت کردن عادت کرده اید، شاید حوصله نکنید که زمان رایت خیلی طول بکشد. ولی صبور باشید. اگر می خواهید فیلمی را که در کامپیوترتان ویرایش کرده اید، روی DVD رایت شود و در تلویزیون قابل مشاهده باشد، باید صبر کنید تا به فرمت MPEG-2 تبدیل شود. این تبدیل معمولا به طور خودکار هنگام رایت کردن انجام می شود. ولی زیاد طول می کشد. خود عمل رایت در عرض چند دقیقه و خیلی زود تمام می شود. DVD+R کمی سریعتر از DVD+R است، و نوشتن روی DVD های قابل رایت مجدد، در حدود یک ربع طول می کشد.

۱۰- فضای لازم برای تبدیل
هنگام رایت فایل های تصویری روی سی دی، فایل تبدیلی به طور موقت روی هارددیسک ذخیره شده و در پایان رایت، به طور خودکار حذف می شود. بنابراین باید به اندازه کافی فضای خالی روی دیسک داشته باشید. زیاد فرق نمی کند AVL داشته باشید یا MREG یا هر چیز دیگر، سایز فایل نهایی MPEG-2 برای همه این ها تقریبا یکسانخواهد شد.

۱۱- ۱٫۰۲ UDF را امتحان کنید
اگر نتوانستید DVD ساخت خود را روی دستگاه پخش کنید یا پیام Disc Error می گیرید، به جای UDF1.05 نسخه ۱٫۰۲ را امتحان کنید (DVD پخش کن های جدید نسخه ۱٫۰۲ را می شناسند.) مثلا در Nero ، بعد از انتخاب حالت (UDF ) DVD-ROM به صفحه Multisession بروید و نگاه کنید ببینید No Multisession تیک خورده باشد. سپس به صفحه UDF بروید و پارتیشن را Physical انتخاب و نوع سیستم فایلی را UDF 1.02 تعیین کنید. (خطاهای موجود در دیسک را بررسی کنید. خطاهای C1 به شرطی که زیاد نباشند، قابل چشم پوشی هستند. ولی خطاهای C2 باعث پدید آمدن خطاهای زمان خواندن می شوند.)

۱۲-آهنگ های بیشتری کپی کنید
اگر از سی دی مناسبی استفاده کنید، می توانید آهنگ های بیشتری روی سی دی صوتی رایت کنید. CD-R99, CD-R99,CD-R80 به اندازه ۸۰ ، ۹۰ و ۹۹ دقیقه فضا برای موسیقی دارند و بیشتر سی دی پخش کن های عادی می توانند سی دی های طولانی را بدون مشکل پخش کنند. اگر می خواهید هنگام رایت روی سی دی های صوتی طولانی تر از ۸۰ دقیقه مشکلی پیش نیاید، سعی کنید سرعت رایت را پایین بیاورید. سرعت ۱X و ۲X تقریبا همیشه جواب می دهد. اما در سرعت های بالاتر در بعضی رایترها، ممکن است لبه های سی دی به خوبی رایت نشوند.

۱۳-جای مناسب بگذارید
هر چه اطلاعات بیشتری روی سی دی بگذارید. خش افتادن روی سی دی، بیشتر می تواند دردسر درست کند. ضمن این که بهتر است سی ی های خام را داخل همان قوطی استوانه ای خودش نگه دارید، سی دی های رایت شده را هم در یک قاب محکم قرار دهید. پاکت های مشمعی یا کاغذی، پوشش خوبی برای دیسک نیستند. قاب هایی که برای DVD طراحی شده اند. باعث می شود هنگام بیرون آوردن دیسک، فشار کمتری به سطح سی دی وارد آید.

۱۴- به دقت حمل کنید
ضمن این که DVD ها را باید داخل جعبه های مخصوص خودشان قرار دهید تا از گرد و خاک در امان باشند، آن ها را لب پنجره یا زیر نور آفتاب هم نگذارید. لایه رنگی DVD ، به گرما و نور حساس است و گذاشتن آن ها زیر نور آفتاب در چند روز ممکن است به آن ها آسیب برساند. اگر روی دیسک خیلی خاک گرفت یا به هر علت موقع خواندن مشکل پیدا کرد، سعی کنید با یک پارچه بدون پرز آن را تمیز کنید. پارچه های مخصوص شیشه عینک و این جور چیزها برای سی دی مناسبند، اما دستمال کاغذی اصلا چیز خوبی نیست. موقع پاک کردن، پارچه را به آرامی از داخل به سمت بیرون بکشید، نه این که روی سی دی بچرخانید.

۱۵- با دقت برچسب بزنید
برای نوشتن روی سی دی، ماژیک های آبی از ماژیک های الکلی بهتر هستند. در ضمن روی DVD به هیچ وجه برچسب های کاغذی چسب دار نزنید، مگر این که برچسب حلقه ای با چسب خیلی خوب باشد. کاغذهای چسب دار به مرور کنده می شوند و موقع چرخش دیسک، حالت نامتعالی ایجاد می کنند که باعث خطای خواندن می شود. یک راه بهتر هم این است که از چاپگرهای مجهز به سی دی چاپ کن استفاده کنید. اپسون استایلوس ۹۰۰ و کانن IP4000R دو چاپگری هستند که مستقیم روی سی دی چاپ می کنند. برای این منظور باید دیسک خام با قابلیت چاپ جوهرافشان داشته باشید که پشت آن سفید یا نقره ای باشد.

۱۶- با لیزر برچسب بزنید
رایترهای مجهز به نشانه گذار نوری از همان لیزری برای نوشتن برچسب روی پشت سی دی استفاده می کنند که برای رایت کردن اطلاعات روی سطح اصلی به کار می برند، شرکت های HP و Lacie رایتر مجهز به LighScribe می سازند، و Nero اولین نرم افزاری است که گزینه LightScribe را گذاشته است. تکنولوژی مشابه یاماها موسوم به DiscT@2 (بخوانید دیسک تاتو) برچسب را روی فضای خالی سطح اصلی دیسک رایت می کند، که این یعنی جای کمتری برای اطلاعات.

۱۷- اسم فایل ها
اگر سی دی را برای استفاده در کامپیوتر خودتان رایت می کنید، اسامی ۶۴ کاراکتری برای فایل ها در ویندوز مشکلی ندارد و به طور خودکار اسامی ۸ کاراکتری با پسوند ۳ کاراکتری تولید می شوند. اما اگر می خواهید مطمئن باشید که فایل هایتان در سیستم های لینوکس یا Mac هم( برای جادادن بیش از ۸۰ دقیقه موسیقی روی سی دی صوتی Overburning را روشن کنید. کارخانه زیادی CD یا DVD تولید می کنند. برنامه می تواند کارخانه سازنده را مشخص کند.) قابل شناسایی خواهند بود، به جای Joliet سیستم ISO96 را انتخاب کنید.

۱۸- دو درایو
امروزه کمتر پیش می آید لازم باشد هم سی دی رایتر در کامپیوتر خود داشته باشید و هم DVD رایتر، چرا که بیشتر DVD رایترها می توانند با سرعتی بیش از سی دی رایترها، رایت کنند. اگر برای رایت سی دی به سی دی، به فکر خرید دو درایو هستید، اشتباه نکنید. با یک سی درایو هم می توان این کار را کرد. ولی به هر حال داشتن یک درایو اضافی این خوبی را دارد که می تواند سی دی رایت شده خود را روی یک درایو متفاوت امتحان کنید.

۱۹- دسترسی مستقیم به حافظه
DMA یا « دسترسی مستقیم به حافظه» یعنی درایوهای IDE ، از جمله سی دی رایترها، می توانند اطلاعات را مستقیما از حافظه دریافت کنند. بدون این که به CPU مراجعه کنند، و این یعنی رایت کردن با سرعت ۱۲X فقط ۵ درصد از CPU شما را اشغال می کند نه ۵۰ درصد. و باز هم این یعنی کم شدن احتمال سوختن سی دی به علت کم آوردن بافر. بعضی از رایترها نمی توانند با سرعت های بالا رایت کنند، مگر این که DMA را برای آن ها فعال کرده باشید. تعداد معدودی از رایترها هم در صورت خاموش بودن DMA بهتر کار می کنند. عجیب آن که برای تنظیم DMA باید از طریق کنترل گر IDEATAARAPi در DeviceManagerاقدام کنید، نه از طریق خود درایو سی دی.

۲۰- رایت کردن DVD
با استفاده از Windows Media Center 2005 می توانید به رایت DVD بپردازید. بدون این که به نرم افزار دیگری احتیاج پیدا کنید. البته این در( تنظیمات DMA برای CD یا DVD را می توانید در قسمت Device manager انجام دهید. ) صورتی است که مجوز رایت CD را از Sonic گرفته باشید. وگرنه، مجبورید یک نسخه از برنامه Sonic Prime Time Deluxe را نصب کنید.

از امروز تعدادی از لغات و اصطلاحات در آکواریوم (به ترتیب حروف الفبا) رو در چند بخش براتون میگذارم. امیدوارم مورد استفاده دوستان قرار بگیره:
A
خو گرفتن‎ Acclimatization or Adaptability:‎به حالتی گویند که ماهیان بتدریج بعد از ‏آماده کردن شرایط محیط از قبیل تنظیم دمای آب -پارامترهای آبی آکواریم و حداقل استرس در ‏محیطشان که به آکواریوم و محیط نگاهداریشان خو بگیرنند
‎
خاصیت اسیدی‎ ‎آبAcidic:‎ بطور کلی به شرایط یونهای هیدروژن آب آکواریم‎ [H+] ‎میگوینند ‏که بوسلیه‎ PH ‎بیان میشود و‎ PH‎زیر 7 بمعنای اسیدی بودن آب میباشد‏
‎
اکرلیک یا پلاستیک فشردهAcrylic:‎ نوعی از پلاستیک محکم میباشد که در ساخت بدنه تانکها مورد ‏استفاده قرار میگیرد وتوانایی شکستن نور محیط را دارا میباشد و به آن خاصیت شفاف بودن بیشتری ‏میدهد و همچنین اکرلیکها نسبت به شیشها توانایی خراش بیشتری دارند-(سختی خراش پایین)‏
‎
لامپ و نور اکتنیکActinic:‎ نوعی از لامپهای مهتابی میباشد که دارای نور آبی زیبایی میباشنند که ‏این نور بیشتر برای مرجانهای دریایی و آکواریومهای آب شور مورد استفاده قرار میگیرد جلوه زیبای ‏اقیانوس در عمق 10 متر را به بیننده القا مینمایند‏
‎
زغال‎ ‎اکتیوActivated Carbon:‎ یکی از مواد مورد استفاده در آکواریومها میباشد که مانند ‏زغالهای خرد شده میباشد که توانایی برطرف کردن و جذب بوی آب- بعضی از مواد ارگانیک ‏آلوده کننده محیط آب -گرفتن سختی آب و برطرف کردن اثر دارویی مورد استفاده در دوره ‏درمان میباشد که باید به تاریخ مصرف آنها توجه کرد‎.‎
‎
باله چربیAdipose Fin:‎ گونه ای از باله نرم و کوچک میباشد که در پشت بعضی از گونه ماهیان ‏مانند کاراسین هاCharacins ‎تعبیه شده است
‎
اروبیک‎ Aerobic:‎حضور و وجود داشتن و فعال بودن اکسیژن محیط آب
‎
هوا دهیAeration:‎ پروسه تولید و انتشار چرخه هوادهی
‎
پمپ هوا‎ Air Pump:‎وسیله الکتریکی غالبا کوچکی میباشد که برای هوادهی آب مورد استفاده ‏قرار میگیرد
‎
سنگ هوا‎ Air Stone :‎ یک جسم منفذدار تشکیل شده از سرامیک یا شیشه -تکه های چوب و... ‏میباشد که وظیفه اش پخش کردن هوای تولید شده بوسیله پمپ هوا در آب میباشد
‎
جلبک‎ Algae:‎گونه ای از گیاهان آبزی ساده میباشند که دارای کلروفیل هستند و میتوانند خود را ‏بر روی شیشه ها -سنگها-دکوراسیون آکواریم گسترش و رشد دهند با تکثیر و رشد بیش از حد آنها ‏باعث بوجود آمدن مشکلاتی از قبیل شرایط بد آب و زشتی نمای تانک شما وعوامل بیماریزا ‏و....میشود که باید از رشد آنها جلوگیری نمود
‎
شکوفایی یا رشد سریع جلبکی‎ Algal bloom:‎به حالت رشد بسیار زیاد جلبکها درون آکواریمها که ‏نتیجه بالا رفتن نیترات و فسفات آب میباشد گویند‎. ‎
‎
خاصیت قلیایی یا آلکالین آب‎ Alkaline:‎ بطور کلی به شرایط یونهای هیدرواکسید آب آکواریم ‏میگویند که بوسلیه‎ PH ‎بیان میشود و‎ PH ‎بالای 7 بمعنای بازی یا قلیایی بودن آب میباشد‏
‎
ظرفیت بافر آب‎ Buffering Capacity or Alkalinity:‎ به توانایی آب در حفظ‎ PH ‎پایدار آب ‏میگوینند که بوسیله یونهای کربوناتهای موجود در آب کنترل میشود
‎
آمونیاک‎ NH3 Ammonia:‎ یک ماده بسیار سمی میباشد که بوسیله متابولیسم ماهی ها و فساد مواد ‏غذایی و گیاهان در آب بوجود می آید که در 1 در تکمیل سیکل ازت به نیتریت و در نهایت به ‏نیترات تبدیل میشود که از میزان سمی بودن آن بعد از طی چرخه کامل بسیار میکاهد‏
‎
انادراموس(ماهیان شبه مهاجر‎ (Anadromous:‎به ماهیانی میگوینند که در آب شیرین متولد ‏شده اند و برای رشدشان به آب نیمه شور و یا شور مهاجرت میکنند
‎
ان اروبیک‎ Anaerobic:‎عدم حضور و وجود داشتن و عدم فعال بودن اکسیژن در محیط آب. (بی ‏هوازی)‏
‎
باله مخرجی‎ Anal Fin :‎ باله ای که در پشت مخرج ماهیان قرار دارد
‎
باکتری های بی هوازی‎ anaerobic bacteria:‎ نوعی از باکتری ها میباشند که توانایی زیست در ‏محیط فاقد هوا را دارنند
‎
ان اکسی‎ Anoxic:‎ کمبود اکسیژن یا محیط بدون اکسیژن‎ ‎
‎
آکواریست‎ Aquarist:‎ به کسی گویند که دارای آکواریوم میباشد و از آن نگاهداری میکند
‎
آکواریوم‎ Aquarium:‎ آکواریوم یک تانک-ظرف و یا هر محیطی که توانایی نگاهداری آب را ‏داشته باشد و بطور کلی به نمایشگاه آبزیان از جمله ماهیان و همچنین گیاهان آبزی گویند
‎
نمک آکواریم‎ Aquarium Salt :‎ماده افزودنی مجازی میباشد که برای درمان بیماری ماهیان ‏آب شیرین و همچنین گاهی برای بعضی از گونه ای ماهیان آب شیرین بدلیل خاصیت مفید و ضد ‏بیماری آن مورد استفاده قرار میگیرد اما با نمکی که برای ماهیان آب شور مورد استفاده قرار میگیرد ‏که به آن نمک آب شور یا نمک مخصوص مرجانها میگویند که معمولا بصورت مصنوعی تولید میشود ‏فرق دارد‎.‎
‎
دکوراسیون تانک‎ Aquascaping:‎ به هنر مرتب کردن و طراحی هنری سنگها -گیاهان-نقاط ‏کور و غار مانند با حفظ هارمونی و جنبه زیبایی آکواریومها میگوینند
‎
زیست آبی‎ Aquatic life:‎ به کلیه جانوران-گیاهان-میکرو ارگانیسم هایی گوینند که تمام دوران ‏زندگی خود را درون آب بسر میکنند
‎
اکوایفر یا محیط آبدار‎ Aquifer:‎ در علم زمین شناسی به لایهای زیرزمینی در بین سنگهای 1 پارچه ‏گویند
‎
آراگونیت‎ Aragonite:‎ آراگونیت یکی از معمولیترین کانی های کربناتها با فرمول‏‎ CaCO3 ‎مانند ‏کلسیت با تفاوت در شبکه بلور کانی شناسیOrthorhombic ‎ارتورمبیک میباشد که در پوسته ‏صدفها-مرجانها-کرالها و اسفنجهای دریایی و اسکلت بعضی از جانداران و ترکیبات طبیعی مینرالها ‏تشکیل میشود معمولا آراگونیتهای خرد شده را بعنوان سنگ بستر آکواریم هم برای تزئین و هم برای ‏بالا بردن‎ PH ‎و سختی آب بخصوص برای ماهیان و سیکلیدهای دریاچه های آفریقای نازنین مورد ‏استفاده قرار میگیرد‎.‎
‎
آرتمیا‎ Artemia:‎ نوعی میگوی ریز آب شور میباشد توانایی رسیدن به اندازه 10-12 را دارا ‏میباشنند که از تخم و خود آن برای تغذیه بچه ماهیان و گاهی ماهیان کوچک یا بالغ استفاده میکنند
‎
آزتاگزانتین‎ Astaxanthin:‎نوعی از منابع رنگدانه های کاراتوئین و با خاصیت آنتی اکسیدانی که ‏به غذاهای ماهیان برای تقویت رنگدانه های قرمز-نارنجی-زرد و همچنین تقویت سلامت بدنی ‏ماهی مورد استفاده قرار میگیرد
‎
آتوتروف‎ autotroph:‎ارگانیسمی میباشد که به تنهایی غذای خود را میتواند تامین کند که معمولا ‏برای این کار از نور خورشید کمک میگیرد
قسمت دوم

B
‎
باکتری‎ bacteria:‎باکتری ها جزو میکرب های تک سلولی هستند که تقریبا در هر محیط طبیعی از ‏زمین میتوان آنها را یافت و برای مطالعات و تحقیقات بر روی عوامل بیماری زا تولید محصولات ‏مختلف بوسیله آنها و غیره مورد استفاده بشر قرار میگیرنند‎ ‎
‎
آلودگی باکتریایی آب‎ bacterial water pollution:‎بوجود آمدن و گسترش ناخواسته باکتری ‏ها((مضر)) در آکواریوم که با توجه به نوع باکتری باعث تولید بیماریهای گوناگون برای ماهیان ‏میشود
‎
جلبک سیاه ریش مانند‎ BBA – Black Beard Algae:‎به جلبکهای سیاه ریش ریش یا قرمز ‏میگویند که دارای رنگ سیاه-سبز مایل به سیاه -سبز لجنی-قرمز تیره میباشند که در نتیجه مقدار ‏زیاد فسفات در آب آکواریومها رشد کرده و خود را روی دکوراسیون و شیشه ها گسترش میدهند
‎
لارو یا بچه میگوی آب شور‎ BBS – Baby Brine Shrimp:‎به لارو میگوی آب شور و سخت ‏پوستان گونه آرتمیا گویند که برای تغذیه بچه ماهیان و گاهی ماهیان کوچک استفاده میکنند
توانای بیولوژی‎ biodegradable:‎به توانایی مواد بیولوژی طبیعی برای شکستن و تجزیه ترکیبات ‏مختلف گویند
‎
باکتری های مفید‎ Beneficial Bacteria:‎به باکتری هایی در آکواریومها گوینند که پروسه های ‏مفیدی را در آکواریوم اعمال مینماینند مانند نیتروباکتر ها در سیکل نیتروژن
‎
لایه و طبقه زیرین آب آکواریوم‎ bottomzone- benthic zone:‎به قسمت لایه های زیرین آب ‏تا کف آکواریومها که شناگران و ساکنان مخصوص خود مانند کتفیشها و سنگ ماهیان و.... را دارد ‏گویند
‎
جلبک سبز مایل به آبی یا سیانو باکتر‎ BGA – Blue-green Algae or ‎Cyanobacteria:‎گونه ای از باکتری های آبزی میباشند که توانایی بدست آوردن غذای خود را ‏از پروسه فوتوسنتز دارا میباشند که همچنین توانایی رشد بسیار سریع و گرفتن تمام نقاط تانک و در ‏نتیجه از بین بردن گیاهان و ماهیان را دارنند
‎
بیو فیلتر یا فیلتر بیولوژی‎ Bio-filter :‎به هر وسیله یا مادهای که توانایی جذب و کمک به رشد ‏ونگاهداری باکتری های سیکل ازت از جمله نیترو باکتیزون را داشته باشد گوینند
‎
بیو لود‎ Bio-load:‎به مرحله ای از پروسه تجزیه مواد ضایع ارگانیسمها در فیلترهای بیولوژی ‏گوینند
‎
سطح بیولوژی یا بیو فیلم‎ Biofilm:‎به محلی ماتریکس مانند و لزج سان گویند که دارای باکتری ‏های ساکنی از جمله نیترو باکتری ها میباشد که در سطح این لایه تجمع یافته و وظیفه و پروسه ‏اعمال فعالیتهای بایو شیمی در چرخه سیکل نیتروژن را به عهده دارنند و در محیط زیستی طبیعی این ‏بایو فیلمها یکی از پشتیبانها و حمایت کننده های جمعیتهای مبکروسکوپیک باکتریهایی از جمله نیترو ‏باکتری ها -جلبکها-تک سلولیها و نرم تنان میکروسکپی میباشنند و در درون آکواریومها بصورت لایه ‏ای تیره رنگ و لزجی میتوانند سطح درونی فیلترها و سنگریزها و... را بپوشانند
‎
بیوتاپ‎ Biotope:‎به ناحیه جغرافیایی طبیعی گوینند که تشکیل یافته جانوران-گیاهان و ساکنانی از ‏این قبیل با رفتارهای تقریبا یکسان و یک رده میباشد
‎
بیوتاپ آکواریوم‎ Biotope Aquarium:‎به آکواریومی گوینند که برای تکثیر و نگاهداری ماهی ‏ها و گونه های آبزی با کاراکترهای رفتاری-فزیکی یکسان طراحی ومورد استفاده قرار میگیرد
‎
‎2‎کفه دارانbivalve:‎ به کلیه موجودات دریایی که دارای 2 پوسته سخت یا صدفی از قبیل ‏صدفهای خوراکی گویند
‎
آب سیاه‎ Black Water:‎به آبی میگوینند که معمولا آن را بصورت تجاری با دستگاهای مخصوص ‏با رنگ کمی تیره با خاصیتی کمی اسیدی تولید میکندد که در طبیعت بخصوص در بعضی از نواحی ‏آمازون عزیز در تالابها و کنارهای رودخانه های آمازون از تجزیه و فساد گیاهان که باعث تولید آبی ‏با خاصیتی کمی اسیدی میشودبوجود می آید و معمولا برای بعضی از ماهیان با خلق و خوی به این ‏آبها مورد استفاده قرار میگیرد
‎
بیماری متورم و دودی سان شدن‏‎ (Bloat Malawi Bloat)‎به بیماری گویند که بوسیله انگل های ‏تک سلولی بشدت مصری و انتشار میابد و علائم آن بی اشتهایی -تورم-حالات استرس و سفید شدن ‏رنگ ماهیان میباشد که بیشتر در میانه سیکلیدهای آفریقا به چشم میخورد
‎
کرم خونی‎ Blood Worms:‎لارو گونه ای از پشه های از خانواده‏‎ Chironomidae ‎که نیش ‏نمیزنند میباشد و معمولا بصورت فریز شده-خشک شده یا زنده مورد استفاده برای تغذیه ماهیان ‏بخصوص برای رشد بهتر و تشویق ماهیان به تخمریزی و اشتهای بهتر مورد استفاده قرار میگیرد
‎
آب نیمه شور‎ Brackish:‎به آبی میگوینند که معمولا در ورودی آب به دریا و مصعبها دیده میشود و ‏دارای مقدار بسیار کمتری نمک در مقایسه با آب شور میباشد و باید با اضافه کردن آب شور به آب ‏شیرین به وزن مخصوصی حدود 1.002 -1.008 برسد و باید میزان شوری بوسیله هیدرومترها ‏سنجیده شود و برای بعضی از گونهای ماهیان مانند پوفر-انجل مونو-آبپاش-اسکات و گوبی ماهیان ‏مورد استفاده قرار میگیرد
‎
تور حبابی‎ Bubble Nest:‎به شبکه ای از حبابهای ریز بر روی سطح آب ساکن میگویند که بوسیله ‏گونه ای از ماهیان مانند انابنتیدها و مثل اسفرانموس برای قرار دادن تخمها تا مرحله بیرون آمدن از ‏تخم یا هچ شدن و یا دوره انکلوبسیون مورد استفاده قرار میگیرد
‎
قابلیت بافرینگ‎ Buffering Capacity:‎پتانسیل و توانایی آب در حفظ‎ PH ‎آب بصورت پایدار ‏که بوسیله یونهای کربوناتی میتوان این عمل را کنترل کرد


قسمت سوم

C

دی اکسید کربنCO2 – Carbon dioxide:‎گازی که برای بهینه بهتر رشد گیاهان بکار میرود
‎
فیلتر بیرونی‎ Canister Filter:‎فیلتری بیرون از آکواریوم میباشد که دارای محفظه ای با لایه های ‏مختلف برای فیلتراسیون و پمپی بری گردش و مکش آب درون فیلتر
‎
ماده سرطانی‎ carcinogeni:‎موادی که باعث بوجود آمدن سرطان برای ماهیها میشود مانند بعضی ‏از داروهای درمانی رایج‎!‎
‎
گوشتخواری‎ Carnivore:‎به ماهیان و موجوداتی که دارای در رژیم غذایی آنها از گوشت تشکیل ‏شده است
‎
کاتادراموس‎ Catadromous:‎به ماهیانی که بر خلاف انادراموس ها((ماهیان شبه مهاجر)) در آب ‏شور بدنیا آمده و برای به آب شیرین برای دوره بزرگسالی مهاجرت مینماینند که از معمولترین آنها ‏به مار ماهی آب شیرین میتوان اشاره کرد
‎
کتفیش یا لجن خوارها‎ Catfishes:‎گونه ای از ماهیان ساکن آفریقا و آمریکای جنوبی میباشند که ‏توانایی تغذیه از غذاهای کف آکواریومها و خوردن جلبکهای شیشه ها و دکوراسیونها را دارند مانند ‏رویال کتفیش یا کتفیش شاخه درئختی
‎
باله دمی‎ Caudal Fin:‎که در خیلی از گونهای ماهیان مهمترین ابزاز شنایی به سمت جلو میباشد
‎
کاراسین ها‎ Characins:‎بطور کلی در بر گیرنده گروه بزرگی از ماهیان شامل ماهیان آمریکای ‏جنوبی و تتراها و شکارچیانی همچون پیراناها میشود
‎
شیلیت‎ Chelate:‎به کامپلکس و ترکیباتی میگویند که آهن و دیگز مواد معدنی را با ترکیبات ‏ارگانیک مخلوط کرده که این ترکیبات در گیاهان آکواریومی باعث جذب آهن و عناصر کمیاب ‏میشود
‎
سرد کننده‎ chiller:‎وسیله برای پایین آوردن دمای آب آکواریوم میباشد که معمولا بسیار گران ‏هستند
‎
کلرامین‎ Chloramine:‎ماده میباشد که از ترکیب کلر و آمونیاک برای آبهای شهری برای حفظ ‏استاندارد آب مورد استفاده قرار میگیرد و همچنین باعث از بین رفتن بایو فیلمها و باکتری های ‏گوناگون میشود که برای ماهیان و دوزیستان بسیار سمی بوده و میتوان آن را با دستگاهای مخصوص ‏فرموله شده برای کلرامین بر طروف کرد
‎
کلر‎ Chlorine:‎ماده میباشد که از ترکیب ماده شیمیایی کلر برای آبهای شهری برای حفظ ‏استاندارد آب مورد استفاده قرار میگیرد همچنین در مواد شیمیایی گند زدا نیز مورد استفاده قرار ‏میگیرد که در آبهای شهری باعث از بین رفتن بایو فیلمها و باکتری های گوناگون میشود و برای ‏بسیاری ماهیان و آبزیان بیشتر از کلرامین سمی بوده در حالیکه پایداری کمی دارد و میتوان با 24 ‏ساعت نگاهداری آن در ظرف یا تانک در باز یا استفاده از ضدکلرهای رایج بطور سریعترش را خنثی ‏کرد
‎
سیکلیدها‎ Cichlids:‎طیف بزرگی از خوانوادهای ماهیان را شامل میشود که عموما دارای رنگهای ‏روشن وزیبا و رفتار اجتماعی دوست داشتنی و قابل توجهی میباشنند و ساکن آمریکای جنوبی و ‏آفریقا میباشنند و در بعضی از گونها رفتار تهاجمی و قلمروطلبی بسیار دیده میشود که در میان ‏آکواریوم داران از جایگاه خاصی بر خوردار میباشنند
‎
آب کدر‎ Cloudy water:‎به حالتی میگوینند که آی آکواریوم کدر وشیری رنگ میشود که ‏بدلایل گونگون از جمته گسترش جلبکها و باکتری ها -مراحل مختلف سیکل نیتروژن -استفاده از ‏سنگهای آهکی و........ اتفاق میوفتد

ساکنان سازگار آکواریوم‎ Community Tank:‎به آکواریومی گوینند که دارای گونه های ‏مختلفی از ماهیان که با هم سازگار باشنند گویند
‎
کنترولر‎ controller:‎وسیله ای برای میزان کردن پارامترهای حیاتی آکواریوم که توانایی روشن و ‏خاموش کردن دیگر وسیله ها را با توجه به نیاز آکواریوم نیز دارد و معمولیترین نوع آنها عواملی ‏مانند‎ PH -‎ازون‎ redox,O3,........‎را کنترل میکند
‎
کوری‎ Cory:‎مخفف کوریدوراس میباشد که 1گونه از ماهیان کوچک از خوانواده کتفیشها میباشد ‏که در میان آکواریوم دوستان بسیار محبوب میباشد
‎
سیکل‎ Cycle:‎بوجود آوردن سیکل نیتروزن در سیستم آبی آکواریوم بوسیله ارتقا و تولید و تثیبت ‏نیترو باکتری ها((سیکل نیتروزن‎ ‎‏))‏
‎
سایپراینیدها‎ Cyprinids:‎به خوانوادهی از ماهیان اطلاق میگردد که در آسیا-ارو پا-آفریقا-آمریکا ‏گسترش قابل ملاحظه ای دارند و جانسخت-رنگی و در بعضی از گونه ها دارای شنای سریعی ‏میباشنند مانند سیلور شارکها و همچنین دندان ندارند و دارای ابزاری دندان مانند برای خرد کردن ‏غذا در گردنشان میباشنند

قسمت چهارم

D

‎
dGH GH ‎ بیان کننده درجه سختی آب میباشد که از 0-30 درجه به 0-4 حالت سافت یا سختی ‏خیلی کم-5-8 حالت سافت یا سختی معمولی و تا 30 که آب بسیار سخت میباشد درجه بندی شده ‏است
‎
آب دی یونیزاسیون‎ ‎شدهDI Water:‎به آبی گوین که بوسیله دی یونیزیسیون تصفیه شده است
‎
DIY – Do It Yourself:‎بمعنای اینکه بجای اینکه وسیله ای را بطور آماده بخرید یا سفارش ‏ساخت آن را به کسی بدهید بصورت 1پرژه ای که خود شما آن را ساخته و سر هم کرده از قطعات ‏جدا جدا که خریده و جمع آوری شده است اعمال و وسیله مورد نظرتان را خود بسازید
DLS LS ‎یا مارپیچ 2لایه متشکله از مواد پلی استر دایره وار و شبکه سیمی که هم در فیلترهای ‏بیولوژی و هم در فیلترهای مکانیکی کاربرد دارد‏
‎
بستر عمیق شنی‎ DSB – Deep Sand Bed:‎شامل بستری از سنگریزها با عمق مناسب میباشد که ‏توانایی تولید نواحی ان اکسیک(بی هوازی) برای ساکن شدن باکتری های دی نیتریفای که ‏توانایی حفظ میزان مناسب درجه نیترات و پایین آوردن آن را بعهده دارد دارا میباشد
‎
دافنی یا کک آبی‎ Daphnia:‎جزو سخت پوستان معمولی و کوچک که در دریاچه های آب ‏شیرین-استخرها و جریانهای آرام به وفور یافت میشونند و جمع آوری وتولید آنها به منظور نوعی ‏غذا برای ماهیان میباشد
‎
نقطه کور‎ Dead Spot:‎منطقه ای با جریان ضعیف آب گوینند

ضایعات گیاهان‎ Debris:‎به مواد ارگانیکرده مانند برگها و شاخها-ریشها و دانهای گیاهان آبزی و... ‏گویند
‎
دنیتریزاسیون‎ Denitrification:‎تبدیل نیترات به نیتریت بوسیله گونه ای از باکتری ها در شرایط ‏ان اکسیک یا بی هوازی
‎
دییونیزاسیون‎ Deionization:‎به پروسه ای گویند که قبل از اضافه کردن آب شیر به آکواریوم ‏این آب بوسیله رزین یا مواد دیگر فیلتر شده و به آب خاصیت دییونیزه بدهد که این رزین ها ‏میتوانند بعد از مدتی کارایی خود را از دست داده که قابل احیا میباشند
‎
دیاتوم‎ Diatom:‎گونه از میکروارگانسمها میباشنند که بعد از مرگ پوسته سختشان بر جا میماند که ‏توانایی تبدیل به فسیلی به همین نام را دارنند
‎
فیلتر دیاتومی‎ Diatom Filter:‎به گونه ای از فیلترها میگویند که بوسیله اسکلت دیاتومیدها یا پودر ‏آنها ذرات تا اندازه 1 میکرون را جذب و آب را کریستاله میکنند‏
‎
دیسکس‎ discus:‎یکی از زیباترین ماهیان آب شیرین که دارای منشا آمریکای جنوبی و از ‏خوانواده سیکلیدها میبشد و دارای بدنی دسک شکل با گونگونی رنگهای متنوع و زیبا
‎
بیماری ها‎ Diseases:‎به کلیه ناهنجاری های بدنی -پوستی -رفتاری فزیکی و... که بر روی روند ‏رشد و دوره های زندگی ماهیان تاثیر میگذارد گوینند مانند استسقا-قارچ ها و پارازیتهای مختلف -‏پوسیدگی باله ها و‎.......‎
‎
خودنمایی ماهیان‎ Display – To ‘show off:‎به حالتی گوینند که ماهیان باله های خود را باز و ‏بهترین حالت رنگ و حرکات ویژه خود را بشتر در مواقع جفت گیری -تخمریزی-قلمروطلبی و ‏نزاع به نمایش میگذارنند
‎
دایتر ماهیان‎ Dither fish:‎به ماهیانی میگویند که دارای رفتار صلح جو و خجالتی و رفتار آرامی ‏در هنگام تخمریزی میباشند و به مکان هایی برای پنهان و استراحت کردن نیاز مند میباشند

روزگرد‎ Diurnal:‎به ماهیانی که در ساعت نوردهی فعال میبشند
‎
باله پشتی‎ Dorsal Fin:‎باله ای که در پشت بدن ماهیان قرار دارد که در خوانواده سیکلیدها دارای ‏شعاع های نرم و گاهی سخت که به آسانی قابل تشخیص میباشد
چوب شناور‎ Driftwood:‎تکه‎ ‎ای از جنس چوب که بر روی آب غوطه ور و شناور میباشد
‎
استسقا‎ Dropsy:‎نوعی بیماری میباشد که سبب جمع مایعات در بدن ماهی و تورم آن بعلل بروز ‏علائم بیماری های دیگر میباشد
‎
تانک آلمانی‎ Dutch Tank:‎به آکواریومی که برای نشاندادن و نگاهداری گیاهان زیبا بکار گفته ‏میشود که میتواند شامل ماهیان کم یا بدون ماهی باشد گویند

قسمت پنجم

E

اکوسیستم‎ ecosystem:‎به سیستمی که تشکیل شده از ارگانیسم های گونگون با تاثیرات متقابل بر ‏هم و محیطشان گویند
‎
محیط اکوسیستمی‎ ‎
تخم گذارها‎ Egg Layer:‎به دسته ای از ماهیان میگوینند که ماده ها تخمریزی کرده و نرها تخمها ‏را با لقاح خارجی بارور مینماینند که بیشتر ماهیان از این شیوه برای تخمریزی خود استفاده میکنند


قسمت ششم

F

طول یا اندازه ماهی‎ FL -fork length:‎به اندازه ماهی از قسمت دهان تا انتهای دم گویند‎ ‎
‎
فیلتر خارجی‎ External Filter:‎به هر نوع فیلتری که بیرون از آکواریوم قرار داشته باشد و ب ‏لوله های مکش و بیرون دادن آب متصل باشند مانند‎ HOB Filter, Canister Filter
‎
ماهی‎ Fish:‎به گونه ای از جانوران مهره دار که ساکن آبها میباشند و دارای آبشش هستند و تا ‏امروز بیش از 29000 هزار گونه شناسایی شده اند که به دو دسته کلی با شرایط تطبیقی با آب سرد و ‏آب گرم تقسیم میشوند و از نظر ساختاری به استخوانی ها-نیمه استخوانی و غضروفی تقسیم میشوند و ‏دارای اندازه های متفاوت از 0.7-0.8‏‎ mm ‎تا اندازه های بزرگ مانند کوسه ماهیان و دارای طول ‏دوره زندگی گوناگون از چند مه تا 120 سال فیل ماهی دریاچه کاسپین یا خزر تنومند میباشند که ‏بشتر ماهیان خونسرد هستند
‎
FO: ‎این کلمه مخفف‎ Fish Only ‎میباشد و در آکواریوم های آب شور رایج و به معنی نگاهداری ‏ماهیهای آب شور بدون هیچ صخزه و موجودات آبزیان دیگر‎ ‎
‎
FOWLR:‎این کلمه مخفف‎ Fish Only With Live Rock ‎میباشد و در آکواریوم های آب ‏شور رایج و به معنی نگاهداری فقط ماهیان آب شور با صخزه میباشد
‎
کوددهیFerts – Fertilizers:‎به معنی دادن مواد مغذی در غالب کود غذایی به گیاهان ‏آکواریومی برای رشد وسلامت بهتر آنها
‎
فیلتر‎ Filter:‎وسیله ای برای بر طرف کردن مواد ضایع آب از جمله مواد معلق و شیمیایی و ناخالصی ‏هایی که کیفیت آب را از بین میبرنند و انواع مختلفی مانند فیلتر مکانیکی -شیمیایی-بیولوژی و توام ‏با هم دارد و بدون فیلتر آکواریوم بی معنی میباشد
‎
فیلتراسیون‎ filtration:‎به پروسه بر طرف کردن مواد ضایع آب از جمله مواد معلق و شیمیایی و ‏ناخالصی هایی که کیفیت آب را از بین میبرنند بوسیله دستگاه فیلتر گویند
‎
لایه فیلتری‎ Filter Media:‎به موادی میگویند که در داخل فیلترها برای جذب ناخالصی ها و مواد ‏ضایع برای کیفیت آب در داخل فیلترها قرار دارنند و با توجه به نوع این مواد میتوانند تصفیه ‏مکانیکی-شیمیایی-بیولوژی انجام دهند
‎
پوسیدگی باله‎ Fin Rot:‎به حالت آشفتگی-پوسیدگی-ریش ریش شدن باله ها و... در باله ماهیان ‏گویند که بر اثر عوامل بیماری زا و کیفیت بد آب ایجاد میشود
‎
ماهی دار‎ Fish-haver:‎اصولا به کسی می گویند که ماهی را درون آکواریومش بدون قصد ‏فراهم آوردن شرایط مناسب برای سلامت ماهی فقط برای تفریح نگاه میدارد‎....‎
‎
ماهی دوست‎ Fish-keeper:‎اصولا به کسی می گویند که ماهی را درون آکواریومش با فراهم ‏آوردن شرایط مناسب و ایده ال برای سلامت ماهی و نشاط آن بطور اصولی نگاه میدارد

سیکل بدون ماهی‎ Fishless Cycle:‎به فراهم و بوجود آوردن سیکل کامل آکواریوم بدون ‏ماهی های جان سخت مانند زبرا ماهیان و تنها با استفاده از مواد شیمیایی یی آمونیاک خانگی-‏قطعات پوسیده گیاهان یا مقداری از گوشت یا غذای ماهیان گوینند
‎
خودنمایی‎ Flaring:‎به حالتی در ماهیان میگوینند که آبششهای خود را باد و شبکه آبششی را باز ‏کرده و همچنین باله های خود را کاملا باز کرده و منظره زیبایی به ماهیان میدهد که این عمل ‏بخاطر رفتارهایی چون قلمروطلبی -انتخاب جفت و..در میان ماهیانی مانند فایترها یا بتاها گاهی ‏اسکارها و سیکلیدهای دهان آتشین زیاد دیده میشود
‎
نور فلورسنت‎ Fluorescent Lighting:‎یکی از بهترین نورهای مصنوعی برای آکواریوم های ‏آب شیرین و گیاهانش میباشد که بوسیله گاز یونیزه شده در فشار پایین تولید میشود و از معمولیترین ‏و خوبترین نورها برای نوردهی میباشد
‎
زنجیره غذایی‎ food chain:‎به توالی مصرف ارگانیسم های مختلف در اجتماعات مختلف توسط ‏موجودات دیگر گوینند که این‎ ‎مصرف غذایی بصورت زنجیری از گروه ضعیفان به گروه قوی تر ها ‏که در نهایت منجر به تشکیل زنجیر متعادلی میشود گوینند

آب شیرین‎ Freshwater:‎آبی بدون نمک را گوینند و بطور کلی به آبی گویند که مواد جامد ‏ومحلول در آن مانند نمک ها و فلزاتو... کمتر از 1000 میلی گرم در لیتر باشد که معمولا در ‏رودخانه ها و دریاچه ها و یخچالهای طبیعی , اکوایفر,... آن را میتوان بصورت طبیعی یافت که ‏ماهیان و جانوران مخصوص خود را دارند
‎
بچه ماهی‎ Fry:‎به لارو بچه ماهیان که از تخم بیرون آمده و دوره و مدت زمانی خاصی با توجه به ‏نوع ماهی دارد میگوینند
‎
فلیک ها یا غذاهای ورقه ای‎ Flakes:‎یکی از بهترین منابع غذایی برای تغذیه اکثر ماهیان میباشد

قسمت هفتم

G

سختی کل‎ GH-General Hardness:‎سختی کل مقیاسی برای سنجش مقدار منیزیم و کلسیم ‏محلول در آب میباشد که با درجه بیان میشود و هر درجه سختی کلی بیانگر 17.9‏‎ ppm(‎قسمت در ‏میلیون 17.9)) میباشد

گالن‎ Gallon:‎مقیاسی و واحدی برای ظرفیت آبی میباشد که گالن آمریکایی معادل 3.785 لیتر و ‏گالن انگلیسی برار 4.546 میباشد در ایران بیشتر از واحد لیتر خالی استفاده میکنند‏
‎
گالن در ساعت‎ GPH – Gallons Per Hour:‎به مقدار گالن آبی که در ساعت از فیلتر عبور ‏میکند
‎
آبشش‎ gill:‎اندام تنفسی در ماهیان برای بدست آوردن اکسیژن از آب میباشد
‎
خرطومک یا اندام تناسلی نر و یا گاناپدیومGonopodium:‎به اندامی مخرجی خرطومی مانند در ‏ماهیان نر گوینند که از آن در انتقال اسپرم به ماهی ماده((زنده زا ها)) یا تخمها((تخم گذارها)) ‏استفاده میکنند
‎
باکتری های گرم + و‎ - Gram-negative/Gram-positive:‎این نام بر گرفته از فزیکدان ‏دانمارکی عزیزی به نام هانز گرم‎ Hans C.J. Gram ‎میباشد.در روش گرام او باکتری هایی را بر ‏طبق روش گرم به باکتری های گرم - زیرا که در این روش رنگ خود را از دست داده و آنهایی را ‏که در این متد رنگ خود را از دست نداده به نهم باکتری های گرم + تعین کرد بنابراین بعضی از ‏آنتی بیوتیک ها تاثیر بیشتری بر روی باکتری های گرم - و بعضی دیگر بر روی باکتری های گرم + ‏تاثیر دارند که امروزه طیف وصیعی از آنتی بیوتیکها روی هر 2 این باکتریها تاثیر دارند‏
‎
سنگریزه‎ Gravel:‎تشکیل یافته از شن و سنگهای ریز خوزد شده مصنوعی یا طبیعی میباشد که بستر ‏کف آکواریومها را با آن‎ ‎پر میکنند و بسیار حیاتی برای ماهیان آکواریوم ها میباشد
‎
دستگاه سیفونینگ‎ Gravel Vacuum:‎وسیله ای میباشد که از 1 لوله بلند و محکم که به یک سر ‏خرطومی مانند قابل انعطاف وصل شده است که بوسیله آن مواد ضایع را از سطح بستر و شنها همراه ‏با آب به بیرون مکش میکند و عمل سیفونینگ آکواریوم انجام میشود‏
‎
آب سبز‎ Green Water:‎به آبی که نمای سبزی بخاطر جلبک های شناور در آب گرفته است ‏میگویند
‎
تانک پرورشی‎ Grow Out Tank:‎معمولا به تانکی جدایی میگویند که بچه ماهیان را به آن انتقال ‏و تا زمان رسیدن به رشد مناسب بری انتقال به تانک بزرگسالان و یا فروش آنها در آن تانک ‏نگهداری میشوند

قسمت هشتم

H

HO:‎به توان خروجی زیاد یا ماکزیمم لامپ های فلورسنت گویند و مخفف‎ High Output ‎Fluorescent lighting ‎میباشد
‎
فیلتر‎ HOB:‎نوعی از فیلترهای اکسترنال یا خارجی میباشد که پشت آکواریوم متصل میشود و‎ HOB ‎Filter ‎مخفف‎ Hang On Back Filter ‎میباشد
‎
فیلتر‎ ht:‎نوعی از فیلترهای اکسترنال یا خارجی میباشد که روی آکواریوم یا در جلوی آن نصب ‏میشوند و معمولا استفاده طولانی مدت از آنه نمیشود و‎ ht Filter ‎مخفف‎ Hang On Tank ‎Filter ‎میباشد
‎
لامپ‎ Halogen light: ‎لامپی میباشد که دارای نور زرد شدیدی میباشد که برای آکواریوم های ‏آب شیرین معمولا استفاده نمیشود
‎
هاپلوکرومین یا هاپلوکرومیس‎ Haplochromine _Haplochromis:‎به هر نوعی از ‏سیکلیدهای دریاچه های گودالی آفریقا یا هر منطقه با این شرایط که از گونه هاپلوکرومیس که ‏معمولا به هاپ‎ Hap ‎مخفف میشود گویند که کلاس و دسته اصلی آنها استیتوتیلاپیا‎ ‎Astatotilapia ‎میباشد
‎
سختی‎ hardness:‎میزان کربنات کلسیم حل شده در آب را گویند
‎
آب سخت‎ Hard Water:‎کلا به آبی که مقدار زیادی مواد محلول معدنی و نمک داشته باشد ‏گویند
‎
بخاری یا هیتر‎ heater:‎به وسیله ای میگویند که برای گرم کردن آب آکواریوم مورد استفاده قرار ‏میگیرد و انواع مختلفی از جمله بخاری های دیواری-کفی_شبکه ای و.. دارد

گیاه خواران‎-herbaceous-Herbivore:‎به ماهیانی میگویند که رژیم غذایی آنها بیشتر از ‏گیاهان تشکیل شده یافته
‎
فلزات سنگین‎ heavy metals:‎به آن دسته از عناصر(مانند کادمیوم -مس-کروم-جیوه-سرب-‏قلع-نیکل)گوین که برای ماهیان اکثرا بسیار سمی و کشنده میباشد
‎
تانک مراقبت های ویژه‎ Hospital Tank:‎این تانک گاهی به تانک قرنتینه نیز نامیده میشود که ‏کمی با این تانک تفاوت دارد و ماهیان مریض را از بقیه و تانک اصلی جدا کرده و آنها را تحت ‏دارو های درمانی و مراقبت های ویژه تا بهبودی کامل در تانک مراقبت های ویژه قرار میدهند
‎
هیبربد‎ Hybrid:‎به نژادی از جانداران گویند که از 2گونه دیکر یا گونه های متفاوت دیگری بدست ‏آمده مانند اکثر ماهیان پرت و ردتیل دراگون که در بیشتر این گونه ها بخاطر رعایت نکردن ترکیب ‏و کد های ژنتیکی تخمهای این گونه ها نابارور به اصطلاح پوچ میباشد
‎
هیدروکربن ها‎ hydrocarbons:‎به موادی گویند که در فرمول آنها هیدروژن و کربن وجود ‏دارد
‎
هایدرومتر‎ Hydrometer:‎وسیله برای سنجش میزان شوری و وزن مخصوص نمک آب
‎
آبشناسی‎ hydrology:‎علمی که ویژگی و خواص آبهای و چرخه و عوامل گوناگون مربوط به آن ‏را مورد بررسی و مطالعه قرار میدهد

می خواهیم در این قسمت موضوعی رو توضیح بدم: که کمتر به ان اشاره شده زمانی که شما ماهی را خریداری میکنید نکات زیر را باید انجام دهید که از تلفات ماهی جلوگیری کنید

* در صورت وجودروشنایی در اکواریوم ان را خاموش کنید{جلوگیری از شک به ماهی }

* هم دما کردن : پلاستیک حاوی ماهی رامستقیما برای ۵ دقیقه در داخل اب بگذارید
* اب به اب کردن: در پلاستیک را باز کرده و مقداری از اب اکواریوم { به همان مقدار داخل پلاستیک} را داخل پلاستیک بریزید (به مدت ۵ دقیقه)
* در پلاستیک را در اب فرو کرده تا خود ماهی ها وارد اب آکواریوم شوند

نکاتی که باید بر روی اکواریوم خود انجام دهید این است که
۱٫هیچ گاه پمپ ویا بخاری خود را برای مدت خاص (مثل شبها)خاموش نکنید چون با ایکارتون باعث بالا رفتن یا پایین اومدن دما میشوید و باعث کمبود اکسیژن در اب و بالا رفتن تلفات تون میشه

۲٫هیچگاه پمپ را برای مدت طولانی خاموش نکنید (مخصوصا در زمستان) چون باعث بالا رفتن درجه حرارت و نیز کمبود اکسیژن در آب شده و در نتیجه ماهیها دچار خفگی میشوند

۳٫تغیرات دما بر روی ماهی ها تاثیر گذار است. کم شدن دما تحرک ماهی را کم کرده واز اشتها می افتند و بر روی بدن انها سفیدک وقارچ ایجاد میشود.چشم ماهی ها سفید میشودو…حالا اگر ما بالا برود تنفس ماهیها شدید شده و حالت خفگی به انها دست میدهد و بیشتر در سطح ب شنا میکنند.

۴٫سیفون کردن آب (کشیدن آب) که هر ۷ یا ۱۰ روز یک بار به مقدار یک چهارم از ارتفاع آب آکواریوم (اگر از سطح شن یا لوله کف باشد بهتر است)

۵٫هر ۱۵ روز یک بار آب اکواریوم را ضد عفونی کنید

۶٫تعویض کامل اب اکوایوم هر یک ماه یک بار و ضد عفونی کردن اکواریوم با جوهر نمک و تمیز کردن ان با مایع ظرفشویی برای جلوگیری از شکستگی احتمالی از یونولیت استفاده کنید

۷٫در هنگام تعویض کامل اب اکواریوم فراموش نکنید که باید ازداروهای ضد کلر و ضد عفونی کننده استفاده کرد

دمای مورد نیاز برای ماهی ها:
دمای مورد نیاز جهت ماهی ها بین ۲۹ تا ۳۱ درجه است چون فعل وانفعالات ماهیها در این درجه بهتر و سالمتر است تغیر دمای بین ۳ تا ۴ درجه به ماهیها شک وارد میکند و زمینه بیماری را فراهم میکند و اختلاف بیشتر از ۴ درجه احتمال مرگ ماهی ها را فراهم میکند و احتمال دارد روی کیسه تعادل ماهی تاثیر مخرب بگذارد و شیوع هر بیماری رو فراهم کند و اختلاف بیشتر از ۶ درجه زمینه مرگ ماهی را فراهم میکند.

غذا دهی به ماهی ها:
معمولا در روز ۲ وعده به ماهیها باید غذا داد. که بهتر است در زمان غذا دادن پمپ هوا را به مدت کوتاهی خاموش کنید تا از حل شدن غذا در اب وکدر شدن اب جلوگیری کنید و مانع تولید بیماری شویذ.

از پودر کردن غدا برای ماههیها جلوگیری کنید چون غذای پودر شده در اب حل میشود ورنگ اب را تغییر میدهد وتوسط کف اکواریوم جذب نمی شود و باعث تحلیل اکسیژن میشود و عامل شیوع بیماری میشود

شن اکواریوم:
بهتر است مقداری شن در کف اکواریوم به ارتفای ۵ تا ۷ سانتیمتر از که اکواریوم قرار دهید زیرا بهترین بهترین اسیون در این حالت اتفاق می افتد فضولات و مواد اضافی بر روی سطح شن ها در بین لایه های از شن پودر شده و در زیر کف و در حجم کمتری ته نشین می شود و در اثر تجزیه و تحلیل به باکتری مثبت تبدیل شده و تولید اکسیزن میکند و باکتری منفی را از بین میبرد

یک نکته مهم را فراموش نکنید اگر نوع ماهیهایتان اجازه میدهد تا میتوانید داخل آکواریوم خود گیاه قرار دهید. این کار چند حسن دارد:

۱-محل اختفا برای ماهیها ایجاد میشود. این کار باعث کاهش استرس ماهیها میشود.

۲-تولید اکسیژن میکند که در صورت اختلال در کار پمپ هوا از احتمال مرگ و میر ماهیانتان میکاهد.

۳-دی اکسید کربن آب را جذب میکند و به ایجاد چرخه اکسیژن کمک میکند

۴- در صورت قابل خوردن بودن مقداری غذا برای ماهینتان ایجاد میکند و به ایجاد چرخه کربن کمک میکند.

۵-نیترات آب را جذب میکند و به ایجاد چرخه ازت کمک میکند. با این کار مقدار سیفون آب شما کاهش می یابد و حتی میتواند تا میزان ۰ هم برسد.

بنام خدا

جنگلهای آمازون

مقدمه :

آمازون، نام جنگل بسیار بزرگی در امریکای جنوبی است. جنگلهای بارانی آمازون در تمام فصول سال دارای هوایی گرم با رطوبتی بسیار زیاد می‌باشند. متوسط درجه حرارت، در مرکز آمازون، در حدود ۳۰ درجه سانتیگراد (۸۶ درجه فارنهایت) غربی‌ترین بخش این منطقه، در حدود ۲۵ درجه سانتیگراد (۷۶ درجه فارنهایت) می‌باشد. تقریباَ هر روزه باران سنگینی در سرتاسر آمازون می‌بارد.

جنگل هاى بارانى آمازون در خطرند

طرفداران محیط زیست رفع ممنوعیت فروش محصولات اصلاح ژنتیکى شده در برزیل را تهدید جدى براى جنگل هاى بارانى آمازون مى دانند. در قانون جدید، عرضه و کشت محصولات اصلاح ژنتیکى شده به ویژه سویا براى صادرات تایید شده است. شرکت هاى بیوتکنولوژى و کشاورزان بزرگ برندگان این قانون جدید محسوب مى شوند. هرچند این اقدام و همچنین قانونى شدن تحقیقات بر روى سلول هاى بنیادى جنین انسان از دید مردم برزیل حرکتى به سوى برزیل نوین است، اما طرفداران محیط زیست مى گویند جنگل هاى بارانى و کشاورزان کوچک بازنده ماجرا هستند. طرفداران محیط زیست نگران هستند محصولات اصلاح ژنتیکى شده، گونه هاى بومى را نابود کند، در زنجیره غذایى اختلال به وجود آورد و امکان ورود این محصولات به مناطق جدید مانند جنگل هاى پاکسازى شده آمازون را فراهم سازد. تخریب بزرگ‌ترین جنگل بارانى جهان طى دو سال گذشته براى دومین بار به بالاترین حد خود رسید. سال گذشته بخشى از جنگل آمازون به وسعت ۲۳ هزار کیلومتر مربع نابود شد. طرفداران محیط زیست مى گویند دامداران و چوب برها درختان جنگل هاى بارانى و علفزارهاى استوایى را نابود مى کنند و کشاورزان زمین هاى خالى شده از درخت را به کشتزار تبدیل مى کنند.

رودخانه آمازون

آمازون بزرگ‌ترین رودخانه جهان است که انشعابات زیادی دارد که بخشی از آن به دریا ریخته و نیز حدودا" دو درصد از آب شیرین این رودخانه به اقیانوسها میریزد. بستر این رودخانه بسیار عریض و طویل است و از نظر درازا یکی از طولانی‌ترین رودخانه‌ها ی جهان است که بین 6.2 و 6.7 هزار کیلومتر درازا دارد.
در طول سده گذشته رودخانه‌های آمازون و نیل برای اثبات طویلترین بودن همواره با یکدیگر در رقابت بوده اند. طول واقعی این رودخانه‌ها همواره در معرض تغییر و تحول بوده و هرگز متخصصان نتوانسته‌اند مقدار واقعی آن را اندازه گیری کنند. آمارها نشان داده که رود نیل در افریقا به شکل متغیر بین 5.4 تا 6.7 هزار کیلومتر درازا دارد. اما جدا از این مساله در خصوص مقدار آب موجود، هیچ شکی نیست که آمازون پر آب تر است.

در فصل خشکی و کم آبی پهنای رود آمازون به حدود 11.6 کیلومتر میرسد. این منطقه از آمریکا ی جنوبی توسط بستر اصلی رودخانه و البته انشعابات فرعی آن که گاها" به سه برابر خود رودخانه میرسد محاصره می‌شود.

 در کناره‌های رود آمازون به طور متوسط در فصل کم آبی زمینها به مسافت 111,000 کیلومتر از آب پوشیده می‌شود و در فصول بارانی حوزه رودخانه حتی تا 350,000 کیلومتر هم میرسد. زمانی که رود آمازون طغیان می‌کند و انشعابات آن هم پر آب و طغیانی می‌شوند، ممکن است عرض آن در مدخل رودخانه به 325 کلیومتر و در سایر نقاط

به 40 کیلومتر نیز برسد. دهانه رود یعنی جایی که با دریا ارتباط دارد بسیار پهن و البته عمیق است، به طوریکه کشتیهای بزرگ  به راحتی می‌توانند در آن رفت و آمد کنند.
طبیعت بکر آمازون تنها بزرگ‌ترین رودخانه جهان نیست بلکه خانه حیات وحش و طبیعت دست نخورده دنیاست. آیا تا به حال یک گربه ماهی دیده اید؟ آنها به راحتی در آبهای گرم و نسبتا" راکد دریاچه‌ها پیدا می‌شوند و البته برخی از مردم آنها را به عنوان حیوانات خانگی در آکواریوم هایشان نگاه میدارند. گربه ماهی‌ها واقعا" بد قیافه هستند و به شکل عجیبی کریه‌اند و با سر پهن و تختی که دارند و موهایی که اطراف سر و دهانشان روییده، شبیه ماهی هستند.این گربه ماهیها در آمریکا بسیار آشنا هستند و مردم آنها را به خوبی تشخیص می‌دهند. اما گربه ماهیهایی که در بزرگ‌ترین رودخانه جهان زندگی می‌کنند به علت زندگی در طبیعت بکر از حد نرمال و طبیعی خود بسیار بزرگ‌تر و تنومندتر هستند و گاها" وزن آنها به 90 کیلوگرم هم میرسد.بزرگ‌ترین ماهی‌های آب شیرین در جهان در آبهای رود آمازون زندگی می‌کنند. آراپیما  که  بزرگ‌ترین و مشهورترین ماهی آب شیرین در جهان است که در حدود 4 متر طول و 200 کیلوگرم وزن دارد.
از سوی دیگر آمازون خانه و پناهگاه مخلوقات عجیب دیگری مثل: آناکوندا  نوعی مار یا افعی بسیار بزرگ متعلق به آمریکای جنوبی یا( پیرانها ) یکی از وحشی‌ترین حیوانات دنیا و ... نیز هست.

تولد رودخانه

اما واقعا" آمازون چطور این چنین بزرگ و طویل شد؟ اولین دلیل آن موقعیت جغرافیایی آن و جایی که قرار گرفته است است. در منطقه استوایی و در حقیقت روی کمربند استوا و گرمترین جای کره زمین. در این منطقه چیزی حدود 1016 سانتی متر در سال باران میبارد یعنی بطور متوسظ 3 سانتی متر باران در روز. با این تفاسیر

 می‌توان بسادگی متوجه شد که کشورهای نواحی جنوبی آمریکا به مثابه یک زیر گلدانی همیشه در معرض خطرات ناشی از طغیان آمازون و بارندگیهای شدید فصلی هستند.

هنگامی که باران میبارد و آب رود بالا می‌آید مناطق و زمینهای پست، مزارع و شالیزارها همگی زیر آب میروند. حجم خالص آب باران در جنگلهای آمازون به علت قرارگرفتن در سراشیبی با هم جمع شده و همگی در یک شبه جلگه به رودخانه آمازون میریزند.

آب و هوای جنگلهای بارانی آمازون
جنلگهای بارانی آمازون در تمام فصول سال دارای هوایی گرم با رطوبتی بسیار زیاد می باشند . متوسط درجه حرارت ، در مرکز آمازون ، در حدود 30 درجه سانتیگراد (86 درجه فارنهایت) غربی ترین بخش این منطقه ، در حدود 25 درجه سانتیگراد (76 درجه فارنهایت) می باشد . تقریباَ هر روزه باران سنگینی در سرتاسر آمازون می بارد.

چه اتفاقی برای مردم بومی آمازون افتاد؟

قبل از کشف جهان جدید توسط کریستف کلومب در قرن 15 میلادی، حدود هفت الی ده میلیون آمریکایی تخمین زده شده در جنگلهای انبوه آمریکا زندگی می کردند و حدود نیمی از آنها در برزیل زندگی می کردند. شهرهای بزرگ ایجاد شده در آندس و آمازون جوامع فرهنگی را حمایت کردند. با ورود اروپائیان پایان تمدنهای بومی در مرکز آمریکای جنوبی آورده شد. اروپائیان امراضی که میلیونها آمریکایی را کشت با خود بردند و در صد سال ورود این خارجیها جمعیت آمریکایی کاسته شد، بیشتر از 90 % مردم بومی در داخل جنگل زندگی می کردند.

آخرین اخبار و اطلاعات در مورد جنگلهای آمازون

یافته های اخیر محققان آمریکایی و برزیلی حاکی از آن است که عمر درختان جنگل های آمازون که پیش از این ۳۰۰ سال بر آورد می شد به ۷۵۰ تا ۱۰۰۰ سال می رسد.به نقل از پایگاه اینترنتی ساینس محققان برزیلی به همراهی محققان آمریکایی با روش رادیوکربن عمر درختان سالخورده در جنگل های آمازون را یکبار دیگر مورد تخمین قرار دادند.یافته های این تحقیق حاکی از آن است که عمر این درختان بسیار بیشتر از ۳۰۰ سالی است که قبلا برآورد شده بود و حداقل به ۷۵۰ سال و حداکثر ۱۰۰۰ سال می رسد.در این تحقیق که ایروین سوسان محقق برجسته آمریکایی نیز حضور داشت مشخص شد که در عمق جنگل های آمازون درختان بسیار کندتر از حالت طبیعی رشد می کنند.کرومبور یکی از اعضای این تیم تحقیقاتی در این باره می گوید: تخمین عمر درختان جنگل های آمازون کار ساده ای نیست یکی به این دلیل که این درختان همانند دیگر درختها دارای حلقه های سالانه ای که عمر درخت را نشان می دهد نیستند.شایان ذکر است که تخمین عمر این درختان و نحوه رشد آنها برای محققان از آن رو با ارزش است که در تحقیقات در مورد شیوه مقابله با آلودگی هوا و جذب آلودگی ها توسط درختان اثری جدی دارد.

گزارش ها حاکی از آن است که تغییرات جوی و ذوب شدن یخ ها باعث خشک شدن نیمی از جنگل های آمازون تا سال ۲۰۳۰ میلادی خواهد شد و تنها راه جلوگیری از این آسیب، جلوگیری از افزایش دمای زمین و تغییرات جوی است.
اما برخی دیگر از گزارش ها نشان می دهد ساختار جنگل های آمازون و قرار گرفتن آنها در رده جنگل های استوایی (بارانی) مانع از بروز خشکسالی در آنها خواهد شد. شاید یکی از دلایل حساسیت مجامع بین المللی به حفاظت از جنگل های آمازون، تاثیر ویژه آنها بر تغییرات جوی در سطح جهانی است. این جنگل ها نه تنها دمای هوا را به شدت کنترل می کنند، بلکه یکی از منابع مهم تامین آب سالم و مورد نیاز اقیانوس ها و از همه مهمتر جذب کربن هستند.
این جنگل ها با وسعت ۴ میلیون کیلومتر مربع نزدیک به ۶۰ درصد از جنگل های استوایی برزیل را تشکیل می دهند. علاوه بر این، این منابع جنگلی، یک پنجم از آب سالم موردنیاز انسان را تامین می کنند و چیزی حدود ۳۰ درصد از گونه های گیاهی و جانوری جهان را در خود جا داده اند. تاثیر مثبت این جنگل ها بر آب و هوای کره زمین، که با جذب دی اکسید کربن انجام می شود، به حدی است که از آنها به عنوان چاه کربن یاد می کنند. به این ترتیب با از بین رفتن حتی بخشی از این جنگل ها، بخشی از ریه های زمین از بین رفته و میزان دی اکسید کربن از حالت تعادل خارج می شود.
 نقطه بحران
براساس گزارش ها  با افزایش شمار حیوانات و گسترش خشکسالی طی سال های آتی میلادی، ۵۵ درصد از جنگل های استوایی جهان از بین می رود. اگر براساس پیش بینی های انجام شده شاهد ۱۰ درصد افزایش بارندگی در جنگل های آمازون باشیم، بازهم با چهار درصد کاهش بارندگی روبه رو هستیم.
پژوهشگران پیش بینی کرده اند با افزایش دما بیش از دو درجه سانتی گراد، حیات انسان و دیگر موجودات به شدت در معرض خطر نابودی قرار خواهد گرفت. به همین دلیل این دما، دمای بحران یا نقطه بحران نامگذاری شده است، چرا که افزایش دما بیش از این مقدار باعث بروز توفان های سهمگین، خشکسالی، افزایش سطح آب ها، گرم شدن کره زمین و در نهایت بیماری و مرگ انسان و دیگر موجودات خواهد شد. هرچند به عقیده پژوهشگران امکان کنترل این شرایط به ویژه با وجود احتمال آسیب به جنگل های استوایی آمازون بسیار سخت است، اما در غیر این صورت باید منتظر آسیب های جدی به محیط زیست و حیات انسان و حیوانات بود.
بخش دیگری از گزارش های WWF حاکی از آن است که با تخریب جنگل های آمازون تا سال ۲۰۳۰ میلادی، حدود ۵/۵۵ تا ۹/۹۶ میلیارد تن دی اکسید کربن به طبیعت وارد خواهد شد که این مقدار برابر ۲ سال انتشار گاز دی اکسید کربن در طبیعت است.
 حوادث پیش روی ما
دولت برزیل و فعالان محیط زیست این کشور تلاش می کنند به هر شکل ممکن مانع تخریب جنگل های استوایی (بارانی) آمازون شوند، اما معتقدند برای دستیابی به این هدف نیازمند همکاری و کمک همه جانبه کشورهای توسعه یافته و ثروتمند هستند.
به این ترتیب یکی از شاخص ترین برنامه های دولت برزیل و کشورهای ثروتمند، باید حفاظت و جلوگیری از نابودی جنگل های آمازون (یکی از شاهرگ های حیات در کره زمین) باشد. در غیر این صورت باید در انتظار اتفاقات ناخوشایندی برای محیط زیست و موجودات ساکن آن باشیم.

در یک روز عادی بیش از 300 میلیون موضوع در سایت گوگل جستجو میشود. تعداد مراجعان سایتهای دیگر در محدوده 30 تا 200 میلیون باقی مانده است.

از مجموع جستجوهای صورت گرفته در ماه می سال 2003 گوگل 32 درصد استفاده کنندگان از اینترنت را به خود جلب کرده بود، یاهو 25 درصد، ای او ال 19 در صد و ام اس ان با 15 درصد در ردههای دوم تا چهارم قرار داشتند. از آنجا که بسیاری از موتورهای جستجو جهت نمایش یافتههای خود از سایتهای دیگر کمک میگیرند، گوگل تامین کننده 76 درصد از مجموع نتایج موتورهای جستجوی دیگر است و مایکروسافت 15 درصد از آن را بر عهده دارد. از نظر محبوبیت در میان کاربران امریکایی بر اساس آمار تهیه شده گوگل با 30 درصد در مقام اول قرار دارد. یاهو با کمی فاصله با 29 درصد دوم است و MSN نیز با کسب 28 درصد کاربران در رتبه سوم جای دارد. پس از آنها AOL، Ask jeeves و Overtrue قرار گرفتهاند.

آمار دیگری که محبوبیت این سایتها را نشان میدهد از مجموع تعداد ساعاتی است که مردم با موتورهای جستجوی مختلف سپری کردهاند. گوگل با 19 میلیون ساعت در صدر لیست و ای او ال با 18 میلیون ساعت، یاهو 7 میلیون ساعت و ام اس ان با 6 میلیون ساعت قرار دارند.

در دهم نوامبر 2004 مایکروسافت پس از یک دوره طولانی با راه اندازی سیستم جستجوی خود به مقابله گوگل و یاهو رفت. 9 سال قبل از آن بیل گیتس که در آن زمان مدیر عامل مایکروسافت بود به هنگام معرفی اینترنت اکسپلورر با گفتن جمله معروف خود که آینده اینترنت از آن ماست جنگ خود را با نمایشگر نت اسکیپ شروع کرد و نت اسکیپ به فراموشی سپرده شد. مایکروسافت پس از بازسازی سیستم جستجوی خود به ایندکس کردن 5 میلیارد صفحه اینترنت پرداخت و گوگل بلافاصله در مقابله با موتور جستجوی ام اس ان سرچ اعلام کرد که تصمیم دارد به لیست و ایندکس 8 میلیارد صفحه موجود را در اینترنت لیست و ایندکس کند.

سایت www.search.msn.com مانند دیگر موتورهای جستجو عمل می کند. امتیاز ام اس ان ویژگی انحصاری آن در استفاده از دایرهالمعارف "انکارتا" است به این ترتیب که استفاده کننده میتواند به زبان انگلیسی سیوالات خود را تایپ کرده و ام اس ان بدون لیست کردن آدرس سایتهای دیگران جواب سیوال را از انکارتا استخراج کرده و نشان دهد. به طور مثال اگر سیوال یافتن میانگین امید به زندگی و پیدا کردن متوسط سن مرگ ساکنان ایتالیا باشد موتور جستجوی ام اس ان با اتکا به اطلاعات موجود در دایرهالمعارف جواب لازم را خواهد یافت. مایکروسافت اعلام کرده است که در مجموع بیش از یک و نیم میلیون پرسش از طریق دایرهالمعارف انکارتا پاسخ داده خواهد شد. سرمایه گذاری و تصمیم مایکروسافت به در هم کوبیدن سایتهای جستجوی دیگر با داشتن تمام امکانات مالی و تکنیکی تاکنون بدون نتیجه مانده و ام اس ان همچنان پس از گوگل و یاهو در رتبه سوم موتورهای جستجوی محبوب قرار دارد. در حدود150هزار شرکت تجاری مانند کارلتون با پرداخت مبالغ هنگفتی به تبلیغ کارتهای تبریک و تشکر خود در سایت گوگل به تبلیغ کالا میپردازند و بیش از میلیونها مدیر و صاحب صفحات اینترنت در تلاش هستند به نحوی بدون پرداخت پول نام سایت خود را در ابتدای لیست گوگل قرار دهند. به طور مثال شرکت توریستی و مسافرتی تورهای اسپانیا با به کار گرفتن سیستمی که با گوگل همخوانی دارد توانسته است در هر ماه 3000 نفر از کسانی را که تصمیم دارند به اسپانیا سفر کنند به سایت خود جذب کند. ریک پرایس مدیر اجرایی شرکت تورهای اسپانیا معتقد است استفاده از موتور جستجوی گوگل بیش از 100 هزار دلار در مخارج تبلیغاتی شرکت او صرفه جویی کرده است.رتبه بندی گوگل در نشان دادن نتایج مورد جستجوی کاربران با کمک 10000 کامپیوتر که تمام وبسایتهای موجود و سایتهای جدید در اینترنت را در شبانه روز کاوش و ایندکس میکنند انجام میشود. رتبه بندیها به همین دلیل مدام تغییر میکند و شرکتها همیشه به دنبال راهی هستند تا نام خود را در ابتدای لیست قرار دهند. شرکت 10E20 Web Design که در نیویورک مستقر است در قبال دریافت 1500 تا 5000 دلار از گردانندگان سایت متعهد میشود که نام شرکت و آدرس وبسایت را در صدر 5 میلیارد صفحه ایندکس شده قرار دهد. کمپانیهای گوناگون با رضایت این مبلغ را میپردازند زیرا بیش از 70 درصد از جستجوها در سایت گوگل انجام میشود و حداقل مراجعه کنندگان 200 میلیون است. شری ترو در شرکت طراحی وبسایت گرانتاسیک ایلینوی کار میکند و کتاب او با نام Google It جزییات طرز تبلیغ در اینترنت را به خوانندگان خود آموزش میدهد. کتاب او تنها یکی از 20 عنوانی است که انتشاراتی معتبر بارنز و نوبل در وبسایت خود در مورد گوگل دارد.

محاسبه مبلغ آگهیهای گوگل ساده است. هر گاه کسی کلمات جستجوی خود را در سایت گوگل تایپ کند در کنار لیست آدرسهای یافته شده آگهی کوچکی که در ارتباط با موضوع جستجو است دیده میشود که آگهی دهنده در ازای هر کلیک به آن تبلیغ مبلغی بین 5 سنت تا 50 دلار به گوگل پرداخت میکند.

آگهیهای اینترنت مانند تبلیغات رادیو، تلویزیون و مجلات نیست. معاون اجرایی گوگل در بخش فروش جهانی عقیده دارد ما مزاحم کسی نیستیم و هیچکس را وادار به جستجو در سایت خود نکردهایم تا مانند شنوندگان رادیو و بینندگان تلویزیون برای ادامه برنامهها مجبور به دیدن و شنیدن آگهی باشد.

گلینا ورا عادت داشت در سایت یی بی کت و شلوار و پیراهن دوخت ایتالیا را به حراج بگذارد. یک روز به پیشنهاد دوستش آگهی خود را در گوگل قرار داد و هر کس که به دنبال لباس ایتالیایی بود و این دو کلمه را در بخش جستجو تایپ میکرد آگهی او در کنار اولین سایت که متعلق به او بود دیده میشد. از اولین روز تبلیغ سیل مشتریان به سمت سایت او سرازیر شد و او با استخدام 3 نفر در چند هفته اول هر روز حداقل 25 تا 30 سفارش کت و شلوار ایتالیایی دریافت میکرد.

کن کارلتون جهت تبلیغ مغازه آهنگری خود در آگهینامه توماس رجیستر هر سال 40 هزار دلار میپرداخت و در قبال آن 5 تا 10 مشتری جدید پیدا میکرد. تعداد مشتریان او پس از شروع به تبلیغ در گوگل به 16 تا 20 مشتری در هر ماه افزایش یافت.

گوگل از مشتریان خود در قبال هر کلیک پول میگیرد. دووان یکی از آگهی دهندگان گوگل است و لباس عروس و داماد، بلیت مسافرتهای ماه عسل و هدیه عروسی میفروشد www.TheBigDay.com او میگوید ما در انتظار دریافت صورتحساب خود در حدود 10 کلیک در روز بودیم اما با کمال تعجب فهمیدیم که روزانه بیش از 1000 کلیک به آگهی ما خورده است. مسیولان گوگل متوجه شدند که یکی از رقبای تجاری برای عاجز کردن ما مدام به تبلیغ ما کلیک میکرده است. مسیولان گوگل او را شناسایی کردند و صورتحساب پرداختی ما در قبال هر کلیک تعویض شد.

اگر چه گوگل از رقبای خود مانند یاهو و مایکروسافت فاصله زیادی دارد و هیچ یک از آنها به طور جدی موقعیت آن را تهدید نمیکنند اما گوگل بر خلاف ام اس ان سرویس فروش موسیقی ندارد. موتور جستجوی موزیک مایکروسافت Direct Action نام دارد و در صورت درخواست جستجوی نام خواننده، نام آهنگ و یا نام آلبوم استفاده کننده بلافاصله به فروشگاه آنلاین موسیقی مایکروسافت هدایت میشود. فروشگاه موزیک مایکروسافت شدیداً درگیر رقابت با سیستم معروف آی تیون متعلق به شرکت کامپیوتری اپل است.

گوگل از چندی پیش با اضافه کردن بخش Local خود سایتهای محلی هر شهر مانند رستوران و سینما را به جستجوهای خود اضافه کرد که مایکروسافت هم چنین ویژگی را که Near Me خوانده میشود در سایت خود قرار داد.چگونگی پیدا کردن سایتهای دیگر توسط موتور جستجوی گوگل بر بانک اطلاعاتی استوار است. گری پرایس و کریس شرمن در بخش دوم کتاب خود با نام The invisible Web طرز کار سایتهای جستجو را فاش کردهاند. کتاب در مورد گوگل اشاره میکند که آنها به 3 طریقه متفاوت سایتها را کاوش میکنند. بخش اول شبکه بندی هزاران کامپیوتر ارزانقیمت است که به صورت موازی به یکدیگر متصل شدهاند و همه آنها همزمان به پردازش میپردازند تا به یافتن موضوعی متون صفحات اینترنت سرعت بخشند. در ابتدا یافته های دو روبات که Googlebot Google web Crawler خوانده میشوند و مسیولیت آنها یافتن موضوع جستجو با خواندن صفحات موجود در اینترنت است به بخش ایندکس و فهرست گوگل فرستاده میشوند. روباتها را میتوان مانند عنکبوتهایی مجسم کرد که به سرعت صفحات وب را میخوانند و موارد مشابه با کلمات تایپ شده را از بقیه صفحات جدا میکنند. در واقع روبات گوگل عنکبوت نیست و به صورت الکترونیکی با ارسال هزاران پیام همزمان حاکی از موضوع جستجو به سرورهای دیگر، از آنان درخواست ارسال وبسایت و آدرس آنها را میکند. پس از یافتن وبسایتها و آگهیهایی که کلمه جستجو در آنها یافت شده و دارای حروف مشترک و مشابه هستند آنها را جمع آوری و گلچین کرده و به طبقه بندی آنها میپردازد. سیستم بانک اطلاعاتی گوگل در این مرحله صفحات اینترنت را فهرست موضوع بندی کرده و آدرس آنها را در برای استفاده مجدد در آینده در خود بایگانی میکند. نگهداری و به روز رسانی آدرسهای فهرست شده نیز بر عهده روباتهای گوگل است. این روباتها معمولاً به هر سایت یکبار سر میزنند و اطلاعات جدید را به ایندکس خود اضافه میکنند. سایتهایی مانند بورس، هوا و لیست برنامههای رادیویی و تلویزیونی در حال پخش که در هر لحظه دچار تغییر میشوند مدام توسط روباتها باز خوانی شده و آخرین اطلاعات به روز رسانده شده در سایت قرار میگیرند. مرحله دوم یافتن سایتهای توسط گوگل توسط ایندکس بانک اطلاعاتی انجام میشود. بخش ایندکس پس از دریافت اطلاعات از روباتها آنها را به صورت الفبایی و به ترتیب حروف طبقه بندی میکند تا در موارد درخواستی آینده مورد استفاده قرار گیرد.گوگل جهت بهبود کارایی سیستم جستجوی خود کلمات معمول مورد استفاده در جملات مانند is, on, for, how, or و حروف و اعداد تنها مانند a, z, 2, 8 را نادیده میگیرد و از فهرست بندی آنها خودداری میکند. سیستم ایندکس گوگل همچنین میتواند کدهای اچ تی ام ال پنهان از دید و نوشتههای داخل وبسایت را مرور کرده و کلمات مشابه را در هر دو منبع جمع آوری کند.مرحله آخر فیلتر و تقسیم وبسایتهای یافته شده به بخشهای مختلف است. این مرحله Query Processor خوانده میشود و وظیفه آن مطابقت کلمات درخواستی با بخشهای وبسایت لیست شده است. کامپیوترهای گوگل صدها عامل گوناگون را برای فهرست کردن صفحات در نظر میگیرند تا تشخیص دهند که کدام سایت را باید در ابتدای لیست قرار دهند و طبقه بندی کنند. تصحیح اشتباهات املایی و حذف سایتهای اسپم نیز در این زمان انجام میگیرد

آیا تاکنون از خودتان پرسیده‌اید که رازهای سلامتی و طول عمر در سالم‌ترین افرادی که معمولا تا 100 سالگی عمر می‌کنند، چیست؟

به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایسنا، آمارها نشان می‌دهد که این افراد معمولا با خطر ابتلا به امراض قلبی مواجه نمی‌شوند.

همچنین در این افراد احتمال ابتلا به سرطان‌های سینه و پروستات 80 درصد و احتمال بروز سرطان‌های روده یا تخمدان نیز 50 درصد کمتر از دیگر مردم است اما راز پنهان این مصونیت چیست؟

به گزارش پایگاه اینترنتی کامن سنس، احتمالا شما هم برخی از این اسرار را می‌دانید اما در این مقاله

به مهمترین آنها اشاره شده تا با یادآوری آنها، انگیزه بیشتری برای بکار بستن این اسرار در زندگی خود، پیدا کنید و در نهایت از سلامتی کامل جسمی و روانی لذت ببرید. این اسرار عبارتند از:

1-‌ مثبت اندیشی؛ سالم‌ترین افراد این باور قدیمی را حفظ کرده‌اند که همه کارها و امور در این دنیا به بهترین شکل ممکن پیش‌ می‌روند و همه چیز در این عالم در سرجای خود قرار دارد. بنابراین با این نگرش مثبت، دیگر نیازی به نگران بودن نیست. این راز «شماره یک» در سلامتی است.

2-‌ برقراری روابط اجتماعی سالم؛ این افراد اغلب با دوستان و خانواده‌های خود کنار هم جمع می‌شوند و به سرگرمی، شوخی و گفت‌وگو می‌پردازند.

آنها در این شرایط از حمایت گروهی بهره‌مند می‌شوند و از اجتماعی بودن لذت می‌برند. بسیاری از مطالعات نشان داده است که روابط اجتماعی خوب، خنده زیاد و یک زندگی گروهی فعال و سالم، افراد را سالم‌تر کرده و عمر آنها را بیشتر می‌کند.

3- یک رژیم غذایی سالم؛ این مورد قطعا یک راز نیست بلکه یک توصیه همیشگی است که با وجود اهمیت زیاد، اغلب ما از آن غفلت می‌کنیم. سالمترین افراد هر روز یک رژیم غذایی سالم، ساده و سبک را دنبال می‌کنند. آنها عمدتا میوه و سبزی می‌خورند که سرشار از آنتی اکسیدان‌ها هستند

و همچنین ماهی می‌خورند که یک منبع غنی از اسیدهای چرب امگا -3 محسوب می شود. بعلاوه رژیم غذایی این افراد حاوی کالری پایین است. رژیم غذایی کم کالری نقش مهمی در حفظ سلامت و افزایش طول عمر دارد.

4- تحرک و فعالیت بدنی دائمی؛ اشخاص سالم اگرچه به آرامی کار و زندگی می‌کنند و استرس کمی هم دارند اما با این حال تحرک بدنی زیادی دارند.

البته این تحرک شامل ورزش سنگین نمی‌شود بلکه عبارت از پیاده‌روی، باغ‌داری و یا هنرهای رزمی سنتی است.

5- سیگار و الکل را فراموش کنید. افرادی که با وجود سن بالا در بهترین وضعیت سلامتی هستند در طول عمر خود به سراغ هیچ نوع دخانیات یا نوشابه‌های الکلی نرفته‌اند.

شلغم گیاهی بسیار مقوی و مغذی است که به دلیل دارا بودن قند گیاهی و املاح مفیدی مانند کلسیم و منیزیم، جزو مواد غذایی بسیار با ارزش محسوب می‌شود.

به گزارش ایسنا، شلغم یک منبع غنی از فولیک اسید، اسید پانتوتنیک، ویتامین‌های ث، ب و آ و همچنین املاح معدنی ضروری شامل فسفر، کلسیم، گوگرد، منیزیم و ید، مس است.

سایت تخصصی تغذیه تحت عنوان «اوری نوترینت» در مقاله جدیدی در این باره آورده است: شلغم یکی از پاک کننده‌ها و مواد خون‌ساز مفید است و کلسیم و منیزیم موجود در آن نقش به سزایی در جلوگیری از ابتلا به بیماری‌های خطرناک مانند سرطان دارد.

در این مقاله همچنین آمده است: شلغم بسیار مقوی و اشتها آور است. ضعف جنسی را درمان کرده و موجب افزایش سلول‌های جنسی مردانه می‌شود. شلغم سرفه را تسکین می‌دهد و برای معده و روده نیز مقوی است. آب شلغم، قند خون را پائین می آورد و قرقره کردن آب شلغم پخته برای درمان گلودرد موثر است.

یکی دیگر از مزایای نوشیدن آب شلغم درمان جوش صورت است. شلغم همچنین به تقویت حافظه کمک می‌کند و به دلیل دارا بودن مقادیر قابل توجهی از ویتامین ب 1 برای درمان کم خونی بسیار مفید است. این گیاه پرخاصیت همچنین برای رشد و نمو استخوانها سودمند است و به همین خاطر مصرف آن به زنان باردار و شیرده توصیه می‌شود.

شلغم مهمترین گیاه ضد سرطان محسوب می‌شود تا جایی که حتی گسترش سرطان را متوقف می‌کند. شلغم پخته نیز دارویی بسیار موثر برای درمان برونشیت است. این ماده غذایی سودمند حاوی نشاسته، پروتئین و سلولز است و به همین سبب به عنوان یکی ماده غذایی نیروزا شناخته می‌شود.

متخصصان تغذیه توصیه می‌کنند که در فصل زمستان برای پیشگیری از سرماخوردگی و بیماریهای تنفسی حداقل چند نوبت در هفته شلغم بخورید. اگر به ناراحتی معده مبتلا نیستید به یاد داشته باشید که خواص آب شلغم خام بیشتر از شلغم پخته است اما به طور کلی آب شلغم، بدن را تمیز کرده و مواد سمی را از بدن خارج می‌سازد.

اجتماعی‌شدن و تأثیر آن بر زندگی فرد 

اجتماع > جامعه‌شناسی  - 
اجتماعی‌شدن فرایندی است که به انسان شیوه‌های زندگی‌کردن در جامعه را می‌آموزد، به او شخصیت می‌دهد و توانایی‌هایش را در جهت ایفای وظایف فردی به‌عنوان عضوی از جامعه توسعه می‌بخشد.

فرد در خلال اجتماعی‌شدن شناخت لازم برای ایفای نقش‌های اجتماعی را به دست می‌آورد. این روند بسیار گسترده و پیچیده که در طول زندگی فرد تداوم می‌یابد شامل آموزش زبان‌، باورها و نگرش‌ها و ارزش‌های جامعه است و به فراگیری رفتار‌های مناسب با هنجار‌های پذیرفته شده جامعه منجر می‌شود.

بنیادی‌ترین بخش اجتماعی شدن، در دوران کودکی رخ می‌دهد اما این روند در سراسر عمر آدمی ادامه می‌یابد. می‌توان به‌روشنی اندیشید که در هنگام تولد و در طول ماه‌های نخستین، وضعیت کودک از هر جهت روشن و واضح است؛کودک از سویی به‌طور کامل بیرون از جامعه است و از  نیازهای فیزیولوژیک خود که از طریق آمادگی جسمانی‌اش مشخص می‌شود، پیروی می‌کند؛ از سوی دیگر جامعه نمی‌تواند به‌طور مستقیم به او بپردازد، مگر به‌طور کلی از طریق والدین او و آن هم برای ارضای نیازمندی‌های جسمانی‌اش.

برای اینکه روند اجتماعی شدن صورت گیرد، لازم است در جامعه تمایل به اجتماعی کردن وجود داشته باشد و همچنین افرادی وجود داشته باشند که این مسئولیت را به‌عهده بگیرند.اما برای اینکه تمامی این فرایند بتواند انجام گیرد، ضروری است که کودک قابلیت اجتماعی شدن را دارا باشد و بتواند از امکاناتی که در اختیارش گذارده می‌شود، استفاده کند.

مراحل اولیه اجتماعی شدن

کودک به سرعت از طریق آموزش شرطی می‌شود. او به‌زودی می‌آموزد که در چه شرایطی تشویق یا تنبیه می‌شود. او به سرعت درمی‌یابد که چه رفتارهایی پاداش در پی‌دارند و از سوی دیگر به‌تدریج با وضعیت و شرایط پیرامونی پیوند می‌خورد و به‌تدریج از وجود دیگرانی که حضورشان به‌مدت طولانی در کنارش است آگاهی می‌یابد.

کودک تمامی آنچه که خانواده به او انتقال می‌دهد را جذب می‌کند. در واقع خانواده نخستین گروه مرجع فرد محسوب می‌شود؛ یعنی فرد به خاطر وابستگی به آن گروه، از سوی گروه‌های دیگر حتی خودش مورد داوری و ارزیابی قرار می‌گیرد.
گروه‌های دیگر از قبیل مدرسه‌، گروه‌های همسالان، دسته‌ها، جنبش‌های سازمان یافته و ...  در اجتماعی شدن کودک دخالت دارند.

البته در حال حاضر با پیشرفت دانش فنی و گسترش وسایل ارتباط جمعی شاهد پیدایی و تولد نسل‌های تازه هستیم. کودکان از نخستین برهه از زندگی‌شان در مسیر سیلی از امواج گوناگون و پیام‌های متعدد قرار می‌گیرند و این اطلاعات از دور‌ترین نقاط جهان وارد خانه‌های آنان می‌شوند.

بنابراین به‌نظر می‌رسد که دنیای ارتباطات به مرور فرزندان تازه‌ای در خود پرورش می‌دهد و نسل‌های جدیدی را پدید می‌آورد که دنیای متفاوتی با بزرگ‌تر‌ها دارد و باید برای پرورش بهتر این نسل برنامه‌های مناسب و در خور تدارک دیده شود.

برای آنکه اعضای جامعه ارزش‌های فرهنگی جامعه خود را بپذیرند و با دیگر افراد جامعه همانند شوند باید از راه‌های اصلی جامعه پذیری یعنی یاد‌گیری و درونی کردن هنجارهای اجتماعی استفاده کرد:

1- یادگیری: فرایندی است که به وسیله آن هر موجود زنده اطلاعات لازم را برای تغییر رفتار از طریق تجربه کسب می‌کند.

کودکی که والدینش او را وادار به رعایت نظافت، داشتن اخلاق خوب و پیروی از آداب معاشرت می‌کنند، تابع نوعی یادگیری می‌شود که به وسیله تکرار حرکات و رفتارهای ویژه در ذهن او تثبیت می‌شود.

عوامل بسیاری در پایداری یادگیری مؤثرند مانند: توانایی، جدیت، شایستگی، تندرستی، رغبت یادگیرنده، عادت‌های شغلی، گروه همگان، معلمان، شکل و محتوای آنچه از رسانه‌های گروهی بر فرد عرضه می‌شود و تکرار، تقلید، پاداش و تنبیه و آزمایش و خطا.

2- درونی کردن هنجارهای اجتماعی: فرد در فرایند اجتماعی شدن‌، ارزش‌ها و هنجارهای فرهنگی جامعه خود را کسب می‌کند و به آن حالتی درونی می‌بخشد. این امر نیاز به طی مراحلی چون: کنش متقابل با دیگران‌، تجربه پذیری عاطفی و یادگیری زبان دارد.
چنانچه ارزش‌ها و هنجار‌های اجتماعی در فرد درونی نشود فرد آن‌ را با رغبت و رضایت انجام نمی‌دهد و فقط هنگامی به آنها می‌پردازد که ناظری بر کارش وجود داشته باشد.

اهداف اجتماعی شدن

هدف‌های بنیانی فرایند اجتماعی شدن را می‌توان به قرار زیر خلاصه کرد:

1-  شخص باید مهارت‌های ضروری را که برای زندگی در جامعه ضروری است فراگیرد.

2- شخص باید بتواند به‌صورت مؤثری با دیگران ارتباط برقرار کند و توانایی خواندن‌، نوشتن و سخن گفتن پیدا کند.

3- فرد باید بتواند نیاز‌های بدنی خود، همچنین قضای حاجت را به شیوه‌های قابل‌قبول جامعه فرا گیرد.

4- فرد باید ارزش‌ها و اعتقادات اساسی جامعه خود را در ذهن متمرکز کند.

خود: فرد حین اجتماعی شدن می‌آموزد که خود را یک ذات جدا، مشخص و مستقل در نظر بگیرد و از همه اشخاص و اشیا متمایز کند. «خود» دارای هویت مشخصی است که دیگران در برابر او واکنش نشان می‌دهند. نوزاد انسان هنگام تولد مفهومی از خود ندارد و در واقع در فرایند اجتماعی شدن از هویت خود آگاه می‌شود.

تصویر فرد از خود، سهم مهمی در مشخص ساختن چگونگی نقشی که او کم و بیش باید ایفا کند دارد. اعتماد به نفس در انجام هر کار، اثری فراوان بر انجام موفقیت‌آمیز آن عمل می‌گذارد و به آن وابسته است. عدم‌اعتماد، از سوی دیگر‌، غالبا به شکست یا ناکامی می‌انجامد. به‌عنوان مثال چنانچه نوجوانی در مدرسه بخواهد تحصیلات خود را با موفقیت به پایان برساند باید نخست معلمین و والدینش در او اعتماد به نفس ایجاد کنند. درصورتی که دانش‌آموز تکالیف خود را با اعتماد به نفس کمی انجام دهد شانس موفقیت او در تحصیلات به‌صورت چشمگیری تنزل پیدا خواهد کرد.

انواع اجتماعی شدن

اجتماعی شدن ممکن است به‌گونه‌ای رسمی و غیررسمی انجام شود. نهاد‌های آموزشی و نظامی، نمونه نهاد‌های رسمی‌ای است که به‌صورت دستگاه ساخت یافته تری، مسئول انتقال شیوه‌های پذیرفتن عمل و اندیشه جامعه به فرد است. در عین حال اجتماعی‌شدن ممکن است از طریق روابط متقابل با گروه‌های همبازی یا عضویت در گروه‌های غیررسمی و باشگاه‌ها نیز صورت گیرد.

چارلز هورتون کولی (جامعه شناس)بر این باور است که طبیعت اجتماعی انسان بر اثر ارتباط و تماس مستمر با دیگران به‌وجود می‌آید. وی با بررسی خاص در مورد فرایند اجتماعی شدن کودکان، افرادی که به‌تدریج وارد دنیای کودک می‌شوند را به دو دسته خانواده و همبازی‌ها و سایرین تقسیم می‌کند.

کودک ضمن ارتباط با افراد دسته اول(خانواده و همبازی‌ها)به احساس موجودیت خویش می‌رسد و این از راه توجهی حاصل می‌شود که آنها به رفتار کودک دارند، سپس کودک در ارتباط با دسته دوم (دیگران)نظر آنها را نسبت به خویش درمی‌یابد و پی‌می‌برد که دیگران نسبت به او چه نظری دارند. از این طریق کودک درباره خویش عقیده خاصی پیدا می‌کند.

کودک نمی‌تواند تصویر واقعی خویش را چنان که هست مشاهده کند، بلکه ملاک عمل او از خوب یا بد بودن رفتارش آن است که عقیده سایرین را درباره خود مورد توجه قرار دهد. بنابراین در اجتماعی شدن کودک خانواده و جامعه نقش مهمی را ایفا می‌کنند و چنانچه کودک در سال‌های اولیه زندگی خود از جامعه یا خانواده دور افتد آسیب‌های جبران‌ناپذیری بروی وارد خواهد آمد. به‌عنوان نمونه باید به مطالعات «کینگزلی دیویس» در مورد رفتار کودکان وحشی که دور از اجتماع رشد یافته‌اند توجه کرد. او اخلاق و رفتار دو کودک را بررسی کرده است.

این دو کودک به هنگامی که در جنگل‌های هندوستان کشف شدند شباهت بیشتری به وحشیانی که در جنگل زندگی می‌کردند داشتند تا انسان؛ چون حیوانات چهار دست و پا حرکت می‌کردند، به سخن گفتن آشنا نبودند و حرکات و علائم نا‌مفهومی از خود بروز می‌دادند، فاقد احساسات و عواطف موجود در جامعه انسانی بودند و از گوشت خام استفاده می‌کردند.

دوری از جامعه و افراد انسانی آسیبی جدی در خلق و خو و رفتار این کودکان وارد کرده بود که در اینجا اهمیت خاص اجتماعی شدن در جامعه هویدا می‌شود. نتیجه آنکه اجتماعی شدن در زندگی فرد نقشی اساسی دارد، بنابر‌این نقش خانواده، جامعه و به‌خصوص رسانه‌های ارتباط جمعی در آگاه‌سازی‌ و درونی کردن ارزش‌ها و هنجار‌های اجتماعی در فرد از سال‌های نخست زندگی از ضرورت‌های غیرقابل انکار به‌شمار می‌رود.

اجتماعی شدن  ، ارزش اجتماعی، انسان شناسی شهری،  جامعه شناسیشهری ،هنجار اجتماعی. مدیریت فرهنگی حوزه شهری در طی برنامه های بلندمدت و کوتاه مدت باید در جهتتقویت رفتارهای اکتسابی شهر فعالیت هایی را به صورت مستقیم و غیرمستقیم پایه ریزینمایند . بر این اساس در این مقاله در پی بررسی سوالات ذیل در حوزه فرهنگی واجتماعی مدیریت شهری با تأکید بر فعالیت های مدیریت شهری میباشیم.
 اجتماعی شدن در شهر چه جایگاهی داشته است؟
نقش هنجارهای اجتماعی درساخت شهری چه بوده است؟
ارزش های اجتماعی در شهر به چه مسائلی در شهر پرداختهاست؟
اهمیت نقش اجتماعی شدن در شهر
    از بعد جامعه شناسی و انسان شناسی شهری ، اجتماعی شدن و فرهنگ پذیری بایدبصورت همه جانبه حیات زندگی شهروندان را در برگیرد؛ و هدف از آن، کسب آگاهی ها والگوهای متنوع زندگی شهری است.
    اجتماعی شدن یا جامعه پذیری شهری، باید باتوجه به شناخت نیازهای اجتماعی و فرهنگی هر منطقه شهری صورت گیرد . سازمان ها ونهادهای پژوهشی شهرداری با ارائه شناخت منطقی از نیازمندی های هر منطقه شهری ومتناسب با سطح فرهنگی و اجتماعی شهروندان، یکسری از آموزش های اجتماعی را  بطور خاصو یکسری از الگوهای یادگیری اجتماعی را  بطور عام تعلیم دهند؛ و  بصورت کنش متقابلو مستمر  در طی  سال  ترویج دهند .
    اهداف اساسی جامعه پذیری در شهر این استکه نهادهای فرهنگی ، شهروند را برای کسب مهارت های ضروری زندگی  باید آماده نمایند . نهادهای اجتماعی و فرهنگی مدیریت شهرداری از طریق این جامعه پذیری باید بصورتموثر، بتوانند با دیگران ارتباط برقرار کنند ، این ارتباط متقابل همان کسب توانائیهای لازم یا همان آموزش های اجتماعی است .
    از دیگر اهداف جامعه پذیری درشهر این است که از طریق اجتماعی شدن شهروندان با الگوهای رفتار شهروندی ، افرادبتوانند نیازهای خود را به شیوه های قابل قبول حل نمایند. همچنین نهادهای شهری بایدشهروند را در جهت نهادینه کردن و متمرکز ساختن ارزش ها و اعتقادات اساسی که برایزندگی کردن در یک شهر لازم است از طریق اجتماعی شدن آماده نمایند . «1- یکی ازمقاصد جامعه پذیری شهری آموزش قواعد و نظامات اساسی ، از آداب و عادات و رفتارروزمره گرفته تا روشهای علمی ، به افراد است .2- فراگرد جامعه پذیری به همان میزانکه عادات و رفتار فرد را مطابق هنجارهای اجتماعی ، ‌تحت نظم انضباط در می آورد بهامید و آرزو می دهد .3- فراگرد جامعه پذیری شهری از طریق برآورده ساختن آرزوها ،امیدها و سوداهای فردی یا ممانعت از دستیابی بدانها برای فرد هویت می آفریند .4- فرایند جامعه پذیری شهری نقش های اجتماعی و نگرش ها ، انتظارات و گرایشات مربوط بهنقش شهروندان را به افراد جامعه می آموزند . 5- هدف دیگر فرایند جامعه پذیری شهریآموختن مهارت ها است نهادهای فرهنگی و اجتماعی مدیریت شهری با مشارکت سایر نهادهایآموزشی مهمترین وظیفه اجتماعی کردن شهروندان را برای نظم و حل معضلات شهری بر عهدهدارند »  ( علاقه بند ،‌ 1375 ؛ 76 )
در ساخت چنین فرایندی یکسری از عوامل بهنهادهای شهری می توانند در جهت گسترش اجتماعی شدن شهروندان کمک نمایند .
    خانواده : خانواده به عنوان هسته اصلی هر جامعه ای نقش موثر در فرایند اجتماعی شدنشهری داشته . یکسری از آموزش ها و مهارتهای اجتماعی برای خانواده ها خصوصاً زنان ،‌کودکان انعکاس موثری در تقویت گسترش فرهنگ شهری داشته . بر این اساس نهادهای فرهنگیو اجتماعی شهر با سرمایه گذای و برنامه ریزی اجتماعی و فرهنگی برای آموزش های لازمبه زنان خانه دار در جهت نظم و رعایت فرهنگ شهری و استفاده از الگوهای رفتاری مناسبمی توان به تاثیر این نهاد در توسعه فرهنگ شهروندی اذعان نمود .
     مدرسه: درجامعه های صنعتی امروز یکی از نهادهایی که در کنار خانواده مستقیماً در اجتماعی شدنافراد جامعه نقش دارد مدرسه است . « در جوامع پیشرفته ، این مسئولیت و اجتماعی شدن، به سازمانهای رسمی مانند مدرسه واگذار شده است . در واقع مدرسه نخستین دستگاهیاست که مسئولیت انتقال دانشها و معارف انباشته شده به فرد را برعهده دارد . مدرسهبه عنوان عامل اجتماعی ساختن بر اساس قواعدی که انتظار می رود هر فرد از آن تبعیتکند سازمان یافته است»  ( کوئن ، 131: 111 )
حوزه فرهنگی و اجتماعی مدیریتشهرداری ، در جهت ارتقاء فرهنگ شهری با مشارکت سازمان آموزش و پرورش فعالیت ها واقدامات مناسبی را انجام داده از فعالیت های این مشارکت ، گسترش و تقویت ورزشهمگانی و اهمیت آن در مدارس ، توسعه ترویج فرهنگ دینی و تجهیزات کتابخانه ای و ... بوده است.
    رسانه های جمعی: در اغلب کشورهای پیشرفته ، رسانه های جمعی نقشاساسی در فرایند اجتماعی شدن بازی می کنند . ارتباط موثر مدیریت شهرداری با وسایلارتباط جمعی، در زمینه آموزش و کسب مهارت های فرهنگ شهروندی و در زمینه گسترشهنجارهای اجتماعی شهر و انعکاس فرهنگ  شهری از زمینه های موثر اجتماعی شدن شهری میتواند تلقی گردد .
    مسجد : مسجد به عنوان پایگاه اجتماعی در اسلام ، در حالحاضر در شهرها نقش موثری در شکل گیری فرهنگ شهروندی می تواند داشته باشد . شهرداریبا مشارکت این پایگاه های شهری در زمینه گسترش فرهنگ کتاب و کتابخوانی، آموزشهای توسعه فرهنگ شهری و محله ،‌ برگزاری جلسات و کار گروههای اجتماعی، حل معضلات ومشکلات محله و منطقه و..... می توانند در بهینه سازی ، بهبود و برنامه ریزی فرهنگیو اجتماعی شهری موثر واقع گردد.
    موسسات فرهنگی :  این موسسات در سطح شهر، بامشارکت و نظارت حوزه فرهنگی و اجتماعی، در زمینه ارتقاء فرهنگ شهری با ارائه برنامههای دینی ،  ورزشی ،اجتماعی ، فرهنگی و هنری می توانند شهروندان را برای کسبیادگیری زندگی شهری آماده نماید. و حتی با ارائه خدمات اجتماعی در شهر چون گذراناوقات فراغت ، کانونهای مشاوره ای و ... به حل معضلات و مشکلات شهری و تقویت فرهنگشهری پرداخته.
    فضاء های ورزشی : از دیگر عوامل ساخت فرایند اجتماعی شدن درشهر، خصوصاً در جهت تقویت وتشویق گسترش ورزش همگانی و پر کردن اوقات فراغت ،فضاءهای ورزشی می باشند که با همکاری هیات ورزش همگانی شهر، خدمات مناسبی در جهتترویج ارتقاء فرهنگ شهری  می توان ارائه داد .
   
    حوزه اجتماعی و فرهنگی شهرداری، از طریق الگوهای رفتار فرهنگی و اجتماعی متناسب باشهر باید به شهروندان رفتارها را آموزش دهند و سودمندی ها و کاربردهای این الگوهارا برای مردم بازگو کنند و از این طریق به بقای شهر و پایداری الگوهای روابط متقابلمیان شهروندان و نهادهای شهری برای حل مشکلات کمک نمایند .
    نهادهای فرهنگی واجتماعی شهر و شهرداری  نقش یک پزشک را دارند که باید الگوهای رفتاری متناسب با شهر وزندگی شهری را بصورت نسخه ای مناسب برای حل و بهبود معضلات شهری تجویز کنند؛ و درعین حال به دنبال نفی الگوهای غلط زندگی شهری باشند .
    شهرداری در فضاهایاجتماعی و فرهنگی ، ورزشی ، ‌خانه های فرهنگ ، فرهنگسراها ،‌ و....، قوانین فرهنگیو اجتماعی مطلوب یک شهر ، کسب مهارتهای زندگی شهری ، اثرات اجتماعی و فرهنگی ورزش وبازیهای ورزشی ،‌ نحوه زندگی در آپارتمان ، رعایت قواعد و ضوابط اجتماعی ترافیک ،حل معضلات نابهنجاری های شهری ، آشنایی با بیماری های جسمی و پزشکی در شهر وجلوگیری از عوارض آن و ...  باید آموزش دهد .
    این گونه فعالیت ها و الگوهایرفتاری از شاخص های اصلی خدمات فرهنگی و اجتماعی مدیریت شهرداری ها می باشد. حوزههای فرهنگی و اجتماعی شهرداری ها باید به دنبال گسترش ارتقاء عادات و سنت هایفرهنگی و اجتماعی زندگی شهری باشند . در این زمینه تنها نباید یکسویه به این مسئلهتوجه کنند و بصورت همه جانبه در ابعاد کلی و جزئی با توجه به نیازهای عمومی و خصوصیشهر و محلات شهری این الگوها را مدام و مستمر آموزش دهند ؛ علاوه بر این به دنبالقضاوت ها و رفع نواقص خود باشند .

حسابداری دولتی

تعریف حسابداری دولتی:

حسابداری دولتی نظامی است که اطلاعات مالی مربوط به فعالیتهای وزارتخانه ها و موسسات دولتی را بمنظور تصمیم گیری صحیح مالی و کنترل برنامه های مصوب بودجه سالانه و منابع مالی مورد استفاده دولت، جمع آوری، طبقه بندی، تلخیص و گزارش می نماید.       

در تعریف بالا تاکید بر برنامه های مصوب سالانه و منابع مالی دولت شده است به دلیل آنکه کنترل بودجه و منابع مالی دولت از اصول بنیادین حساباری دولتی است.

در حسابداری دولتی مراحل حسابداری برای کنترل برنامه مصوب سالانه و نیز جلوگیری از تداخل منابع مالی مورد استفاده به کار گرفته می شود. پس کنترل بودجه از اصول بنیادی حسابداری دولتی است .

مشخصات یک موسسه دولتی:

موسسه دولتی بایستی حتما همه مشخصات ذیل را داشته باشد وگرنه موسسه دولتی نیست:
1-   تشکیلات و سازمان مشخصی داشته باشد
2-   به موجب قانون تشکیل شده باشد.
3-   زیر نظر یکی از قوا باشد.
4-   عنوان وزارتخانه نداشته باشد.
شرکت دولتی : به واحد سازمانی مشخصی گفته می شود که با اجازه قانون تشکیل شده و بیش از پنجاه درصد از سرمایه آن متعلق به دولت باشد.

تفاوت سازمانهای انتفاعی و بازرگانی با سازمانهای غیر انتفاعی دولتی:

1-   انگیزه: هدف اصلی تشکیل سازمانهای بازرگانی عموما سود است اما سازمانهای دولتی بنا به ضرورتهای اجتماعی و قانونی تاسیس می شوند و سود نمی تواند انگیزه ای برای تشکیل آنان باشد.

2-   مالکیت: مالکیت سازمانهای دولتی اصولا عمومی است و سهامداران آن همه مردم کشور می باشند و مالکیت فردی یا بصورت سهام قابل خرید و فروش در سازمانهای دولتی وجود ندارد.

3-   منابع مالی :

در موسسات دولتی عموما از طریق مالیات تامین می شود.

در موسسات بازرگانی از طریق سهامداران خصوصی تامین می شود.

4-   در سازمانهای دولتی هزینه ها با درآمدها مربوط نیستند

.5-   هدف از وصول مالیات بیشتر توسط دولت تمرکز ثروت نیست بلکه هدف توزیع عادلانه ثروت و تقویت بنیه مالی برای خدمات بیشتر به جامعه است.

مقایسه حسابداری دولتی و حسابداری بازرگانی :

الف- موارد افتراق :

1-   صورتهای مالی آنها با هم متفاوت است چون انگیزه تاسیس سازمانهای بازرگانی تحصیل سود است و لذا صورت سودو زیان یکی از صورتهای مالی اساسی موسسات بازرگانی است، در حالیکه در حسابداری موسسات دولتی به صورت دریافت و پرداخت یا صورت درآمد و هزینه اکتفا می شود. همچنین در حسابداری بازرگانی، ترازنامه وضعیت دارائیها و بدهیها و حقوق صاحبان سهام را در یک تاریخ معین نشان می دهد، در حالیکه در حسابداری دولتی دارائیهای ثابت به محض خرید به حساب هزینه منظور می شوند و انعکاس آنها در ترازنامه میسر نیست لذا این ترازنامه نمی تواند وضعیت مالی موسسه را در یک تاریخ معین نشان می دهد.
2-   لزوم رعایت کنترل بودجه ای : در حسابداری دولتی نگهداری حساب درآمد و هزینه عمدتا به منظور کنترل بودجه مصوب صورت می گیرد، لذا اهمیت کنترل بودجه در سازمانهای دولتی کمتر از اهمیت اندازه گیری سود ویژه در حسابداری بازرگانی نیست. کنترل بودجه در موسسات بازرگانی به اندازه حسابداری موسسات دولتی قابل ملاحظه نمی باشد.

3-   لزوم نگهداری حسابهای مستقل : در حسابداری دولتی هر منبع مالی یک حساب مستقل محسوب و از نقطه نظر حسابداری مانند یک موسسه مستقل با آن برخورد می شود. لزوم نگهداری حسابهای مستقل موجب می شود که سیستم حسابداری مورد استفاده متناسب با این ضرورت تغییر نماید. بنابراین حسابداری حسابهای مستقل در دولت با حسابداری بازرگانی تفاوتهایی دارد.

4-   تفاوت در نحوه ثبت دارائیهای ثابت: در حسابداری دولتی دارائیهای ثابت به محض خرید به حساب هزینه منظور می شوند در حالیکه در حسابداری بازرگانی دارائیها در موقع خرید به بهای تمام شده به حساب دارایی منظور می گردند و سپس به تدریج و براساس عمر مفید به حساب هزینه منعکس می شوند.
5-   تفاوت در مبنای حسابداری: در حسابداری دولتی مبنای نقدی یا نقدی تعدیل شده و یا نیمه تعهدی مورد استفاده قرار می گیرد لیکن در حسابداری بازرگانی به لحاظ رعایت اصل وضعیت هزینه های یک دوره از درآمدهای همان دوره فقط از مبنای تعهدی کامل استفاده می شود. در سیستم نقدی دریافت و پرداخت وجه مبنای ثبت درآمد یا هزینه است، در حالیکه در سیستم تعهدی کامل تحصیل درآمد یا تحقق هزینه مبنای ثبت درآمد یا هزینه در دفاتر می باشد و زمان دریافت و پرداخت وجه آنها مورد توجه قرار نمی گیرد.

کاربرد حسابداری دولتی:

1-   اطلاعات مفید و قابل اعتمادی را برای تعیین و پیش بینی ورود، خروج و مانده منابع مالی دولت تهیه و در دسترس مسئولین دستگاههای دولتی یا مسئولین ارشد مالی دولت قرار می دهد.
2-   اطلاعات مالی معتبری برای تعیین و پیش بینی وضعیت مالی دولت و واحدهای تابعه آن تهیه و در اختیار تصمیم گیرندگان قرار می دهد.

3-   اطلاعات لازم و مفیدی را برای برنامه ریزی، بودجه بندی، جمع آوری و پس از قابل استفاده نمودن آن در اختیار مسئولین رده های مختلف مدیریت دولتی قرار می دهند تا آثار تحصیل و مصرف منابع مالی را در تحقق اهداف عملیاتی دولت بررسی و مورد ارزیابی قرار دهند.

4-   سیستم حسابداری دولتی ابزار قابل ملاحظه ای برای ارزیابی کارائی مدیران اجرایی به حساب می آید. سیستم حسابداری دولتی از سیستم بودجه بندی پیروی می نماید و اطلاعات مالی را با اطلاعات مالی قابل پیش بینی شده در بودجه مقایسه و به افشای انحرافات مطلوب و یا نامطلوب بودجه می پردازد.

به عنوان مثال در سیستم بودجه بندی عملیاتی که یک سیستم بودجه بندی پیشرفته است، بهای تمام شده یک فعالیت یا پروژه با قیمت ها ی استاندارد پیش بینی و در بودجه سالانه منظور می شود. سیستم حسابداری دولتی به پیروی از سیستم بودجه بندی عملیاتی، اطلاعات مالی واقعی مربوط به بهای تمام شده فعالیت یا پروژه را جمع آوری نموده و پس از طی مراحلی با بهای تمام شده استاندارد مقایسه و انحرافات مطلوب یا نامطلوب را نشان می دهد. لازم به توضیح است که انحرافات مطلوب در مورد بهای تمام شده طرح یا پروژه و یا فعالیت به پائین بودن بهای تمام شده واقعی در مقایسه با بهای تمام شده پیش بینی شده می گویند، به شرط آنکه در کیفیت طرح، پروژه یا فعالیت تغییری حاصل نشود. در این صورت می توان کاهش بهای تمام شده واقعی را به شرط ثابت بودن قیمت کالاها و خدمات مورد نیاز، نتیجه مدیریت صحیح بر اجرای پروژه ها، طرحها و فعالیتها دانست.

5-   یکی دیگر از موارد استفاده حسابداری دولتی، ایجاد ارتباط صحیح بین واحدهای اجرائی دولت می باشد. از طریق سیستم جسابداری دولتی اطلاعات مالی مورد نیاز واحدهای اجرایی دولت تامین می گرددو این اطلاعات بر حسب نیاز بین واحدهای اجرایی دولت مبادله می شود.

استفاده کنندگان حسابداری دولتی:

الف: استفاده کنندگان داخل سازمان مانند:‌

1-   مسئولین برنامه ریزی :

مسئولین برنامه ریزی هر سازمان دولتی برای هر چه بهتر تنظیم کردن بودجه سالانه سازمان از اطلاعات مالی واقعی یا عملکرد بودجه استفاده می نمایند. لذا امور مالی سازمان دولتی اطلاعات واقعی در مورد اجرای بودجه سالانه را در اختیار مسئولین برنامه ریز قرار می دهد.

2-   وزیر یا رئیس موسسه:

اطلاعات مالی وزارتخانه یا موسسه بصورت خلاصه در اختیار وزیر یا رئیس موسسه قرار می گیرد تا به نحوی از جریان امور مالی سازمان تحت مسئولیت خود مطلع شوند و به ترتیبی بر فعالیتهای مالی و کارائی مدیران اجرایی نظارت نمایند.

3-   مدیران سطوح میانی:

این مدیران متناسب با نیاز از اطلاعات حسابداری و مالی برای برنامه ریزی واحد تحت سرپرستی خود استفاده می کنند.

4-   بازرسان و حسابرسان داخلی:

بازرسان و حسابرسان داخلی سازمان دولتی برای ارزیابی تاثیر کنترلهای مالی و گزارش آن به مقامات مجاز وزارتخانه یا موسسه دولتی به طریقی از خدمات حسابداری استفاده می کنند.

ب: استفاده کنندگان خارج از سازمان یا وزارتخانه :

1       - هیات دولت:

هیات دولت بمنظور نظارت و کنترل سازمانهای دولتی از اطلاعات مالی و حسابداری استفاده می کند.
2-   مجلس نمایندگان :

نظارت پارلمانی در ایران از طریق گزارش تفریغ بودجه که توسط دیوان محاسبات کشور تهیه می شودصورت می گیرد. گزارش تفریغ بودجه براساس صورتحساب عملکرد سالانه بودجه کل کشور تنظیم می شودو صورتحساب عملکرد سالانه بودجه از تلفیق اطلاعات مالی استخراج شده از صورتحسابهای سالانه دستگاه دولتی حاصل می گردد. بنابراین نمایندگان مجلس هر کشور از سیستم حسابداری دولتی برای نظارت بر اجرای بودجه سالانه دولت و در نهایت کنترل برنامه های مصوب دولت استفاده می نمایند.
3-   حسابرسان مستقل

طبق اصل 55 قانون اساسی دیوان محاسبات کشور مسئول رسیدگی به حسابهای وزارتخانه ها و موسسات و شرکتهای دولتی است. و نتیجه این حسابرسیها در گزارش تفریغ بودجه منعکس و به اطلاع نمایندگان مجلس می رسد. بنابراین حسابرسان دیوان محاسبات کشور به عنوان حسابرس مستقل نیز از حسابداری دولتی در جهت پیشبرد اهداف خود که همان حراست از بیت المال است استفاده می نمایند.
4-   مردم:

عموم مردم نیز از طریق دسترسی به گزارش تفریغ بودجه که حاصل حسابرسیهای انجام شده دیوان محاسبات کشور، از چگونگی اجرای بودجه سالانه دولت مطلع می شوند پس عموم مردم نیز از اطلاعات مالی و حسابداری استفاده می کنند.

انواع حساب مستقل

هرحساب مستقل یک واحد مالی و حسابداری مستقل با مجموعه ای از حسابهای متوازن می باشد که در آنها وجوه نقد و سایر داراییها، بدهیها، اندوخته ها، مازاد به طور کلی، منابع و مصارفی که به منظور اجرای فعالیتها و عملیات خاص یا نیل به اهداف معین طبق قوانین و مقررات تفکیک شده اند، ثبت می شود.

شروط لازم و کافی ایجاد هر حساب مستقل:

1- وجود یک واحد مالی مستقل شامل وجوه نقد و سایر دارایی هایی که طبق مقررات به مقاصد و مصارف معین و یا برنامه ها، فعالیتها و طرحهای خاص تخصیص یافته اند.
2- وجود یک واحد حسابداری دوطرفه مستقل که فعالیتهای مربوط به واحد مالی مستقل در آن ثبت می شوند.

سه نوع کلی حسابهای مستقل : الف- وجوه دولتی ب- وجوه سرمایه ای ج- وجوه امانی

حساب مستقل برای وجوه دولتی:

معمولا شامل حسابهای مستقل زیر می باشد:
1- حساب مستقل عمومی
2- حساب مستقل درامد اختصاصی
3- حساب مستقل پروژه های عمرانی
4- حساب مستقل تامین مالی و بازپرداخت دیون بلندمدت
5- حساب مستقل وجوه دریافتی بابت خدمات خاص

1- حساب مستقل عمومی: یک واحد حسابداری و مالی مستقل است که در آن فعالیتهای مالی مربوط به داراییها، درامدها و منابع معینی که طبق مقررات برای تامین مالی عملیات، فعالیتها، خدمات جاری، عادی و عمومی هر سازمان دولتی یا غیرانتفاعی مورد استفاده قرار می گیرند ثبت می شوند.
این حساب ممکن است عناوین دیگری چون: "حساب مستقل عملیاتی" ، "حساب مستقل جاری نامحدود"، "حساب مستقل درامد عمومی" یا "حساب مستقل کل" نیز داشته باشد.
مالیاتها، عوارض، جرایم، کمکهای دریافتی از دولت، حق الزحمه خدمات و سایر دریافتها معمولا منابع حساب مستقل عمومی و هزینه های مربوط به اجرای برنامه ها، فعالیتها و عملیات جاری سازمان دولتی معمولا مصارف این حساب مستقل را تشکیل می دهند.
تفاوتهای حساب مستقل عمومی با واحدهای حسابداری مستقل در حسابداری بازرگانی:
1- این حساب مستقل علاوه بر حسابهای عادی، شامل حسابهای بودجه ای برای ثبت درامدهای پیش بینی شده، اعتبارات مصوب و تعهدات قطعی نشده می باشد.
2- هزینه های حساب مستقل عمومی معمولا به منظور تحصیل درامد انجام نمی شود بلکه هدف اصلی اجرای برنامه ها، فعالیتها و عملیاتی است که در بودجه مصوب پیش بینی شده است بنابراین اصل "تطبیق هزینه ها با درامدهای دوره مالی" به منظور تعیین سود ویژه که هدف اصلی موسسات بازرگانی است، در حسابداری حساب مستقل عمومی دارای کاربرد نیست.
3- با وجود اینکه حساب مستقل عمومی دارای عمر نامحدود می باشد، تداوم فعالیتهای مالی حساب مستقل مذکور مستلزم تصویب بودجه سالانه است.
4- در حساب مستقل عمومی شناخت درامد معمولا بر اساس یکی از مبانی حسابداری تعهدی تعدیل شده یا نقدی صورت می گیرد.

2- حساب مستقل درامد اختصاصی: معمولا برای ثبت فعالیتهای مالی مربوط به دریافت و مصرف درامدهای خاصی که معمولا برای مصارف و مقاصد عملیاتی معین وصول می گردند نگهداری می شود. خصوصیات این حساب مستقل اساسا مشابه با حساب مستقل عمومی می باشد و فعالیتهای مالی آن تا زمانی که مجوز قانونی ایجاد حساب مستقل و وصول درامدهای آن به قوت خود باقی است ادامه می یابد.

3- حساب مستقل پروژه های عمرانی: این حساب مستقل جهت ثبت فعالیتهای مالی مربوط به وجوه و منابع مالی که برای ایجاد یا خرید اموال، ماشین آلات و تجهیزات سرمایه ای اساسی به مصرف می رسند نگهداری می شود. بنابراین این حساب مستقل شامل دریافتها و پرداختهای حاصل از فروش اوراق قرضه عمومی صادره جهت خرید یا احداث اموال و تجهیزات سرمایه ای و کمکهای دریافتی و وجوه انتقالی از سایر حسابهای مستقل برای پروژه های عمرانی می باشد.
عمر این حساب مستقل از تاریخ تصویب قانونی هر پروژه شروع و تا تاریخ تکمیل پروژه و انتقال رسمی دارایی های سرمایه ای به سازمان دولتی ادامه می یابد، ولی حسابهای اسمی حساب مستقل مذکور جهت تسهیل در تهیه صورتهای مالی سالانه معمولا در پایان سال بسته می شوند.
دارایی های ثابت یا بدهی های بلندمدت حصل از اجرای پروژه ها معمولا در حساب مستقل پروژه های عمرانی ثبت نمی شود ولی دارایی هایی که به وجه نقد تبدیل و برای پروژه مصرف می شوند در حساب مستقل مذکور منعکس می گردند. به همین ترتیب فقط بدهیهایی که باید از محل داراییهای حساب مستقل پداخت شوند در این حساب مستقل نگهداری می شوند. در نتیجه مازاد این حساب مستقل نمایانگر مابه التفاوت داراییهای جاری با بدهی های جاری یا به عبارت دیگر نشان دهنده وجوه و منابع مالی موجود برای انجام هزینه های حساب مستقل مذکور می باشد.

4- حساب مستقل تامین مالی و بازپرداخت دیون بلندمدت: در این حساب مستقل فعالیتهای مالی مربوط به منابع مالی و درامدهایی که برای بازپرداخت اصل و فرع اوراق قرضه و بدهیها و تعهدات بلندمدت عمومی وصول می گردند ثبت می شود.
در این حساب مستقل علاوه بر حسابهای عادی، حسابهای بودجه ای مربوط به درامدهای پیش بینی شده و اعتبارات مصوب نیز ثبت می شوند ولی نگهداری حساب تعهدات قطعی نشده ضرورتی ندارد زیرا مشخص است که اعتبارات مصوب فقط جهت بازپرداخت دیون و اوراق قرضه بلندمدت مصرف می شوند.
درامدها و منابع مالی حساب مستقل مذکور شامل مالیاتهای قابل وصول و سود سرمایه گذاری های انجام شده می باشد. فعالیتهای مالی این حساب مستقل معمولا با استفاده از حسابداری تعهدی تعدیل شده ثبت می شود و ترازنامه آن مانند حساب مستقل عمومی و پروژه های سرمایه ای فقط شامل دارایی های جاری و بدهیهای جاری می باشد.
حسابهای دیون بلندمدتی که از محل منابع مالی این حساب مستقل بازپرداخت می گردند بجای انعکاس در حساب مستقل مذکور معمولا در گروه بدهیهای بلندمدت عمومی ثبت می شوند.

5- حساب مستقل وجوه دریافتی بابت خدمات خاص: این حساب که "حساب مستقل عوارض مخصوص" نیز نامیده می شود برای ثبت عملیات حسابداری آن گروه از خدمات و تاسیسات عمومی نگهداری می شود که تمام یا قسمتی از منابع مالی ایجاد یا تحصیل آنها از محل مالیاتها، عوارض و یا سایر وجوه وصولی از صاحبان اموال و مستغلات استفاده کننده از خدمات و تاسیسات مذکور تامین می شود.
وجوه قابل وصول از صاحبان اموال منتفع از تاسیسات ایجاد شده ممکن است توسط سازمان دولتی به اقساط طویل المدت دریافت شود بنابراین احتمال دارد این حساب مستقل وامهایی از بانکها و سایر موسسات مالی دریافت نماید. سود و بهره وامهای دریافتی معمولا به حساب هزینه دوره مالی که موعد پرداخت آنها فرا رسیده است منظور می گردد. به همین ترتیب شناخت درامد حاصل از مالیاتها و عوارض قابل وصول از صاحبان اموال در سالی که موعد دریافت آنها فرارسیده است صورت می گیرد.
دارائی های ثابتی که از محل منابع مالی مستقل وجوه دریافتی بابت خدمات خاص خریداری یا احداث می شوند معمولا در این حساب مستقل ثبت نمی گردند.
عمر مفید این حساب معمولا تا پایان عملیات مالی مربوط به دریافت مالیاتها و عوارض مخصوص، خرید یا احداث دارایی ثابت از محل درامد مذکور و بازپرداخت دیون و وامهای دریافتی دارای تداوم باشد.

خصوصیات مشترک حسابهای مستقل برای وجوه دولتی:
1- گردش و مصرف منابع مالی اساس حسابداری حسابهای مستقل برای وجوه دولتی را تشکیل می دهند
2- درامدهای حسابهای مستقل برای وجوه دولتی معمولا با مبنای حسابداری نقدی یا تعهدی تعدیل شده و هزینه های حسابهای مستقل برای وجوه دولتی با حسابداری تعهدی یا نقدی تعدیل شده در حسابها منعکس می شود.
3- وصول درامدها و انجام هزینه های حسابهای مستقل برای وجوه دولتی تابع محدودیتها و مقررات بودجه ای و قانونی حسابهای مستقل مذکور می باشند. بنابراین سیستم حسابداری این حسابهای مستقل باید کنترل بودجه ای مناسب به خصوص در ورد هزینه ها را ایجاد نماید.
4- فقط اقلامی به عنوان دارایی در حسابها و ترازنامه های حسابهای مستقل برای وجوه دولتی ثبت می شوند که به صورت وجوه نقد یا قابل تبدیل به وجوه نقد در عملیات عادی دوره جاری باشند. همچنین اقلامی به عنوان بدهی در ترازنامه های حسابهای مستقل مذکور ثبت می شوند که از محل دارایی های جاری مورد بحث قابل پرداخت باشند. بنابراین موجودی اموال و دارایی های ثابت و بدهیهای بلندمدت معمولا در حسابها و صورتهای مالی حسابهای مستقل برای وجوه دولتی نشان داده نمی شوند.
5- در حسابهای مستقل برای وجوه دولتی مابه التفوت میان داراییها و بدهیها "ارزش ویژه حساب مستقل" نامیده می شود. قسمتی از ارزش ویژه هر حساب مستقل ممکن است برای مصارف معین اختصاص داده نشده است " مازاد حساب مستقل" یا " مازاد تخصیص نیافته" نامیده می شود.

حسابهای مستقل برای وجوه سرمایه ای: واحدهای حسابداری مستقلی هستند که حسابها و صورتهای مالی آنها مشابه با موسسات بازرگانی می باشد و معمولا شمل حسابهای مستقل زیر می باشند:
1- حساب مستقل خدمات و تدارکات داخلی 2- حساب مستقل انتفاعی

1- حساب مستقل خدمات و تدارکات داخلی: این حسابها جهت ثبت فعالیتهای مالی مربوط به وجوه و درامدهایی که به منظور ارائه خدمات و کالا به سایر سازمانهای دولتی یا حسابهای مستقل تفکیک گردیده اند نگهداری می شود. هدف مالی این حساب مستقل معمولا دریافت قیمت تمام شده خدمات و کالای ارائه شده به علاوه سود کافی برای جایگزین نمودن موجودیها و دارایی هایی است که در عملیات عادی و جاری مورد استفاده قرار می گیرند.

2- حساب مستقل انتفاعی: عملیات حسابداری مربوط به وجوه و منابعی که جهت ارائه خدمات و کالا به مردم در مقابل دریافت قیمت تمام شده خدمات به علاوه سود کافی برای جایگزین نمودن و نگهداری موجودی ها و تاسیسات در این حساب ثبت می گردند.
در این حساب فعالیتها و عملیات مربوط به ارائه خدمات به نحوی مشابه با موسسات بازرگانی تامین مالی می شوند و عمر این حساب مستقل نیز نامحدود است.

خصوصیات مشترک حسابهای مستقل برای وجوه سرمایه ای:
1- بودجه باید به منظور اعمال کنترل بودجه ای برای حسابهای مستقل وجوه سرمایه ای تهیه شود ولی نگهداری حسابهای بودجه ای در سیستمهای حسابداری حسابهای مستقل مذکور الزامی نیست.
2- مانند موسسات بازرگانی، داراییهای جاری و بلندمدت و نیز بدهی های جاری و بلندمدت متعلق به حسابهای مستقل برای وجوه سرمایه ای باید در حسابها و ترازنامه حساب مستقل مذکور منعکس گردد.
3- حسابهای مستقل برای وجوه سرمایه ای دارای صورتحسابهای سود و زیان می باشند که در آنها درامدها و هزینه هایی که با مبنای حسابداری تعهدی کامل ثبت گردیده اند منعکس می شود

حساب مستقل برای وجوه امانی:

واحدهای حسابداری و مالی مستقلی هستند که سازمان دولتی نگهدارنده آنها ملزم می باشد فعالیتهای مربوط به وجوه و اموالی را که بدون داشتن حق مالکیت بر آنها برای مصارف خاص در اختیار خود گرفته است در آنها ثبت نماید.  
منابع اصلی حساب مستقل برای وجوه امانی:

1- وجوه دریافتی توسط صندوقهای بازنشستگی، وظیفه، تامین اجتماعی، پس انداز، بیمه و غیره از کارکنان دولت و از محل اعتبارات مصوب سازمانهای دولتی طبق مقررات مربوط
2- مالیاتها، عوارض و سایر وجوه دریافتی توسط یک سازمان دولتی با حساب مستقل به نمایندگی از طرف دولت و سایر سازمانها و حسابهای مستقل
3- سپرده هایی که به عنوان تضمین یا وثیقه در اجرای مقررات و قراردادهای منعقده توسط سازمانها و حسابهای مستقل از اشخاص حقوقی و حقیقی دریافت می شوند.
4- هدایا، کمکها و اعانات دریافتی توسط سازمانها و حسابهای مستقل جهت صارف خاص
5- درامدها و منابع حاصل از سرمایه گذاریهای انجام شده در سهام شرکتها، اوراق قرضه، اموال غیرمنقول و غیره
6- وجوه و اموال موقوفه که برای مصارف خاص در اختیار سازمان دولتی قرار می گیرد.

انواع حسابهای مستقل برای وجوه امانی:

1- حساب مستقل وجوه امانی قابل مصرف
2- حساب مستقل وجوه امانی غیرقابل مصرف
3- حساب مستقل وجوه امانی بازنشستگی
4- حساب مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها

1- حساب مستقل وجوه امانی قابل مصرف: این حساب مستقل شامل نوعی از درامدها، داراییها و وجوه امانی است که طبق قوانین قابل مصرف برای مقاصد معین می باشد.

2- حساب مستقل وجوه امانی غیرقابل مصرف: این حساب مستقل شامل نوعی از وجوه و داراییهای امانی می باشد که طبق قوانین مربوط اصل منابع آنها را نمی توان مصرف نمود ولی درامدهای آن ممکن است قابل مصرف یا غیرقابل مصرف باشد. بنابراین فعالیتهای مربوط به اصل سرمایه که برای مقاصد خاص نگهداری می شود، در این حساب مستقل ثبت می گردد و درامدهای خالص حاصل از اصل سرمایه وجوه امانی غیرقابل مصرف معمولا به یک حساب مستقل قابل مصرف انتقال داده می شود تا به مصارف خاص خود برسد.

3- حساب مستقل وجوه امانی بازنشستگی: این حساب مستقل شامل حسابهای متوازن مربوط به صندوق بازنشستگی متعلق به کارکنان دولت می باشد. درامدها و هزینه های مربوطه چه اصل منبع قابل مصرف یا غیرقابل مصرف باشد در همین حساب ثبت می گردد.

4- حساب مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها: در این حساب مستقل فعالیتهای مالی مربوط به وجوه و درامدهایی که توسط یک سازمان دولتی به نمایندگی از سایر سازمانهای دولتی وصول می شوند ثبت می گردد.حساب مستقل مذکور معمولا مازاد ندارد زیرا وجوه وصولی برای سایر سازمانهای دولتی بلافاصله یا بعد از مدتی عینا به حسابهای آنها منتقل می شود. در سازمانهای دولتی اکثر کشورها فعالیتهای مالی مربوط به این حساب مستقل در حساب مستقل عمومی یا سایر حسابهای مستقل برای وجوه دولتی با استفاده از حسابداری تعهدی تعدیل شده ثبت می گردند و از نگهداری حساب مستقل خاص برای وجوه مذکور اکثرا خودداری می گردد.

خصوصیات مشترک حسابهای مستقل برای وجوه امانی:
1- حسابداری حساب مستقل وجوه امانی قابل مصرف و حساب مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها اساسا با حسابداری حسابهای مستقل وجوه دولتی مشابه است.
2- حسابداری حساب مستقل وجوه امانی غیرقابل مصرف و حساب مستقل وجوه امانی بازنشستگی اساسا مشابه با حسابداری حسابهای مستقل وجوه انتفاعی می باشد.

اندازه گیری

چشم انداز

تمامی مهندسین ( بدون توجه به اینکه در چه شاخه ای کار می کنند )پیوسته با مسائل اندازه گیری روبرو هستند . مسائلی نظیر اندازه گیری جرم ، نیرو ، دما ، مقدار یک جریان الکتیرکی ، طول ،زاویه و غیره و یا مسائلی مربوط به اثرات جمعی از آنها .نتایج این قبیل اندازه گیری ها خط مشیی را به مهندس نشان می دهد و اطلاعاتی را فراهم می کند که می توان بر اساس آنها تصمیم گرفت .

این قبیل اندازه گیری ها بخشی از علم متالوژی را شکل می دهد به خصوص مربوط به مهندسان مکانیک یا مهندسان تولید می شوند چرا که با اندازه گیری طول و زوایا ارتباطند .

در این بین طول یکی از اجزاء مهم اندازه گیری است و با کاربرد خاصی از اندازه گیری خطی می توان اندازه گیری زاویه را نز انجام داد.

در حقیقت مقصود از اندازه گیری حصول وسیله ای است برای کمک  به تصمیم گیری هر چه بهتر. البته باید گفت که اندازه گیری تا زمانی بر اساس دقت قابل قبولی نباشد یک اندازه گیری کامل نخواهد بود.اگر چه هیچ اندازه گیری دقیق نیست اما ذکر دقت در اندازه گیری به ابعاد اندازه گیری بسیار مفید است. می دانیم عضو لاینفک اندازه گیری است و گریزی از آن نیست ولی به حد اقل رساندن آن ممکن است. در این جا مثالی آورده می شود: فرض کنید که یک اپراتور در اختیار دارید و اندازه اسمی آن 30 mm است. آیا بیان اندازۀ اپراتور به تنهایی کافی است؟ حال اطلاعات زیر را در نظر می گیریم:

(a : خطای اندازه گیری شده در راپراتور -0.0002mm است.

(b : و دقت آن +-0.0004 mm است.

حال هر کسی از این راپراتور استفاده کند اطلاعات کاملی در اختیار دارد و د جهت اندازه گیری دقیق تر یاری اوست.

گاهی اوقات دقت اندازه گیری بالا نیست و می توان از خطا چشم پوشی کرد مثلاً فرض کنید از یک راپراتور(بلوک اندازه گیری) برای اندازه گیری خط مبنای یک ورنیه که فقط mm 0.02 دقت دارد استفاده شود. در اینجا خطا قابل چشم پوشی است چرا که مقدار آن ناچیز است حالا اگر از همین راپراتور برای تنظیم یک کمپراتور (مقیاسه گر) که درجه بندی آن تا mm 0.001 را نشان می دهد استفاده شود مقدار خطا مهم بوده و باید در نظر گرفته شود. با ترتیب دقت اندازه گیری راپراتور دقت کمپراتور، کل دقت اندازه گیری حاسل می شود.

در انتها باید گفت این فصل مرجعی خواهد شد برای مطالب بعدی کتاب .

2-1    انواع خطاها

معمولا در هر اندازه گیری دو نوع خطا می توان تشخیص داد. یک نوع آنهایی می باشند که با دقت بیشتر در کار می توان حذفشان کرد و نوع دیگر که عضو لاینفک اندازه گیری می باشد و به عبارت دیگر نمی توان آنها را به صفر رساند.

1-2-1) خطاهایی که می توان آنها را حذف کرد (آنها را به صفر رساند)

الف) خطاهای ناشی از غلط خواندن:

مثلاً یک میکرومتر به مقدار 28/5 را نشان می دهد 78/5 یا 28/6 خوانده می شود.

ب) خطاهای محاسباتی.

این نوع خطا معمولاً به هنگام جمع کردن اعداد پیش می آید. مثلاً برای جمع کردن یک ستون از اعداد دو راه وجود دارد یآ از بالا، اعداد را با هم جمع کنیم یا از پایین ستون شروع به جمع زدن می کنیم که در هر دو صورت باید جوابها بر هم منطبق باشند در بسیاری مواقع این قبیل خطاها (همچنین خطاهای ناشی از غلط خواندن) نتایج دور از انتظاری به دست می آیند و با تکرار اندازه گیری آشکار می شود. البته همیشه با تکرار ایرادها مشخص نمی شود تنها راه جلوگیری از پیشامد چنین خطاهایی دقت و توجه به جزئیات است.

ج) خطاهای محوری :

این نوع خطاها زمانی اتفاق می افتد که وسیله اندازه گیری با قطعه کاردر راستای صحیح قرار نداشته باشند که معمولا بین اندازه واقعی یعنی D ومقدار غیر حقیقی یعنی M یک رابطه مثلثاتی برقرار خواهد بود.(شکل1-1)

با توجه به شکل، صفحه مدرج با قطعه کار زاویه  می سازد بنابراین (1-1)   در حالت دیگری همین نوع خطا در اثر نا راستایی بین امتداد خط دید و درجه بندی دستگاه اندازه گیری پدید می آیند.

اکثر اندازه گیری ها کم و بیش متأثر از شرایط محیطی در آن نانجام می شوند هستند و مهمترین عامل نیز دماست و هم دمای محیط چندان سودمند نخواهد بود بنابریان باید سعی کرد خود جسم نیز دمای ثابت و حتی الامکان دمای محیط دمای محیط اندازه گیری را داشته باشد. دست زدن به وسیله اندازه گیری خود می تواند دمای وسیله را تغییر داده از دقت آن بکاهد.

بنابراین بهتر است که در طول مدت انداز گیری کلیه وسایل روی یک سطح چوبی  یا پلاستیکی قرار داده شوند، همچنین تا آنجا که امکان دارد وسیله اندازه گیری دارای دسته عایق باشد.

وقتی که درباره اندازه گیری ، بحث می شود باید دو نکته مهم را مورد توجه قرار داد :

1) اندازه گیری مستقیم: قطعه مستقیماً به وسیله ابزار اندازه گیری ، اندازه گرفته می شود. در این حالت تأثیر حاسل از به کار بردن یک دمای غیر استاندارد تولید یک خطای نسبی می کند.

           (2-1)            

L :طول واقعی (اندازه گرفته شده در دمای استاندارد

X : ضریب انبساط طولی قطعه

 : میزان انحراف دما از دمای استاندارد

(2) اندازه گیری غیر مستقیم (نسبی یا مقایسه ای ):

اگر فرض کنیم که دو قطعه داریم که ضریب ننبساطی طولی آنها به ترتیب   باشند.

آنگاه  خطای ناشی از کاربرد دمای غیر استاندارد عبارت است از.

در صورتیکه مقادیر x1 و x2 کوچک باشند و میزان خطا کوچک می شود.

با توجه به مطالب فوق واضح است که اندازه گیری مستقیم هم دما بودن تمامی اجزاء سیستم اندازه گیری مهم بوده بهتر است که تا حد امکان نزدیک به دمای استاندارد باشد.

در بعضی از وسائل اندازه گیری علاوه بر ، عوامل دیگر نظیر میزان رطوبت هوا، فشار هوا، میزان دی اکسید کربن و... قادر به تغییر دقت اندازه گیری می باشند. پس باید در تمام طول  اندازه گیری عوامل فوق ثبت شده و بعد از اندازه گیری آنها تغییر ایجاد می کنند می توان به تداخل سنجها اشاره کرد.

هـ) خطاهای ناشی از تغییر شکل کشسان :

هر شیء کشسان برای تحمل نیرویی بر آن وارد می شود تغییر شکل می دهد به بزرگی این تغییر شکل وابسته به بزرگی نیرو، بزرگی سطح تماس و خواص میکانیکی مواد در حال تماس دارد. پس باید مراقب بود تا میزان بار یا فشار اندازه گیری به هنگام استفاده از روش اندازه گیری. مقایسه ای (یعنی اندازه گیری با کمپراتورها)ثابت باشند.

در بسیاری از کارخانجات برای داشتن اندازه گیری بهتر از کمپراتورها و میکرومترهای رومیزی استفاده می کنند فشار اندازه گیری و منظور از فشار بین سطوح قطعۀ مورد اندازه گیری و وسیلۀ اندازه گیری است ثابت است و اگر سطوح تماس که البته می توانند از انواع مختلف باشند صحیح تنظیم نشوند اندازه واقعی به دست نخواهد آمد.

بنابراین قبل از خواندن هر گونه اندازه گیری یا هر برداشتی از اندازه و ابعاد قطعه کار، باید آن را نسبت به وسیلۀ اندازه گیرةی دقیقاً تنظیم نمود. فرمول زیر تغییر شکل نهایی، در اثر فشارw وارد بر قطعه ای کره ای شکل را نشان می دهد. به عبارت دیگر اگر یک کره استاندارد به شعاع استاندارد  و یک قطعه اندازه گیری کره ای شکل به شعاع قابل اندازه گیری  داشته باشیم که هر دو تحت فشار اندازه گیری W قرار دارند تغییر در فاصله مراکز این دو کره یعنی  ، می شود :

 تغییر شکل نهایی    (4-1)

 و  به ترتیب ضرایب پواسان برای قطعه استاندارد و قطعه کار می باشند. و  و  نیز برای قطعه استاندارد و قطعه کار می باشند. اگر این اندازه گیری به وسیله یک کمپراتور و در دو مرحلۀ A و B انجام شود مقدار خطای  خواهد بود که  تغیؤی شکل نهایی برای مرحلۀ اول و  برای مرحله دوم است. ضمناً باید مقادیر  به طور جداگانه برای هر دو حالت A وB تعیین شود.

نوع دیگر ازتغییر  این شکل کشسان وقتی اتفاق می افتد که یک جسم زیر فشار وزن خود شکم دهد و خم شود) در این حالت برای خطا می توان موقعیت تکیه گاه را تغییر داد. (شکل 2-1)

(a استاندارد خط و میله ی ها که شیب انتهای میله صفر است.

(b لبه های مستقیم انتهایی مشتبه مرکز میله تغییر شکل می دهد.

شکل 2-1) موقعیت های تکیه گاهی برای حالات مختلفی از اندازه گیری (به جنبش ضمیمه مراجعه شود) در حالت اول می بینید که شیب در انتهای قطعه صفر است ولی در حالت دوم شیب در دو انتهای قطعه به همان میزان شیب در وسط قطعه است پس تغییر شکل کشسان حاصل از وزن قطعه در حالت اول کمترین تأثیر را بر طول دارد.

2-2-1 خطاهایی که نمی توان آنها را حظف کرد.

هیچ اندازه گیری نمی تواند کاملاً دقیق باشد چرا که هر مقدرا عددی ثبت شده به چشم انسان بستگی دارد و انسان  می تواند در هر مرحله از خواندن اشتباه کند بنابراین خواندن درجه بندی وسیله اندازه گیری به توانایی مقصدیمتعددی در خواندن درجه بندی و در بعضی حالات نیز به حس لامسه مقصدی وابسته است.

الف) خطاهای ناشی از درجه بندی

اگر درجه بندی که اندازه ها از روی آن خوانده می شود دارای خطا باشد بدیهی است که خود اندازه گیری هم دارای خطا خواهد شد. اسن خطا تا حدودی با میزان سازی در جه بندی وسایل اندازه گیری مطابف استانداردهای معین طول بر طرف می شود. با این حال خطای ناشی از درجه بندی را در اندازه گیری های مقایسه ای با کوچک ترین تقسیمات کاهش می دهند.

ب) خطاها در قرائت.

با چه دقتی می توان یک درجه بندی را خواند؟ البته این بستگی دارد به ضخامت خط کشی ها (درجات) و فاصله بین تقسیمات و ضخامت خط مینا با عقریه ای که برای خواندن بکار می روند.

برای راهنمایی بیشتر در نظر بگیرید که هر گاه عقربه یک وسیله اندازه گیری روی یکی از تقسیمات قرار بگیرد دقت خواندن مقدار عددی، %10I و هر گاه عقربه وسیله اندازه گیری بیت تقسیمات قرار گرفت مقدار دقت %20I دقت تقسیمات درجه بندی باشد .

در این صورت اگر عقربه مقدار 3- واحد (واحد در اینجا واحد تقسیمات درجه بندی است) را نشان دهد و دقت درجه بندی (کوچک ترین مقداری را که درجه بندی نشان می دهد) 0/001mm باشد اندازه نسبی که عقربه نشان داده است -0/003mm و دقت آن 0/0002mm  می شود.

لازم به ذکر است که وقتی یک کمپراتور (مقایسه گر) عمل اندازه گیری را انجام می دهد این دسته از خطاها دوبار اتفاق می افتند. یکبار در حالی که دستگاه بوسیله گیبهای مادر (اندازه گیر های مادر) تنظیم می شود و یکبار زمانی که اندازه قطعه کار از روی دستگاه قرائت میشود.

ج) خطاهای ابزار گیری :

انواع خطاهای مختلفی که در صفحات گذشته شرح داده شدند از انواع جمع شونده هستند به این معنی که در بعضی مواقع باید مقدار دیگری به عنوان حساسیت که در اثر لمس کردن ابزار یا قطعه کار پیش می آید به آنها اضافه کرد . که البته مقدار آن هم به نوع وسیله اندازه گیری که مورد استفاده قرار گرفته است بستگی دارد.

عموماً برای حذف چنین اثری (حساسیت لامسه) که کمپراتورها و مقایسه گرها استفاده می شود استفاده می شود. در اینجا فرض می کنیم که می خواهیم قطر یک اندازه گیر توپظی ساده با قطر اسمی mm 25  را به دست آوریم.

اندازه گیری به کمک کمپراتوری ا بزرگ نمایی 5000  که با یک راپراتور به طول اسمی mm25  و با خطای معلوم mm0.0001   و دقت mm 0.0002  تنظیم شده است انجام می شود.

وقتی راپراتور در دستگاه قرار دارد مقدار 0 قرائت می شود و زمانی که اندازه کسر توپی ار در دستگاه قرار می دهیم مقدار 2/1-  (از تصمیمات درجه بندی) قرائت می شود. ضمناً اثر تغییر شکل جنس هر دو از یک ماده است ضمناً ه هنگام تماس سطوح شرایط به نحوی است که تغییر در آنها بسیار جزئی است. مسئله ذیل به صورت جدولی تنظیم شده است.

بنابراین اندازۀ گیج(اندازه گیر) (یا در واقع قطر آن)

خواهد بود اما با توجه به دقت کل به دست آمده مقدار قطر گیج بین مقادیر زیر محدود خواهد شد.

      قطر گیج

        قطر گیج

3-1    خطاهای ترکیبی

در بسیاری از مواقع اتفاق می افتد که اندازه محاسبه شده نهایی ، تابع است از تعداد اندازه های خاص مثل a,b,c و ... که هر کدام از آنها دارای دقت  و... می باشند.

در ا«ی صورت دقت اندازه گیری  DM با   نشان داده می شود را می توان به کمک مشتق جزیی  به دست آورد.

منظور از  (رند m به رند A) مشتق جزئی m نسبت به a است یعنی متغیر های دیگر را در رابطه M ثابت فرض کرده و نسبت به مشتقa می گیریم و به همین نحو برای و... به عنوان مثال به مسئله ص110 توجه کنید که در یک اندازه گیری دقت به صورت زیر تعریف شده است :

به فرض:

مقدار دقت D به صورت زیر حاصل می شود.

توجه شود که در اثر ایجاد خطا در دما به اندازۀ ، باعث تایری به مقدار mm 024/0 در dD تاثیر حاصل شده است بنابراین L باید با مقدار دقت بیشتری نسبت به w تعیین تعیین شود چرا که dD شامل 96 درصد  و فقط 3 در صد است.

4-1 تاثیر نتایج میانگین یا روشهای آماری

اگر یک اندازه گیری کامل را چندین بار تکرار کنیم مقادیر متفاوتی برای اندازۀ x به دست می آوریم (به فرضx مقدار مورد اندازه گیری می باشد )در نتیجه می توانیم با رسم نمودار های آماری یک فرکانس توزیع به دست آوریم. همچنین به کمک این اطلاعات می توان میزان انحراف داده ها یعنی را پیدا کرد.طبق بررسی های انجام شده 28/99 در صد از مشاهدات بین  که x میانگین مشاهدات است قرار دارند پس می توان گفت که برای کارهای عملی دقت تخمینی  است.

حال اگر ما این مشاهدات را به زیر گروههای تصادفی n تایی تقسیم کنیم و برای زیر گروهای مقدار x میانگین را بیابیم به کمک فرمول های آماری می توانیم یک فرکانس توزیع برای مقادیر x پیدا کنیم. طبیعی است که این روش بسیار دقیقتر از آن است که فقط به اندازه یک بار به اندازه گیری اکتفا کنیم. طبق فرمول زیر می توان مقدار انحراف داده ها را یافت:

: انحراف میانگین استاندارد

: انحراف استاندارد هر مشاهده

n : تعداد عضوهای زیر گروهها یا اندازه نمونه

لنابراین با توجه به مطالب گفته شده در مورد دقت و  می توان گفت که دقت تعیین اندازه میانگین یک نمونه n تایی (n مشاهده ای) عبارت است است:

جدول آماری نشان می دهد که تریباً 95 در صد از تمامی مشاهدات در محدوده  که  میانگین مشاهدات است قرار دارند در حدود 65 درصد از مشاهدات نیز در محدودۀ   قرار دارند . حالا می توان با اطمینان اظهار کرد که مقدار دقت مشاهدات را یافته ایم برای توضیح بیشتر : فرض کنید که دقت تخمین زده شده ی: تک مشاهده  بوده و برابر  باشد. با توجه به بررسی های انجام شده این دقت برای بیش از 99 درصد مشاهدات قابل اطمینان است. بطور ساده تر می گوییم که دقت  برای بیش از 99 در صد مشاهدات درست است . به روش مشابه  که این دقت برای حدوداً 95 در صد از مشاهدات اعتبار دارد و بالاخره

که یان دقت برای حدوداً 95 درصد از مشاهدات ارتباط دارد و بالاخره  که برای 65 درصد از مشاهدات قابل قبول است .اگر این مقادیر را با حد متوسط n مشاهده و ترکیب می کنیم ، خواهیم داشت :

(محدوده اول)  = 99 درصد محدودۀ اطمینان

(محدوده دوم)  = 95 درصد محدودۀ اطمینان 

(محدوده سوم)  =  65 درصد محدودۀ اطمینان

بنابراین به کمک فرمول های داده شده می توان انحراف استاندارد را محاسبه کرد و علاوه برآورد مقدار دقت تعیین می توان محدوده اطمینان آن را نیز به دست آورد.

5-1  روشهای ترسیمی

فرض کنیم در آزمایشی دو متغیر اندازه گیری شده x و y به دست آمده اند. برای یآفتن رابطه بین آنها می توان یک منحنی از مقادیر قرائت شده را ترسیم کرد و با رسم یک خط میانگین رابطه منحنی  خط میانگین رابطه منحنی را تعیین کرد به این معنی که خطاها را در یک از مشاهدات به صورت میانگین در می آوریم (منظور از خط میانگین آن است که منحنی حاصل را با تقریب به صورت یک خط به نام خط میانگین در می آوریم)معولا مشاهدات به نحوی انجام می شود که منحنی حاصل یک خط راست به فرم کلی y=ax+b بدست می آید که a شیب خط و b عرض مبداً است. اگر خط میان به وسیله چشم و به صورت تخمینی انتخاب شود امکان ایجاد خطا خواهد بود. اما اگر در هر نقطه یک مستطیل رسم شود و دقت تعیین هر یک از مشاهدات مشخص شود ، از آنجا که از انتهای هر مستطیل در خط اخراج می شود ، دو خط قابل رسم خواهند بود که در نتیجه دو رابطه به دست می آیند.

با یان روش در حقیقت محدودۀ دقت رابطه منتج به دست می آید استفاده از این روش پر زحمت است و معمولاً از روشی بهتر با نام کوچکترین توان دوم (مربع) استفاده می شود.

1-5-1        روش کوچکترین توان دوم

فرض کنیم a شیب منحنی باشد. در واقع می توان گفت که a نمونه متوسط y است وقتی که به x  نحوی معین داده شود:

عملا استاده از این فرمول مستلزم محاسبات دشواری است و معمولاً از فرمول عمودی دیگری که در آن فقط از داده های اصلی و اولیه استفاده می شود و دیگر نیازی به محاسبات مقدار میانگین نیست

استفاده می شود.

 بدین ترتیب بهترین مقدار برای a پیدا می شود. بهترین مقدار برای b را می توان با جایگزین کردن مقدار میانگین xوy در عبارت y=ax+b یافت که در اینجا:                                 

بهتر است که جدولی طراحی کنیم و برای مقادیر x و y و  وxy و مقادیر نهایی  ستون هایی در نظر گرفته مسئله را حل کنیم .

در جدول زیر مقدار x و y در جدولی مشخص شده اند مشاهده می کنید.

با توجه به مقادیر جدول و با استفاده از عبارت (12-1) داریم:

با جایگزین کردن آنها عبارت :

پس رابطه خط راست به صورت زیر به دست می آید:

حال اگر ما مقادیرx را در عبارت حاصل قرار دهیم مقدار تئوری y که آن را Y در نظر می گیریم حاصل می شود در این صورت خطا در مقدار مشاهده شده (y , Y) خواهد بود این محاسبه اگر در جدول انجام شد علاوه بر ستون های مربوط به محاسبات a و b دو ستون اضافه برای  و y-Y نیاز است. در اینجا متذکر می شویم که این روش برای ارزیابی صحت و ثابت بودن نتایج آزمایش بکار رود.

1-6                     خلاصه

خلاصه نکات اصلی این فصل به قرار زیر است:

1)                       همه اندازه گیری ها خطا پذیر هستند.

2)                       انحراف ایجاد شده در اندازه گیری باید براورد شده و به عنوان دقت اندازه گیری ارائه شود.

3)                       دقت را می توان با تکرار اندازه گیری به دفعات متعدد و تعیین مقدار میانگین بهبود بخشید.

4)                       روشهای آماری تشخیص دقت و درجه (محدوده) اطمینان باید به کار گرفته شود.

5)                       روشهای آماری همچنین می تواند برای تحلیل داده های آزمایش بکار می رود که معمولا به صورت نموداری نشان داده می شود و عموماً این روش موجب سازگاری بهتر داده های حاصل از آزمایش روابط یا قوانین مشتق شده از آن می باشد.

پایان فصل اول

فصل دوم :

استفاده از امواج نوری به عنوان استانداردهای طول

1-1     تکامل تدریجی استاندارد طول

علم اندازه گیری در بسیاری از علوم و فنون مورد اهمیت است و درآنها نقش بسزایی دارد. از طرفی وجود واحد های اندازه گظیری عضو لاینفک علم اندازه گیری است. واحدهای اندازه گیری علاوه بر نقض مهمشان در اندازه گیری در پیشرفت تکنولوژی پیشرفت فراوانی می کنند اما برای قابل استفاده بودن این واحدها باید به آنها عمومیت داد یعنی در کل کشورها قابل درک باشند و در واقع واحدهای بین المللی شوند .در پی حصول چنین مقاصری دو سیستم اینچی و متریک ایجاد شدند که سالهای متمادی کشورهای صنعتی جهان از آنها استفاده می کردند. در سال 1960 به وسیله کمیتۀ اوزان و مقادیر سیستمی تهیه شد با نام سیستم  SI که مخفف (systeme international unites) است و از دو سیستم mks و mksa منشعب شده است هم اکنون در بسیاری از کشورهای صنعتی مهم استفاده می شود و بسیاری از کشورها سیستم واحدهای خود را به آن تغییر داده اند.

در این کتاب سیستم Si مورد استفاده قرار می گیرند  و به همین دلیۀ واحد طول متر خواهد بود.

1-1-2 تعریف متر

متر عبارت است از :  که  طول موج اشعه نارنجی رنگ (قرمز پرتقالی) ایزوتوپ کریپتون 86 در خلاء است.

این تعریف است که کشورهای استفاده کننده از سیستمSI از طول ارائه داده اند. در ادامه مبحث سیستمها متذکر می شویم که هر سیستم بین المللی باید بتواند دقت مورد نیاز در اندازه گیری را برابرتمامی مقاصر علمی و صنعتی تأمین کند. برای به دست آوردن دقت های مختلف برای متر، زیر واحدهایی تعریف می شود مثلاً  مقادیر راپراتوها و ملحقات آنها نظیر (دقت و خطا)که از آنها در استانداردهای عملی طول استفاده می شوند به قدری دقت دارند که برای کالیبره کردن آنهااز اینتر فرومتری (تداخل سنجی) که بر اساس طول موج نور انجام می گیرد استفاده می شود.

2-2 ماهیت نور

تداخل سنجی شاخه ای از علم است که پایه تولید اشعه نور از یک منباء نور و تجزیه آن در یک عرضی که معمولاً چشم است قرار دارد. تفاوت طول در مسیری که شعه های نور طی می کنند تا قبلاز تجزیه شدن آنها مشخص کنندۀ فاز آنهاست. این اختلاف فازها در چشم احساس می شود( به طورت نوارهای تاریک و روشن )برای درک پدیده تداخل لازم است که ماهیت نور را بدانیم. برای توضیع ماهیت نور دو تئوری ارائه شده است .تئوری ذره ای و تئوری موجی تئوری ذره ای به وسیله نیوتن اظهار شد که در آن نور بصورت انتشار ذرات درخشان فرض می شود. و تأثیر این ذرات در چشم احساس(دیدن) نور را ایجاد می کند.

تئوری موجی که بوسیلۀ تمویگنس ارائه شد فرض را بر این گذاشته بود که ور به صورت حرکت موجی است که در فضا منتشر می شود. این تئوری به طور رضایت بخشی پدیدۀ تداخل نور را ترجیح می کند. پس نور به صورت یک موج الکترومغناطیسی به شکل سینوسی در نظر گرفته می شود.

جهت انتشار در راستای محور ox است و فاصلۀ طی شده به وسیلۀ یک موج در دورۀ تناوب(مدت زمان T) را طول موج گفته  و با  نشان می دهیم . همچنین می توان گفت که طول موج فاصله بین دو نقطه هم موقعیت مثل P و P می باشد . بیشترین دامنۀ تغییر a و شدت آن a3 است.سرعت انتشار برابر با  است. همچنین فرکانس نور است. برای هر نور تک رنگ مشخص ، پارامتر به شرایط های محیط نظیر دما و فشار بستگی دارد. حال اگر به عنوان مثال ز پرتو نور سبز رنگ جیوه 198 برای منبع نور تک رنگ استفاده کنیم طول موج آن 5461/0میکرومتر خواهد بود. در بسیاری مقاصد مهندسط از نور سفید که متشکل است از رنگهایی که در محدوده طیف مرئی قرار می گیرند استفاده می شود و به همین علت نور سفید منبع مناسبی برای مقاصد اینترفرومتری خواهد بود.

جدول زیر مقدار تقریبی طول موج رنگهای موجود در طیف مرعی را نشان می دهد و شرح می دهد که چرا بعضی از منابع نور برای اندازه گیری طول قابل بررسی نیستند.نمی توان طول موجها ره به طور دقیق به تک تک رنگها نسبت داد برای همین معمولا در مسایل از یک طول موج متوسط به عنوان موج نور سفید و مقدار تقریبی mm5/0 استفاده می شود. و از آنجا که دارای دقت کافی است می توان ان را به عنوان یک استاندارد طولی قبول کرد. نقص در طول موج برای رنگهای اصلی مهمترین دلیل تلاش فیزیکدانان در طی سالیان متمادی برای یافتن نور تک رنگ خالص نظیر آنچه که  جیوه 198 یآ کریپتون 86 به دست می دهند بود که به اندازۀ کافی دقیق و قابل تولید هستند.

3-2     پرتوهای تک رنگ

:ی پرتو نور تک رنگ ممکن است ترکیبی با مقدار تعداد نا متناهی از انواج با طول موج یکسان که طول موج رنگ هر موج را مشخص می کند. در اینجا به بررسی تداخل دو پرتو تک رنگ با طول موج یکسان می پردازیم.عمل تداخل می تواند به دو شکل باشد : اگر دو پرتو A وB هم فاز باشند و هم دور از نقطه o شروع می شوند دامنه نوسان بر آیند، می شود و  (شکل2-2)

حال اگر اختلاف فازی برابر  بین A و B ایجاد شود عمل تداخل به صورتی که در شکل نمایش داده شده انجام خواهد گرفت.

اگر  هم فاز باشند  که از مقدار Max کمتر است و بالاخره اگر اختلاف فاز بین آنها به همان صورتی که در شکل 4-2 نشان داده شده است به اندازه 180 درجه یا باشد  و  مقدار Min خواهد بود در صورتی که  آنگاه  در این حالت چشم ، نوری را احساس نمی کند و یک نور تاریک دیده می شود.

لازم به ذکر است که به جابجایی  به شکل خطی صورت می گیرد و تداخل Max بین دو موج زمانی انتفاق می افتد که  .

تداخل دو موج A و B که که هم منبع و هم فاز هستند می توان به صورت نشان داده شده در شکل 5-2 نیز شرح داده شود.

پرده ای را در نظر می گیریم که خط oo1 بر آن عمود است و دو منبع نور همسان و هم فاز A و B  در مقابل آن مستقراند. O وسط AوB است. حال اگر به بررسی تداخ در نقطۀ o1 بپردازیم (نقطه O1 روی صفحه ) واضح است که  بنابراین دو پرتو AوB در نقطه 1O نیز هم فازند این حالت شباهت دارد به شکل 2-2. در این نقطه دامنه نوسان ها با هم جمع شده و یک نوار روشن ایجاد می شود که چشم آن را حس می کند. حال اگر در نقطه 2o به بررسی بپردازیم فاصله Ao2 ب طور کاملاً روشنی کوچکتر از Bo2 است و داریم :

که b عدد صحیح است. پس موج به اندازه  می چرخد (خارج از فاز) در این حالت دامنه کم می شود (ویآ به صفر می رسد) در نتیجه حاصل یک نوار تاریک است. اگر نقطه ای دیگر نظیر 03 را بررسی کنیم :  که در این حالت دامنه ها با هم جمع می شوند و در نتیجه یک نوار روشن حاصل می شود. در حالت تشکیل نوار تاریک تفاوت مسیر طی شده بوسله A وB تا o2 مضرب ذوجط از نصف طول موج است و در حالت تشکیل نوار روشن این تفاوت، مضرب ضروری از نصف طول موج است. لازم به ذکر است که این تداخل زمانی انجام می شود که شکل3-2 دامنۀ برآیند aR برای ودو موج A و B که مقدار  اختلاف فاز دارند.

شکل 4-2 دامنه برآیند  برای دو موج A و B که مقدار نصف طول موج 180 درجه اختلاف فاز دارند.

منابع نور A و B یکسان می باشند. برای این کار در مقابل یک منبع نور دو شکاف A وB قرار می دهند که در نتیجه دو پرتو یکسان به دست می آید.

بنابراین به طور خلاصه:

A)                      نور تولید شده در یک منبع تکةی باید به دو جزء تقسیم شود.

B)                       قبل از ترکیب در چشم هر اشعه باید مسیری را تا رسیدن به پرده طی کند تفاوت این مسیرها مضرب عددی در نصف طول موج است.

شکل5-2

تشکیل نوارهای تاریک و روشن پی در پی روی پرده که حاصل از طی شدن مسیرهای متفاوت به وسیلۀ امواج دو منبع A وB می باشد.

4-2 کاربرد اینترفرومتری در آزمایش تخت بودن سطح

یکی از مسایل مربوط به ساخت در مهندسی دقیق که متناوباً با آن مواجه می شویم تولید سطوحصاف و با مساحت نسبتاً کوچک است . چنین سطوحی طبیعتاً به وسیله سنگ زنی و صیقل کاری سایشی متناوب انجام می شود تا به سطحی با درجه صافی و پرداخت بالا به دست آید.

یکی از رضایت بخشترین و البته مناسبترین روشها برای آزمایش صافی سطح چنین سطحی ، استفاده از پدیده تداخل نور و کاربرد شیشه های نوری به عنوان اندازه گیری های مادر می باشد.

یک شیشه نوری دیسکی است از شیشه تنش گیری شده آی از کوارتز هر دو طرف آن صاف و صیقلی و پولیش شده می باشد. درجه صافی آن بالاتر از سطحی است که در مهندسی با آن مواجه می شویم به همین دلیل شیشه های نوری می توانند به عنوان یک مرجع برای سنجش صافی بکار روند (یا برای مقایسه صافی سطح )

شیشه های نوری از قطر mm25  وجود دارند با قطر mm300 و همچنین بزرگترین آنها ضخامتی در حدود mm50 دارند. و در همه حالات سخت و نسبتاً تنش گیری شده است. استفاده صحیح در کاربرد و حفظ آنها موجب افزایش و نامحدود شدن تقریبی اثرپذیری شان (در برابر نور) می شود. حال اگر یک شیشه نوری را به صورت طبیعی و بدون اعمال هیچ فشاری به آن روی سطح یک منعکس کننده صاف و(تخت) قرار بدهیم تماس یک حالت کاملاً افقی نخواهد داشت بلکه همانطور که در شکل 6-2 نشان داده شده است تحت زاویه  خواهد بود و یک لایه هوا بین سطوح قرار خواهد گرفت. البته مقدار  در اینجا اغراق آمیز در نظر گرفته شده است.

شکل6-2 رویت شکل گیری نوارهای تداخل حاصل از پرتو موازی یک نور تک رنگ روی یک سطح تخت از طریق شیشه نوری.

حال اگر این سیستم تحت تابش پرتوهای موازی یک نور تک رنگ قرار بگیرد دیده می شود که قسمتی از موج تولید شده از منابع S در نقطه a  منعکس می شود و قسمتی دیگر در امتداد لایه هوا به B منتقل شده و در انجا منعکس می شود. B نقطه ای است روی سطح نقطه کار . دو جزء منعکس شده جمع می شوند و در چشم دوباره ترکیب می شوند. ولی مسیرهای طی شده به وسیله دو پرتو نشان داده شده و به اندازه a b c تفاوت دارند.

اگر = a b c آنگاه شرایط برای تداخل کامل رضایت بخش است به این معنی که پرتو تابیده شده از منبع s به دو جزء تقسیم شده و منعکس می شوند همچنین ا«ی دو جزء به اندازه نصف طول موج نور به هم اختلاف فاز دارند. اگر به صورت عمود بر شیشه نوری نگاه کنیم یک خط مستقیم یا یک نوار تداخلی دیده خواهد شد. حال در امتداد سطح به نقاط مشابه به نقاط a و b می رسیم (نقاط d  و e) در اینجا طول مسیر طی شده به وسیله دو پرتو به اندازۀ def تفاوت دارد. اگر  = def درباره عمل تداخل صورت گرفته و نوار تداخلی دیگری دیده خواهد شد.

حال در امتداد سطح در نقاط مشابه به نقاط A وB می رسیم (نقاط eوd) در اینجا طول مسیر طی شده بوسیله دو پرتو به اندازۀ def تفاوت دارد.

درباره عمل تداخل صورت گرفته و نوار تداخلی دیگری دیده خواهد شد.

در نقاطی که اختلاف مسیر برابر حاصل ضرب یک عدد زوج در نصف طول موج است دو جزء منعکس شده هم فازند و یک نوار روشن در آن نقطه دیده خواهد شد.

بنابراین یک سطح متشکل از نوارهای تاریک و روشن پدید خواهد آمد که به صورت نوارهای مستقیم خواهد بود. برای یک سطح تخت به همان نحوی که در شکل 7-2 نشان داده شده است.

یک سطح داخلی تشکیل می شود.

شکل7-2 نوارهای داخلی حاصل از پرتوهای موازی یک نور تک رنگ که بر روی یک سطح تخت ایجاد شده و از طریق شیشه نوری دیأه می شود.

ایجاد یک انحراف باعث حصول خطا در تخت بودن (یا تختی) سطح و در روی صفحه ای به موازات رأس زاویه  خواهد شد.

دوباره به شکل 6-2 بر می گردیم دیده می شود که اگر  کوچک باشد (که باید چنین باشد) داریم:

مقدار دور شدن شیشه نوری و سطح تخت از نقطۀ b تا e برابر با تفاضل de , ab خواهد بود:

پس مقدار دور شدن شیشه نوری و سطح تخت برابر است با نصف طول موج نور و البته برای نقاط و روی نوارهای تداخلی و مجاور هم اگر  افزایش یابد نوارهای تاریک و روشن به هم نزدیک تر می شوند و برعکس با کاهش  دو سطح شیشۀ نوری وقطعه کار به موازات هم ترار گرفته در نتیجه پهنای نوارها زیاد می شود.

عملاً تغییرات بسیار کم است چرا که اگر  را خیلی بزرگ بگیریم نوارها خیلی به هم نزدیک می شوند و در نتیجه غیر قابل تشخیص خواهد بود و اگر  را خیلی کم کنیم مثلا دو سطح اگر به هم فشرده شوند هوای موجود بین سطوح از بین رفته و هظیچ نواری مشاهده نخواهد شد.

در عمل زاویه  آنقدر زیاد نیست که در شکل 6-2 نشان داده شده است.

و معمولاً تماس در چندین نقطه و یا چندین خط صورت می گیرد. شکل8-2 نمونه ای را نشان می دهد که در آن سطح قطعه کار محرب است. تماس بین قطعه کار و شیشه نوری در یک نقطه مرکزی با بلندترین ارتفاع صورت می گیرد . شکل 8-2  نمونه ای را نشان می دهد که در آن سطح قطعه کار محرب است. تماس بین قطعه کار و شیشه نوری در یک نقطه مرکزی با بلندترین ارتفاع صورت می گیرد. به همین علت نوارهای تاریک و روشن به صورت دوایری به مرکز نقطه تماس تشکیل می شوند . هر نوار نمایش دهندۀ مجموعه نقاطی است که از سطح کار به یک ارتفاع هستند. مقدار اختلاف ارتفاع بین نقاط مختلف عبارت است از:

تغییر های در ارتفاع نقطه تماس

 در آن  طول موج نور مورد استفاده و n شماره نوارهای مجاور مشاهده شده است.

واضح است نوارهای مشاهده شده وقتی که سطح کار محدب است یا زمانی که سطح کار مقعر است یکسانند. برای تشخیص این دو حالت اگر سطح محدب باشد و یک گونه از شیشه نورظی به آرامی فشار دهیم تمامی نوارها به آن طرف متمایل می شوند و مرکز دوایر به وضعیت اولیه انتقال می یابند.

شکل8-2 نوارهای نمونه تولید شده بر روی یک سطح محدب توجه شود که با افزایش زاویه بین سطوح کار و سطح شیشه فوراً نوار ها باریک تر شده و به هم نزدیک می شوند.

همچنین نوارهای خارجی تر به هم نزدیک می شوند اگر سطح مقعر باشد دیگر با فشردن گوشه شیشه نوری تغییر در شکل نوارها ایجاد نمی شودچرا که شیشه نوری با سطح در یک نقطه تماس ندارند بلکه بر روی خطوطی گرداگرد صفحه کار با آن تماس دارد.

بنابراین براتی تشخیص سطح مقعر کافی است به آرامی مرکز شیشه نوری را بفشاریم که در نهایت دوایر تولید شده به هم نزدیک تر می شوند و در نتیجه از تعداد آن کاسته خواهد شد.

عموماً شیشه های نوری را در نور طبیعی که دارای طول موج تقریبی 0/5Mm است به کار می برند. بنابراین اختلاف ارتفاع بین نقاط تشکیل دهندۀ هر دو نوار مجاور به اندازۀ  یاmm 25/0 خواهد بود.

نوار های تشکیل دهنده همانند شکل 10-2 می باشد.

شکل10-2) نوار نمونه تولید شده روی سطحی که c.l (خط مرکزی) آن به اندازه نصف طول موج بلند تر از لبه هایش است.

فرض کنید که نقطه یا خط تماس در AA باشد . در اینجا یادآوری می کنیم که تمامی نقاط هم ارتفاع نسبت به سطح شیشه نوری در روی یک نوار تاریک و روشن قرار می گیرد.بنابراین نوارهای نمونه مطرح شده در حقیقت نقشه ای از محیط سطح تخت آزمایش است و فاصله بین هر نوار نمایش دهنده مقدار ارتفاع نسبت به سطح شیشه نوری است که مقدار این اختلاف ارتفاع  است در شکل 10-2 نقطه c به همان اندازه نقطه B از شیشه نقطه نوری فاصله دارد ولی به اندازۀ  دورتر یا نزدیک تر از نقطه D . بنابراین سطح کار c ذه اندازۀ  بلندتریا (کوتاهتر) از سطح در نقطه D است.

اگر انحنای نوار به سوی خط تماس یعنی A باشد سطح کار محدب است حالت عکس نیز امکان پذیر است. تمرین و ممارست در کاربرد شیشه های نوری برای به دست آوردن درک صحیحی از قطعات تولید شده ضروری است و در همین راستا باید به هنگام کاربرد انها به نکات زیر توجه داشت:

1)                       همیشه شیشه های نوریرا به دقت و به مقدار کم جابه جا کنید.

2)                       مطمئن شوید که سطح قطعه کار و شیشه نوری کاملاً تمیز باشد و در صورت لزوم آنها را با چرم بز کوهی یآ پارچه ای از جنس (selvyt) خشک و پاک کنید.

3)                       هرگز شیشه را به سطح کار نفشارید بلکه آنها را روی قطعه قرار دهید ضمناً کج بودن شیشه نوری باعث تولید نوارهای تاریک و روشن غلط می شود.

4)                       هیچ وقت دو شیشه نوری را به هم نفشارید چرا که جدا کردن انها مشکل است و امکان دارد سطح آنها خراشیده و خراب شود .

5-2) تداخل سنجها اینتر فرومترها)

شیشه های نوری را می توان در نور روز یا بهتر ، در یک منبع انتشار نور تک رنگ شامل یک لامپ تخلیه سدیم که در مقابل یک صافی (فیلتر زرد رنگ) قرار دارد به کار می رود.

با این وجود به کار گیری آنها برای کارهای دقیق گاهی توأم با کشکلاتی نظیر مشکلات زیر می شود.

1)                       کنرل شیشه نوری روی قطعه بیشتر مواقع مشکل است همچنین با کج شدنش دقت نوارهای تولید شده کاهش می یابد چرا که شیشه نوری باید در بهترین موقعیت قرار بگیرد.

2)                       نوارها دقیقاً از بالا و در راستای قائم دیده نمی شوند و کج دیدن باعث خطا خواهد شد.

این مشکلات با به کار گیری وسائل نوری با نام تداخل سنجها بر طرف می شود. در اینجا دو نوع از آنها شرح داده می شود: یک نوع برای اندازه گیری صافی سطح و نوع دیگر بای کنترل میزان خطای طول و طول راپراتورها با استفاذه از طول موج نور.

1-5-2    تداخل سنجها .N.P.L برای تعیین میزان صافی سطح

این وسیله به صورت شماتیک در شکل 11-2 نشان داده شده است که به وسیله آزمایشگاه ملی فیزیک (National physical laboratory N.P.L)

طراحی شده است و به صورت تجاری و به وسیله شرکت Corentry Gauge and Tool ساخته شده است.

این تداخل سنج شامل یک منبع نور بخار جیوه است که از یک صافی سبز عبور می کند . بنابراین نورهای دیگر جذب شده و فقط نور سبز با طول موج نزدیک به mm 5/0 عبور می کند. این نوار از یک روزنه عبور داده خواهد شد تا منبع نور نقطه ای تولید کند. نور حاصل از چنین منبعی با عبور از عدسی موازی ساز تبدیل به اشعه موازی می شودو مستقیماً به طرف شیشه نوری و سپس قطعه تحت آزمایش گسیل می شود. پس از انجام تداخل نوری و تشکیل نوارهای تاریک و روشن در سرتاسر قطعه ، تصویر این نوارها دقیقاً از بالای آنها به وسیله یک شیشه منعکس کننده که تحت زاویه 45 درجه نسبت به افق قرار دارد به طرف چشم منتقل می شود. برای اینکه نوارهای تداخلی به بهترین شکل ممکن ایجاد شوند باید وضعیت قطعه تحت آزمایش را تغییر داد به همین دلیل سطح مبنای یک سرپایۀ قابل چرخش است که درجه بندی نیز می باشد.

 مزیت این تداخل سنج آن است که می توان از آن برای تعیین موازی بودن سطوح قطعه کار (یا راپراتور) نیز استفاده کرد برای این کار نیز دو روش به کار می رود:

1) گیج های با طول کمتر از mm 25.  

  2) گیج های با طول بیشتر از mm25

شکل 11-2 ) ساختمان تداخل سنج برای آزمایش صافی سطح ( با اجازه چاپ از N.P.L)

1)                       در این حالت نوارهای تداخلی هم روی سطح مبنا و هم روی قطعه تولید می شود.

اگر فاصله بین نوارهای تولید شده د روی قطعه با نوارهای ایجاد شده روی سطح مبنا برابر به موازات هم بودند سطوح فوقانی و تحتانی قطعه با هم مساوی اند.

2)                       در این حالت دیدن نورها روی سطح مبنا مشکل است. با توجه به اینکه سطح تحتانی قطعه کار با سطح مبنی کاملاً موازی هستندسطح فوقانی قطعه با شیشه نوری و زاویه ای می سازد( شکل(a) 12-2) از آنجا که سطح مبنی قابل چرخش است می توان آن را 180 درجه چرخاند در این صورت زاویه فوق افزایش می یابد(شکل (b) 12-2) و تعداد ابزارهای بیشتری قابل مشاهده خواهد بود.

در اپراتور نشان داده شده (شکل12-2) در حالت اول 10 نوار در حالت دوم 18 نوار مشاهده شده است.

در شکل(a-12-2) فاصلۀ بین راپراتور  (گیج)و شیشه نوری S1 در موقعیت دوم شکل (b-12-2) S2 می باشد. همانظور که در بخش 4-2 توضیع داده شد.

------

جهت کالیبره و طبقه بندی کردن راپراتورهای کنار گذاشته شده.

تداخل سنج N.P.L-Pitter یکی از تداخل سنجهای شناخته شده ای است که عمل اندازه گیری را به طور مستقیم (بی واسطه)انجام می دهد و به وسیله واسطهی آزمایشگاه ملی فیزیک طراحی شده است.

شکل شماتیک آن در شکل 13-2 دیده می شود که میدان دیگر نیز در عدسی چشمی نشان داده شده است.

در عمل، منبع نور لامپ سدیم است که عدسی همگسرای j  اشعه حاصل از آن را در روزنه G جمع می کند و بدین وسیله منبع نور نقطه ای ایجاد می شود. سپس اشعه حاصل به طرف عدسی موازی کننده f گسیل شده وارد منشور e می گردد که شکل خاص این منشور باعث چرخش پرتو ها به اندازه  و به طرف شیشه نوری c  می شود. صفحه پایینی منشور به وسیله یک ماده نیمه منعکس کننده از آلمینیوم پوشیده شده است که بخشی مساوی از پرتوهای تابیده را به طرف بالا منعکس می کند و بخش دیگری را به طرف شیشه نوری c عبور می دهد که پس از عبور از شیشه نوری به سمت فوقانی راپراتور و صفحه مبنایb  برخورد می کند. نور منعکس شده از روی هر کدام از این سطوح بر می گردد و پس از برخورد به منشور منعکس کننده r به میزان 90 درجه و به طرف عدسی سر دوربین و به محلی که چشم قرار دارد می چرخد.

شکل 13-2) دیاگرام سیستم نوری تداخل سنج N.P.L از 4-0 اینچ برای اندازه گیری خطا در راپراتورها (با اجازه چاپ از N.P.L)

بدین ترتیب نوارهای تداخلی تشکیل می شود. یک سری از آنها بر اثر انعکاس از روی سطح مبنای B ایجاد می شودو در روی این نوارها ، نوارهای دیگری تشکیل می شود که در اثر انعکاس نور از روی سطح فوقانی راپراتور که به روی سطح مبنا قرار گرفته است ایجاد شده اند.

معمولاً مجموعه نوارهای تداخلی تشکیل شده به اندازه A از خط میزان جابجا می شود که مقدار جابجایی a به نوع رنگ و در نتیجه طول موج نور تجزیه شده به وسیله منشور منحرف کننده بستگی دارد.مقدار جابجایی a به صورت کسری از پهنای نوارها یعنیb نشان داده میشود.  فقط کافی است که مقدار f را برآورد کنیم که ا«ی مقدار نیز برای 4 پرتو حاصل از اشعه لامپ سدیم (قرمز-سبز-آبی-بنفش) که حاصل از تجزیه در منشور منحرف کننده هستند تعیین شده است.ار آنجا که خط میزان، منطبق بر نوارهای تداخلی تشکیل شده به روی سطح راپراتور است می توان گفت که فاصله بین هر نوار به وجود آمده به روی سطح راپراتور و نوار مشابه آن که به روی سطح مبنا تشکیل شده است a می باشد: شکل (b-13-2) به وضوح مطلب فوق را نشان می دهد .

شکل14-2) جابجایی بین گیج و سطح مبنا در تداخل سنج نوع N.P.L.

روش اندازه گیری:

نکته مهمی که قبلاً باید ذکر شود آن است که شرایط فیزیکی محیط باید به هنگام اندازه گیری در شرایط استاندارد باشد به صورت زیر:

دما در  فشار هوا 760mmhg-  فشار بخار آب  mmhg7 ومقدار

در هوا 03/0 در صد.

در صورت تغییر هر کدام از مقادیر فوق باید مقادیر صحیح به هنگام محاسبه را اعمال شود.

بعد از ذکر این نکته اکنون به محاسبه خطای یک راپراتور mm3 می پردازیم برای این کار از سه طول موج

حاصل از پرتو سدیم به قرار زیر استفاده می کنیم :

----

حال با کم کردن فرمول حاصل از مشاهده کردن صفحات گیج از فرمول حاصل از محاسبات مقادیر اسمی یعنیg میزان انحراف یا خطای G از مقدار اسمکیش یعنی Gn محاسبه می شود:

---

قرار دادن اطلاعات در جدول است مثل جدول زیر:

---

مقاطدیری در ستون های 6 و 7 نشان داده شده اند به وسیله روش انتباق درجات به وجود آمده اند. این روش ساده ترین راه یافتن مضارب صحیح نصب طول موج ومضارب کسرهای نصف طول موج(I) می باشد که در اندازه گیری خطا در گیج کاربرد دارند. مقادیری که در ستون 5 به دست آمده برای این است که درجه انطباق دقیقی برای مقادیر ستون 6 داشته باشیم در روش انطباق درجات از یک خط کش کشویی استفاده می شود که در شکل 15-2 نمایش داده شده است که در روی ان طول موجهای سه پرتو نور تک رنگ قرمز ، سبز،بنفش از یک مبدأ مشترک روی درجه ها نشان داده شده اند.

درجه بندی پایین خط کش مطاابق است با درجه بندی یک میکرومتر و یک خط نیز از مقادیر 29/2 و 89/2 و 19/3 که بردی درجه بندی طول پیدا شده اند ، عبور داده می شوند .

امتداد این خط درجه بندی میکرومتر را در عددmm48/1 را قطع می کند که همان میزان خطا در ارتفاع گیج است.

* مقادیر فوق، حاصل عبارت داخل کروشه در فرمول  است.

---

1-3) شکل انداز

ما در فصل گذشته توانستیم بین روشها اندازه گیری که پایه استاندارد های مهندسی طول ایجاد شده بودند و علل استفاده از این قبیل استانداردها پل ارتباطی برقرار کنیم.

البته بررسی این ارتباط به علم اندازه گیری مربوط نیست و به طور کامل مربوط به رشته فیزیک می باشد. با این همه ارتباط بین روشهای اندازه گیری و استانداردهای طول از پایه های اندازه گیری خطی است. اندازه گیری خطی معمولاً اندازه گیی قطعه کار  با یک اندازه معین مثلاً اندازه یک گیج مرجع می باشد که به آن اندازه گیری مقایسه ای می گویند .

برای انجام موفقیت آمیز این قبیل اندازه گیری ها با دقت مورد احتیاج و اغلب نیاز به استادی و مهارت در به کار بردن تجهیزات و وسائل نسبتاً ساده می باشد.

این کار همواره محتاج به کار گیری یکسری اصول ساده و مشخص و داشتن پشتکار و تنظیم راهی روشمند و استفاده از فنون متعددی است که فقط با تمرین به دست می آید.

این نکاد در آینده با تشریح اندازه یک گیج صفحه ای (Plain gap gavgc) بهتر تفهیم خواهد شد. در پایان باید گفت در این قبیل اندازه گیری ها هیچ چیز نمی تواند جانشین تجربه شود.

2-3) گیجهای خطا و گیج های مکعبی شکل

 این دو گیج از معیارهای سودمند برای طول در کارهای مهندسی می باشد. به دلایل متعددی قابل ملاحظه اند :

جدول زیر 888.s.B استخراج شده استو مشخص کننده دقت در ابعاد و اندازه ها همچنین در صافی سطح و تفاضی سطوح است. البته این جدول تمامی پارامترهای گیجهای خطا را مشخص نمی کند.

در مجموعه خطا دارای درجه بالایی از استحکام ابعادی بوده و قابل فشردن به یکدیگر می باشند.

استحکام آنها حاصل از انتخاب مناسب فولادی است که در ساختشان به کار رفته است و همچنین ثبات رفتار گرمایی که گیجها پس از عملیات سخت شدن طی می کنند علت دیگی آن می باشد.

خواص مربوط به قابلیت فشاردهی آنهاد به یکدیگر ناشی از صافی سطح و پرداخت سطوحی است که وقتی دو گیج از جهت آن سطوح به یکدیگر تماس پیدا می کنند نه تنها هوای بین آنها خارج می شود بلکه جاذبه مولکولی بین آنها نیز پدیدار می گردد. مطلب اخیر به کمک این حقیقت قابل نشان دادن است که وقتی دو گیج برای مدتی به هم فشرده می وند و جدا کردن آنها مشکل خواهد بود. با توجه به این موضوع تذکر داده می شود که نباید گیجها برای مدت طولانی در شرایط فشردگی قرار گیرند چرا که در غیر این صورت سطوح تماس به هنگام جدا کردن خراب خوهد شد.

عموماً گیجها به چهار دسته تقسیم می شوند که هر کدام دارای یک دقت می باشند و هر کدام را بسته به کیفیت و نوع کاری که انجام می دهد بکار می برند.

نوع کارگاهی انها که دسته اول را تشکیل می دهند برای تمامی مقاصد کارگاهی و محدوده وسیعی از کارهای بازرسی و معاینه از دقت کافی برخوردار می باشند.

دسته دوم گیجهای بازرسی هستند که اختصاص دارند به معاینه و بازرسی و تنظیم گیجها و همچنین استاندارد کردن کمپراتور(گیجهای کنترل کیفیت)

دستۀ سوم گیجهای میزان سازی (یا کالیبره کردن) می باشند که برای کارهای با کیفیت بالا نظیر بازرسی اندازۀ گیجهای کارگاهی و بازرسی گیجهای حدی (limit gouge) مورد استفاده قرار می گیرند.

دسته چهام گیجهای مرجع می باشند همانطور که از نامشان پیداست فقط زمانی استفاده می شوند که دقت گیجهای دیگر مشکوک به نظر می رسند و یا احتیاج به بررسی و بازرسی دارند. این گیجها به عنوان آخرین ملاکهای بازرسی در دستگاهها و وسایل بازرسی و معاینه تعبیر می شوند.

عموماً عمل کالیبره کردن یا به وسیلۀ خود سازنده ها انجام می شود یا به وسیله شرکت های معتبری نظیر آزمایشگاه ملی فیزیک و برای کارها از روشهای تداخل سنجی شرح داده شده در فصل 2 استفاده می شود.

با توجه به میزان سازی انجام شده و جدول واضح است که کوچکترین اختلاف موضوع بین اندازه های هر دو گیج mm2500/0  است. در حقیقت می توان اختلافها را به طور محسوسی کوچکتر از این مقدار ترتیب داد البته با توجه به مقدار و جهت خطای تک تک گیجها.

هر جا که کطیفت کار ایجاد بکند مقادیر کالیبره شده گیجها خطای مورد استفاده قرار بگیرند. معمولاً برای ر گروه از گیجهای خط یکسری محافظهای خطا تا mm0/1

تهیه می گردد و باید ترکیب آنها به نحوی باشد که ایجاد فرسودگی زائد در گیجهای خطا جلوگیری کنند.

3-3     گیجهای میله ای شکل طول

طرح کامل این گیجها در 1790.S.B (استاندارد انگلیسی سال 1790) در چهار گروه از دقت ارائه شد: کارگاهی، بازرسی و معاینه، میزان سازی، مرجع.

هدف از کاربرد آنها مشابه گیجهای خطا می باشد ولی برای قطعه کارهای بزرگتر.

به همین دلیل از آنها کمتر در کارهای مهندسی متوسط و شرکتهای بازرسی استفاده می شود. سطوح انتهایی هر یک از میله ها به روش پرداخت فشاری صیقل داده شده اند ولی این خاصیت برای اینکه بتوان گیجها را با هم ترکیب کرد قابل اطمینان نیست.

میله ها بجز آنها که mm25 طول دارند در انتها پیچ تراشی وارد شده اند ، تا بتوان برای اتصال مطمئن آنها به یکدیگر از پیچهای انظباقی که دو سر آن رزوه شده است استفاه کرد.

بهترین کاربرد این میله ها استفاده از آنها بطور عمودی است چرا که وقتی به طور عمودی مورد استفاده قرار می گیرند باید از دو نقطه اتکا به فاصلۀ (طول میله * 775/0) از دو انتهای میله قرار دارند استفاده شود بنابر ا«ی دو سطح انمتهایی گیجها میله ای در یک راستا خارج از نقاط اتکا است قرار می گیرند. تمام این جزئیات در شکل (a) 2-1 نشان داده شده است .

لازم به تذکر است که دقت گیجهای خطا و گیجهای میله ای باید به وسیله یک شرکت مهندسی که دقت تولیدات را تعیین می کند ارائه می شود و این کار نیازمند تحقیق و رسیدگی منظم مورد دقت گیج ها می باشد.

برای تعیین دقت لازم نیست که حتماً یک شرکت یک تداخل طول سنج به عنوان مرجع تعیین دقت گیجها وجود داشته باشد. تعیین دقت این گیجها را آزمایشگاه بین المملی فیزیک بر عهده گرفته است و با آزمایش آنها خطای طول را در هر یک از گیجها ارائه نموده است. همچنین میزان خطا در توازی سطوح و صافی آن نیز تعیین و ارائه می شود.

حال با ای گیجها به عنوان استانداردهای مرجع قابل قبولند و با کاربرد یک کمپراتور با بزرگنمایی بالا و قابلیت مناسب و همچنین تکرار در خواندن مقادیر قرائت شده می توان گروه دوم گیجها را کالیبره کرد درشرکتهای کنترل کیفیت کاربرد دارند. به روش مشابه می توان گروه کارگاهی این گیجها را  نیز میزان سازی نمود . با این اوصاف یک نسبت مستقیم بین دقت قطعات کار و استانداردهای نهایی طول برقرار شده است و این تنها منبع معمو ل برای ساخت قابل تبدیل است. که در جدول 3-1 این تبدیلات دیده می شود.

در اینجا لازم به ذکر است که رسیدگی و تحقیق در مورد گیجها باید تحت شرایط مناسب فیزیکی انجام شود.

گیجهای مرظجع باید همواره در اتاقهای استاندارد قرار داده شوند به طوری که در محیطی آرام و بدون لرزش قرار بگیرند. دمای  دمای مطلوب است که با کنترل میزان رطوبت هوا در ارتباط می باشد برای محکم کاری با استفاده ازصافی در مقابل ورودی هوا اتاق کنترل و گرد و خاک می توان از فساد لوازم و تجهیزات جلوگیری کرد.

تمام کمپراتورها باید همیشه به نحوی روی تکیه گاهها قرار بگیرند که علاوه بر استحکام در موعیت تراز نیز قرار داشته باشند. تحت شرایط قرار داده شده فوق و با به کار گیری فن اندازه گیری دقیق می توان دقت گیج ها را به صورت کسری از یک  Mmتعیین کرد.

منظور از ساخت قابل تبدیل این است که با ساخت گیجهای مرجع می توان گیجهای دیگر را نیز کالیبره کرد .

نخستین استاندارد طول: متر که به وسیله تداخل سنجی تعیین می شود

دومین استاندارد: زیرا استانداردهای متر( که به وسیله تداخل سنجی تعیین می شوند)

گیجهای خطای مرجع یا میزان سازی (که به وسیلۀ تداخل سنجی تعیین می شوند )

گیجهای خطای کنترل کیفیت (که به وسیله مقایسه گر با بزرگنمایی بالا تعیی« می شوند)

گیج های خطای کارگاهی (که به وسیله مقایسه گر با بزرگ نمایی بالا تعیین می شوند )

قطعه کار( که به وسیله روش اندازه گیری مناسب تعیین می شوند)

(شکل1-3)

4-3) طراحی و بهره برداری از وسایل اندازه گیری خطی

اساس وسایل اندازه گیری بر پایه شماتیک است. علم سینما تیک بر بررسی حرکاتهای نسبی بدون در نظر گرفتن نیروهای تولید کنندۀ حرکت می پردازد. این حرکتها می توانند مستقیم انحنا یا دورانی باشند که گاهی نیازمند به ذف آنها در قطعات می باشد تجربه حاصل از طراحی در سالهای متمادی نشان نی دهد که اصول سینماتیک باید به دقت پیروی شوند. به همین دلیل ماشین ها و وسایل باید دارای این ویژگی ها باشند

1)                       درجه بالایی از حساسیت

2)                       درجه بالایی از دقت

3)                       عدم وجود وارتانس

4)                       حداقل ایترسی در قسمت های قابل حرکتی که مکانیزم عقربۀ وسیله اندازه گیری را شکل می دهند.

1-4-3) اصل مسیر

علاوه بر این نکات که بوسیلۀ اصول سینماتیک فراهم می شوند یآن اصل مهم دیگر نیز باید مورد بررسی قرار بگیرد. این اصل که به اصل مسیر معروف است می گوید : خطای اندازه گیری و خطای اندازه که مورد اندازه گیری است باید بر هم منطبق باشند به طور ساده تر قطعه ی مور اندازه گیری و وسیلۀ اندازه گیری باید در یک راستا قرار بگیرند. این اصل یک اصل بسیار اساسی برای طراحی خوب است و به ندرت از این اصل انحرافی صورت گرفته است.

به عنوان یک مثال خوب می توان میکرومتر خارج سنج شکل 2-3 را بررسی کرد که اصل مسیر در آن به طور کامل بر قرار است.

شکل2-3) یک میکرومتر دستی که با اصل مسیر مطابقت دارد .

حال به شکل 3-3 توجه کنید به طوری که نشان داده شده است اصل فوق رعایت نشده بطوری که با افزایش مقدار جابجایی، اختلاف بین اندازۀ A و مقدار قرائت شده B زیاد می شود.

شکل3-3) یک کولیس که اصل مسیر در آن رعایت نشده است.

انحنای نشان داده داده شده ممکن است در اثر فشار دادن بیش از حد شاخک ورنیه به قطعه کار نیز بوجود بیاید. از آنجا که تعیین اندازه (در غیاب وسایل لازم برای استاندارد کردن آن ) از فردی به فرد دیگر تغییر می کند با چنین مقادیر مختلفی برای اندازۀ A قرائت می شود و در نتیجه درجه اطمینان این کولیس نسبت به دقت میکرو متر شکل 2-3 کمتر و تعیین اندازۀ A با آن مشکلتر خواهد بود مثالهای دیگری از کاربرهای این اصلرا بعداً توضیح خواهیم دادو اکنون به بررسی دیگر پارامتر های مهمی که وسایل اندازه گیری باید دارا باشند می پردازیم :

2-4-3)حساسیت

می توان حساسیت را به این صورت تعریف کرد:

میزان جابجایی عقربۀ دستگاه به کمیت انداره گیری شده (یا اندازه مورد نظر)

با در نظر گرفتن چنطدین قطعه کار و اندازه گیری آنها با دستگاه مورد نظر می توان نموداری را به شکل زیر رسم کرد:

شکل-4-3)

مقدار حساسیت یک وسیله اندازه گیری

اگر dx مقدار نمونه x وdy مقدار y برای دو. مقدار متوالی قرائشت شده باشند آنگاه برای هر مقدار  حساسیت دستگاه عبارت است از شیب منحنی در هر مقداری از y .

باید توجه شود که این روش یافتن حساسیت دستگاه بر اساس عقاید مورد قبول متعددی بسط داده شده است تا از این طریق حساسیت دستگاه به طور کامل و با توجه به کمترین میزان  تغییر در مقدار اندازه گیری شده که باعث تغییر قابل ملاحظه ای در مقدار قرائت شدۀ دستگاه خواهدش د تعریف و تعیین گردد.

با این حال این قبیل تعاریف به این حقیقت توجه ندارند که حساسیت ممکن است تا پس از جابجایی نهایی عقربه دستگاه ثابت نباشد.

3-4-3) دقت

دقت عبارت است از مقدار تصحیحی که باید نسبت به مقادیر اندازه گیری شده به روی مقادیر قرائت شده صورت گیرد. در واقع با دقت در تعیین درجه بندی وسیله اندازه گیری هنگام سوار کردن دستگاه یا آزمایش کردن با آن این اختلاف بر طرف خواهد شد .

ممکن است که مکانیسم دستگاه در اثر کار فرسوده شود در این صورت دستگاه نیازمند میزان سازی (کالیبره کرده) دوباره می باشد تا دقتش اصلاح شود. عمل میزان سازی را می توان با گیج های خطا انجام اد به این ترتیب که نسبت اندازه واقعی گیج را به اندازه ی اسمی شان تعیین کنیم (که مقدار خطا در دستگاه خواهد بود )

4-4-3) واریانس

واریانس عبارت است از میزان تغییر در مقدار قرائت شده از دستگاه که با تکرار در اندازه گیری کی انددازه داده شده حاصل می شود و مقدار آن در بسیاری از انواع وسایل اندازه گیری ذاتی و لاینفک است. مقدار واریانس به چندین عامل از قبیل کیفیت ساخت و مقصدی دستگاه بستگی دارد .

به عنوان یک آزمایش به تعیین واریانس در یک دستگاه اندازه گیری می پردازیم .

برای این کار ساعت اندزه گیری را در نظر می گیریم که می تواند با دقت روی یک سطح مرجع که کاملاً پرداخت شده است حرکت کند. پس مجموعه ای از گیج های خطا را در نظر میگیریم به طوری که اندازه آنها به طور متوالی mm1 افزایش یابد تا به این وسیله ی محدودۀ حرکت شاخص ساعت اندازه گیری را افزایش دهیم . اکنون هر گیج را به نوبت و با دقت روط صفحه مرجع قرار داده و شاخص ساعت اندازه گیری را در امتداد سطح فوقانی آن عبور می دهیم در نتیجه مجموعه ای از قرائت های مشابه حاسل می شود که انها را ثبت می کنیم .

برای اطنکه بتوان این قرائت ها را روی محور عمودی نمایش داد فرض می کنیم که ساعت ساعت اندازه گیری به صورت عمودی روی گیج ها حرکت کند و بالا یا پاةیین برود .

بنابراین یک بار شاخص را رو به بالا حرکت می دهیم و مجموعه ای از قرائت ها حاصل می شود و بار دوم شاخص را رو به پایین حرکت می دهیم و مجموعه ای دیگر از قرائت ها حاصل خواهد شد که آنها را همان طور که در شکل (5-3) نشان داده است رسم میکنیم . این قرائت ها تشکیل دو منهنی می دهند که آنها نیز یک گره یا حلقه را می سازند(به این نوع حلقه ها ، حلقه یا (گره ) پسماند می گویند که از خصوصیات ویژه ی دستگاه تحت آزمایش است ) بیشترین فاصله ی بین این دو منهنی بیشترین مقدار واریانس قرائت ها را در مجموعه ای از گیج های خطا نشان می دهد.

با توجه به این آزمایش و شکل (5-3) می توان نتیجه گرفت که عموماً ساعت های امندازه گیری برای اندازه گرفتن اختلاف ارتفاع ها یا اختلاف طولهای بسیار کوچک مناسب نیستند.

کمیت اندازه گیری شده (قرائت شده )

شکل5-3) واریانس در یک ساعت اندازه گیری تحت آزمایش

5-4-3) اینرسی در قسمت های قابل حرکت (متحرک)

بیشترین دستگاهها خواه به طور کامل و خواه به طور جزئی به اتصالات وسیستم های مکانیکی یا به جابجایی های یک سال بستگی دارد و به همین دلیل عملکرد آنها دستخوش زیانهای ناشی از اینرسی است و تنها دستگاه هایی که منحصراً به کاربرد خواص نوری بستگی دارند به کلی از اثرات اینرسی در امان می باشند . این اثرات موجب تولید یک حالت کندی وسستی در دستگاه می شود که می توان آن را برای یک دستگاه معین و با توجه به گوچکترین تغییر در مدار انمدازه گیری شده ( که در نتیجه سبب تغییر در مقدار قرائت شده می باشد مشخص کرد ).

به عنوان مثال دستگاهی را در نظر بگیرید که دارای یک دیافراگم است . اطن دیافراگم از یک سو تحت فشار سیالی قرار می گیرد و با انتقال این فشار به یک عقربه که به روی صفحه ای درجه بندی شده قرار دارد عددی را نشان می دهد. چنین دستگاهی فقط زمانی از اثرات اینرسی در امان است که دیافراگم کاملاً کشسان باشود چرا که در غیر این صورت میل به ماندگی (اینرسی)باعث می شود تا دیافراگم به طور کامل به وضعیت اولیه خود بازنگردد و  در نتیجه اندازه گیری خطا پذیر می شود.

دستگاهی جای دیگری نیز وجود دارند که عملکرد عقربۀ آنها ناشی از یک سیستم فنری است در اینجا هم اگر فنرها کشسان کامل نباشند مشکل فوق وارد خواهد بود .

پس از بررسی اجمالی مطالب فوق تصدیق می شود که جدا کردن عیوب تولید کننده ی خطا در وسایل اندازه گیری کاری مشکل است چرا که اکثراً با هم در ارتباطند . مثلاً همین حالت لختی و سستی و در وسایل دقیقاً در ارتباط با حساسیت دستگاه می باشد که نهایتاً موجب اشتباه در قرائت درجه بندی دستگاه می شود. این نگته را به ذهن بسپارید که ماشین های اندازه گیری علاوه بر اجزاء مختلف باید دارای خواص گفته شده نیز باشند و البته خود این خواص نیز در چارچوب اصول سینماتیک قرار می گیرند .

در حقیت باید گفته شود که فقط به کمک رئایت دقیق چنین اصول سینماتیک ) است که می توان یک طراحی مناسب را ارائه داد .

5-3) اصول سینماتیک

یکی از مهمترین قضایای سینماتیک می گوید که : هر جسم صلب در فضا دارای شش درجه آزاد است. همانطور که در شکل 6-3 نشان داده شده است این جسم می تواند در راستای هر کدام از محورهای x و y و z حرکت کند و یا حول آنها بچرخد بنمابر این دارای شش درجه آزادی خواهد بود . به همین دلیل برای ثابت نگه داشتن این جسم در فضا 6 قید لازم است هر قید برای 1 درجه آزادی عموماً در وسایل اندازه گیری لازم می شود که فقط 1درجه آزادی به عضو مورد نظر بادهیم به طوری که در 5 جهت دیگر محتاج بکار گیری 5 قید خواهیم بود .

(شکل 6-3) شش درجه آزادی- اگر جسمی در فضا قادر به حرکت باشد یک حرکت یا ترکیبی از حرکت های نشان داده شده را خواهد داشت .

1-5-3 ) تثبیت کامل

به عنوان مثالی در مورد مطلب اخیر فرض کنید که می خواهیم یک صفحه مسطح را روی پایه ای سوار کنیم . این کار باسید به نحوی صورت گیرد که شرایط زیر برقرار شوند :

(1) صفحه بدون کاربرد هیچ نیرو یا نیروهای خارجی باید کاملاً ثابت باشد

(2) صفحه باید در مقابل منبسط شدن یا منقبظ شدن در اثر تغییرات دمای محیط آزاد باشد .

(3) صفحه باید به اندازه کافی از تغییر شکل و کج شدن محافظت شود.

(4) از جابجایی یا خروج اتفاقی صفحه از محل تنظیم شده خود جلوگیری شود .

می توانیم به طور اختیاری شرط دیگری نیز برای سوار کردن صفحۀ به شرط های فوق اضافه کنیم به این ترتیب که صفحه در حالتی کاملاً افقی (تراز) قرار بگیرد . در هر حال همۀ این شرایط با روش زیر قابل دسترسی خواهند بود:

سطح تحتانی صفحه به روی سه گلوله سوار خواهند شد به نحوی که مرکز ثقل صفحه ، مرکز ثقل مثلثی باشد که اضلاع آن مثلث خطوط گذیده از مراکز گلوله هاست.(شکل7-3)*

مقاطعی که این صفحه باید دارا باشد تا این سه گلوله ها درون آنها قرار بگیرند به صورت سوراخ مخروطی ، شیار  و یک شکل و یک سطح صاف خواهند بود (شکل8-3) به این ترتیب اگر گلوله ها درون حفرۀ مخروطی ، شیار V شکل و سطح صاف قرار بگیرند حفرۀ مخروطی مانع از همۀ حرکات افقی در راستای محورهای X و y وz می شود .**

چرخش حول محور z (محور عمودی  z) و یکی از محور های x و y به وسیله شیار v شکل ثابت می شود.

چرخش حول محور افقی باقیمانده نیز به وسیله مقطع مسطح جلوگیری می شود . بنابر این صفحه به طور کامل مقید می شود و سه شرط تعیین کننده ثبات صفحه بر قرار مط باشند . بعداً ذکر خواهد شد که موقعیت صفحه در این حالت دقیق است ضمناً اگر گلوله ها را روی پیچهای متعادل کننده قرار دهیم با نتظیم ارتفاع گلوله ها به وسیلۀ این پیچها می توان صفحه را  در یک سطح تراز و افقی قرار داد .

** اگر شرط اختیاری ذکر شده در صفحه قبل را نیز در نظر بگیریم و آن حالت دو بعدی خواهد شد . حرکت در رفت و برگشتی در راستای z خود به خود منتفی خواهد شد .

* با نوجه به شکل این مقاطع هم روی سطح تحتانی صفحه و هم روی سطح فوقانی سطحی که صفحه به وسیلۀ گلوله ها روی آن قرار دارند باید ایجاد شوند.

2-5-3) یک درجه آزادی

حال اگر یک درجه آزادی احتیاج داشته باشیم مثلاً حرکتی خطی در طول محور y کافی است به جای سوراخ مخروطی یک شیار v شکل را جایگزین کنیم در این صورت شرایط برقرار شده در شکل (9 -3) را خواهیم داشت .

ضمناً از آنجا که جسم فقط در انتداد محور نشان داده شده می تواند آزادانه حرکت کند مرکز ثقل صفحه دیگر مرکز ثقل مثلث وصف شده نخواهد بود .

شکل(10-3)نمونه ای است از سبط قوانین فوق برای سور خوردن دو سفحه که با ساخت شیارهای v شکل به وجود آمده است.

برای اینکه عمل سر خوردن بهتر انجام شود و همچنین برای کاهش استحکاک بجای گلوله فوق از گلوله های غلعی استفاده می شود . و برای جلوگیری از پخش شدن آنها ، در فواصل مناسب از ریلها ، میخ های متعددی قرار می دهند.

به کارگیری این نوع ریل های کشویی در ماشین های اندازه گیری نیز وجود دارد . و طراحی آنها بسته به کاربردشان در دستگاه اندازه گیری متغیر است.

در اینجا ی: بار دیگر تأکید میکنیم که تنها با به کار بردن اصول سینماتیک می توان وسیله ای را طراحی ک رد که دقتش در همان حد دقت زمان ساخت باقی بماند . به کار گیری این قوانین نه تنها فراید ساخت را ساده تر می کند بلکه موجب تطبیق قسمت های مختلف دستگاه به هنگام سوالر کردن آنها به روی هم یا به هنگام آزمایش کردن آنها خواهد شد همچنین باعث می شوند تا به طور کاملاً رضایت بخشی به خصوصیات ویژه ی کاربردی نایل آئیم .

6-3) مقایسه گیج های مکعبی شکل (راپراتورها)

قبلاً روش مناسبی با نام اندازه گیری مقایسه ای با گیج های خطا ذکر شد .

این روش به قدری مهم و اساسی است که می ارزد تا در اینجا با تفصیل آن را بررسی کنیم. به مسال زیر توجه کنید :

مثال : می خواهیم مجموعه ای از گیجهای خطا که از درجۀ کارگاهی می باشند را با گیجهای خطای مرجع مقایسه کرده و آنها را کالیبره کنیم .

وسایل مورد نیاز : 1 مجموعه از گیجهای خطای مرجع ، گیج های خطای کارگاهی که می خواهیم آنها را کالیبره (میزان سازی) کنیم و یک کمپراتور با بزرگنمایی 10.000 برابر .

روش ، ابتدا فرض می کنیم که تمامی وصایل فوق به مدت کافی در اتاق استناندارد یا آزمایشگاه انمدازه گیری قرار گرفته اند به طوری که دمای آنها تقریباً  باشد . همچنین گیجها را بایأ به وسیله چرم بز کوهی و پس از شستن در یک الکل مناسب مثل تتراکلریدکربن خشک کرد .

میز کمپراتور (مقایسه گر) را نیز به همین روش شسته و خشک کنید .

بهتر است گیج ها را در نقطه ای مجاور مقایسه گر در دو گروه مرجع و کارگاهی منظم کنید.

حال یک گیج مرجع را به آرامی روی صفحه ی مرجع مقایسه گر قرار می دهیم و دستگاه را پایین می آوریم و آن را برای خواندن مقدار خطای معلوم

گیج مرجع تنظیم می کنیم . در ای« مرحله باید دمای گیج و محیط اطرافش ثابت بوده و به حالت موازنه باشند . اگر لازم باشد مقدار قرائت شده دستگاه را دوباره با مقدار خطای گیج های مرجع تطبیقش می کنیم .سپس با دقت گیج مرجع را برداشته و گیج کارگاهی را با همان اندازه اسمی جایگزین می کنیم و روش قبلی را به کار می بریم بعضی مواقع ممکن است لقی در عقربه ها پدید آید و در نتیجه موجب تولید خطا در تنظیم صفر دستگاه شود بنابراین در صورت وجود باید این خطا را ثبت کنیم شرط احتیاط آن است که به کمک قرائت دوبارۀ خطای گیج مرجع، صحیح بودن محل صفر دستگاه را بررسی می کنیم . با این کار تغییرات احتمالی ایجاد شده در شرایط اندازه گیری بخصوص دما را می توان تشخیص داد.

بعد از قرائت خطای گیج ها تنایج را در جدولی مثل جدول مقابل خلاصه می کنیم.

دقت اندازه گیری به کمک این قبیل روش ها معمولاً در محدودۀ mm 05/0+  قرار دارد البته این مقدار قابل تغییر است چرا که به دقت مقایسه گر و همچنین دقت مشاهدات بستگی دارد .

* منظور آن است که وقتی با دستگاه هیچ عمل اندازه گیری انجام نمی شود عقربه یا نمایشگر دستگاه کاملاً روی صفر تراز بگیرد. 

7-3) طراحی مقایسه گرها

مقایسه گرها از وسایل اصلی اندزه گیری خطی می باشند و برای همین طراحی آنها خیلی مورد توجه واقع شده است اصول بسیاری در فراهم کردن میزان بزرگ نمایی مناسب برای غقربه که حرکت آن متأثر از بُعد در حال اندازه گیری است بکار می روند که اصلی ترین آنها عبارتند از :

1)مکانیکی  2)مکانیکی- نوری   3)بادی 4)الکتریکی  5)جابجایی سیال

1-7-3) مقایسه گرهایی که بزرگنمایی بالایی دارند.

در مجموع این قبیل مقایسه گرها برای استفاده در اتاقهای استاندارد و بطور نسبی در سازمانهایی کنترل و کیفیت طرتحی شده اند و بطور وسیعی برای میزان سازی گیج ها به کار می روند . دو نوع از آنها عبارتند از :

1) مقایسه گر تراز شکل بروکز (Brookes)

2) مقایسه گر ادن- رولت (Eden-Rolt) یا میلیونیوم

طراحی هر دو آنها در آزمایشگاه بین المللی فیزیک صورت گرفته است و ساخت آنها کار انسانهایی است که پیشرفت اندازه گیری مرهون آنهاست، هر کدام از این دو وسیله هم اکنون به وسیله تجاری تولید می شوند و سادگی و صحت کارشان به قدری است که هیچ کتاب علم اندازه گیری نمی تواند از بحث دربارۀ آنها چشم پوشی کند.

1-1-7-3)مقایسه گر تراز شکل Brooks

اصول مار این مقایسه گر ها مثل حرکت یک حباب در تراز است که در شکل 11-3 نشان داده شده است. مهمترین بخش این دستگاهها همان تراز آنهاست که حباب آزادانه در آن حرکت می کند و شیب لازم را بر اساس اختلاف ارتفاع گیج های AوB و همچنین میزان چرخش صفحه مبنای مقایسه گر بدست می دهد در عمل دو گیج مورد مقایسطه را روی صفحه ی مبنای مقایسه گر قرار می دهیم پس تراز را از طریق ستون فولادیش پایین می آوریم به طوری که دو طوری پایه در فاصله مرکز به مرکز mm 5/17 و روی گیج های A و B قرار بگیرند . حالا اگر فرض کنیم که A گیج مرجع باشد مقدار و جهت شیب تراز بستگی به ارتفاع B نسبت بهA دارد .

(در موقعیت A –B (شکل b 11-3) پدیدار می گردد و عدد دیگری از روی تراز خوانده می شود .

اختلاف بین مقادیر قرائت شده در موقعیت های b-a وa-b دو برابر اختلاف ارتفاع گیج هاست پس :  که R1 و R2 مقادیر قرائت شده در دو وضعیت فوق می باشند. درجه بندی دستگاه تا mm2/0 تقسیم بندی شده است ولی بصورت تخمینی (تقریبی) می توان تا mm04/0 را با آن خواند بنابراین کوچکترین دقت در اختلاف ارتفاع های بدست آمده دو گیج  یا mm02/0 خواهد بود .*

شکل(11-3): اصول اندازه گیری مقایسه ای به وسیله ی مقایسه گر تراز شکل بروکز.

*: در فصل 2 این روش برای شکل 12-2 بکار گرفته شده است برای تفهیم بهتر به این قسمت مراجعه کنید .

یکی از مزایای این دستگاه مقایسه ی دو گیج است بدون اینکه با هم تماسی داشته باشند چرا که وقتی آنها را جداگانه روی صفحه پایه مقایسه اةی قرار می دهیم قبل از خواندن درجه از نظر ما معادل می شوند . مدت زمان پیشنهادی برای معادل شدن دمای آن 1 دقیقه برای هر میلی متر است . همچنین اینه وسائل برای گیج های با طول بیش از m 1 هم ساخته شده است که می توان آن را مزیت دیگری برای این گروه از مقایسه گرها دانست .

کارکردن با این مقایسه گرها مقداری کند پیش می رود . ولی با بکار بردن آنها در اتاقهای استاندارد در شرایط سحیح برای میزان سازی گیج ها وسایل کاملاً مناسبی هستند (همان طور که در فصل قبل شرح داده شده )

2-1-7-3)مقایسه گر رادن-رولت (میلیونیوم)

این وسایل نیز برای کالیبره کردن گیجها تحت شرایط استاندارد اندازه گیری و در اتاقهای استاندارد مناسب هستند. طرح آنها از نظر سادگی و اقتصادی بودن قابل ملاحظه است . با این وجود بزرگ نمایی بسیار بالایی نیز دارند که حاصل از ترکیب یک حرکت میکانیکی بصورت دیاگرام(a12-3) نشان داده شده است . روش کار این مقایسه گر به این صورت است که وقتی یک گیج مثلاً یک گیج مرجع A بین سندان و شاخص اندازه گیری قرار می گیرد موجب حرکت خطی بلوک m نسبت به بلوک f می شود.

شکل (12-3(a)) سیستم مکانیکی مقایسه گردان – رولت (میلیونیوم) (با بزرگنمایی 40 برابر )

این دو بلوک به وسیله دو نوار باریک فولادی که به یکدیگر متصل شده اند و به وسیله نوارهای باریک دیگری با یک عقربه در ارتباط اند . در انتهاةی اةین عقربه حلقه اتی متصل شده است که درون آن و در امتداد حلقه یک تار عنکبوت که مستقیماً با چشم قابل دیدن نیست قرار داده شده است . بدین ترتیب در اثر حرکت بلوک m و انتقال آن به عقربه و حلقه تار موجود تغییر مکان محسوسی خواهد داد که با کمک سیستم فوری نمایش داده شده در شکل (b12-3) قابل دید است .

این سیستم ساده نوری بزرگ نمایی 50 برابر دارد . از طرفی سیستم مکانیکی بزرگ نمایی 400 برابر دارد و بنابراین بزرگنمایی کلی و نهایی دستگاه برابر می باشد .

شکل(12-3b) سیستم نوری مقایسه گرهای ادن-رولت (میلیونیوم)با بزرگنمایی 50 برابر با درجه بندذی دستگاه مستقیماً می توان تا mm2/0 را خواند ولی فاصلۀ بین هر دو تقسیم متنوالی تقریباً mm5 است پس می توان بطور تقریبی تا mm02/0 را با این دستگاه قرائت کرد .

قابل توجه است که این طراحی در دو مرحلۀ نسبتاً ساده ، بزرگنمایی بسیار بالایی را تولید می کند مرحله اول آن که برای داشتن حساسیت لازم و ساده شدن ساخت به قوانین سینماتیک بستگی دارد دارای اصول مکانیکی است و مرحله دوم آن شامل سیستم نوری است که شرح آن در صفحات قبلی ارائه شد . همانطور که در شکل (12-3(a) ) دیده می شود سندان متحرک بلوک m حامل یک توپی است و سندان ثابت آن دارای سه توپی است که در رئوس یک مثلث قرار دارند(به عبارت دیگر شکل  یک مثلث می دهند)

برای همین گیج به طور صیحی روی سندان مینشیند و ارتفاعش از سطح سندان و نسبت به این تعداد حرکت ثابت باقی می ماند.

وسیله ای که ملاحظه شد مثال بارز و برجسته ای است از طراحی که در آن دقت ساخت دستگاه نقش کمی در دقت قرائت ها ایفا می کند . با عنوان مثال لازم نیست که فاصله بین دو نوار فولادی حامل عقربه (نشانگر) و یا طول عقربه دقیق باشند . همچنین بزرگنمایی سیستم نوری ممکن است فقط یک مقدار اسمی باشد.

هر نقصی که در دستگاه ایجاد شود خواه در سیستم مکانیکی و خواه در سیستم نوری را می توان به کمک مرجع قرار دادن قرائت هایی فراهم شده از روی یک مجموعه گیج های خطا که مقدار خطای آنها معلوم است دوباره میزان سازی کرد. اکنون که بررسی این دو نوع مقایسه گر به اتمام رسیده است لازم می دانیم که اصول کار انواع بیشتری از مقایسه گرها و همچنین کاربردشان را شرح دهیم . سعی می شود که معمولی ترین آنها  مورد بررسی قرار بگیرد. ضمناً در هر کدام از آنها به روش های کاربرد اصول سینماتیک توجه کنید.

    *   *   *   *   *   *   *   *   *   *

2-7-3) مقایسه گرهای مکانیکی

1-2-7-3)میکروکاتور جانسون

شاید ساده ترین (و تابه حال استادانه ترین) مدل به کار گرفته شده در مقایسه گرها در این دستگاه به کار رفته باشد . ایده آن از یک دانشمند سوئدی با نام اچ.آبرامسون [1] است و به وسیله شرکت سی.ای. جانسون[2] ساخته شده است . طرح آن را می توانیم در شکل 13-3 ببینید . همانطور که مشاهده می کنید این دستگاه تشکیل شده است از دو نوار به هم پیچیده که یک طرف آنها به پایه ی تنظیم کننده ثابت شده است و طرف دیگر آنها به سک زانویی متصل است که این زانویی از نوار فنری ساخته شده است .

همچنین یکی از بازوهای این زانو به شاخص دستگاه متصل می شود. هنگامی که شاخص حرکت می کند (هم به بالا هم به پایین) زانو به صورت یک اهرم سنگ عمل کرده و طول نوارهای به هم پیچیده شده تغییر می کند .

شکل(13-3) چگونگی حرکت میکروکاتور جانسون

 در وسط نوارهای پیچیده شده یک قرص شیشه ای سبک قرار دارد و به عقربه دستگاه متصل است . با تغییر طول نوارهای پیچیده شدنه اسن نوارها چرخیده و در نتیجه قرص شیشه ای را  به حرکت دورانی وادار می کند و در نهایت عقربه مقداری را متناسب با تغییر طول نوار بدست می دهد مقدار این عدد عبارت است از :

L: طول نوارهای پیچیده شده در امتداد محورشان

W: پهنای نوارهای پیچیده شده

N: تعداد دورها یا پیچش ها

: پیچش نقطه ی وسط نوارها نسبت با انتهایشان (بر حسب درجه)

ضخامت و پهنای نوارهای پیچیده شده معمولاً خیلی کوچک است و بر طبق نوع دستگاه تغییر می کند ولی می توان مقدار متوسط  را برای ابعاد آنها در نظر گرفت.

تنش در نوارها را برای یک کشش معلوم با ایجاد سوراخهای کوچک در امتداد طول آنها می توان کاهش داد. هدف از کاربرد پایه (سگ دست) تنظیم کننده و تنظیم طول و پیچش نوارهاست مثلاً اگر نوار در اثر حرکت شاخص بیش از حد پیچ خورده باشد و یا طول موثر آن افزایش یافته باشد به کمک تغییر این پایه می توان اثرات فوق را خنثی کرد. در اینجا می بینید که چگونه یک طراحی مناسب موجب زاحت تر شدن ساخت دستگاه شده است. تنظیم نهایی دستگاه بزرگ کننده را می توان به سادگی و با تغییر طول آزاد نوار تنظیم شونده انجام داد.

همچنین حرکت پایه (سگ دست) قابل تنظیم است . برای این کار می توان یکی از پیچها را شل کرده و دیگری را سفت کرد بدین ترتیب کشش اولیه نوارهای پیچیده شده قابل تنظم خواهد بود .

پایین آورنده شاخص به شکل یک واشر است که در آن شکافی به شکل C ایجاد شده است .(شکل13-3)

با وجود این واشر، دیگر نیازی به ایجاد محور یا کشو برای حرکت شاخص نیست در نتیجه میزان فرسودگی نیز کاهش می یابد.  این دستگاه به طور شگفت آوری محکم و نیرومند است و به صورت تجاری با بزرگنمایی بیش از 5.000 برابر تولید می شود. به وسیله این دستگاه و تحت شرایط آزمایشگاهی کنترل شده می توان به دقت های بسیار بالایی دست یافت .

 2-2-7-3) مقایسه گر سیگما

یکی دیگر از مقایسه گرهایی که هنوز دارای طرح استادانه و ساده ای است مقایسه گر سیگما نام دارد که در یک محدودۀ مشخص از بزرگنمایی به وسیله شرکت سیگما تولید شده است . شکل14-3 چگونگی کار این مقایسه گر را به صورت یک دیاگرام نشان می دهد ( البته متذکر می شویم که این دیاگرام شرح دهنده ی اصول دستگاه بوده، نسبت به دستگاه اصلی خیلی خلاصه شده است). همانطور که مشاهده می شود شاخص دستگاه روی یک جفت دیاگرام شکاف دار قرار دارد که موجب می شوند تا شاخص دارای حرکت خطی اصطحکاکی باشد .

حرکت شاخص موجب تغییر مکان لبه (زائده) چاقویی شکل می شود. حرکت این زائده چاقویی شکل به روی دو نوار باریک و متقاطع که به هم لولا شده اند اثر می گذارد.

در شکل می بینید که این جزء لولا شده دارای یک بلوک متحرک (عضو متحرک) و یک بلوک ثابت (عضو ثابت) می باشد بنابراین اگر نیروی خارجی بر عضو متحرک وارد شود این عضو حول محور تقاتع (مثل یک لولا) می چرخد. عضو متحرک به یک بازوی Y شکل متصل است.

توجه: به منظور وضوح بیشتر شکل، جزئیات حذف شده و فقط قسمت های ضروری نشان داده شده اند .

شکل (14-3) دیاگرام حرکت مقایسه گر مکانیکی سیگما

اگر طول مؤثر این بازو L باشد و فاصله محور لولا تا لبه چاقویی شکل X باشد اولین مرحلۀ بزرگ نمایی به اندازۀ  خواهد بود .

در انتهای بازوی Y شکل یک نوار باریک صفر برنز قرار دارد که به دور استوانه ای به شعاع r پیچیده شده است و به دور شاخک بازو متصل می باشد.خود استوانه نیز به میلۀ عقربه وصل است. اگر طول عقربه R باشد آنگاه بزرگ نمایی مرحله دوم  است بنابراین بزرگنماةیی نهایی دستگاه  خواهد بود . بزرگ نمایی را می توان با شل و سفت کردن پیچهای متصل کنندۀ زائده چاقویی شکل به شاخص ( و در نتیجه تغییر در فاصله x) تنظیم کرد.

زمانی که به مقایسه گری با بزرگنمایی مختلف نیاز باشد می توان با تغییر شعاع r استوانه و تعویض نوارهای باریک وصف شده دستگاه مورد نظر را تولید کرد.

قطع نظر از نوع حرکت ، این مقایسه گر خصوصیات دیگری نیز دارد :

(1) ایمنی: 

از آنجا که  لبۀ چاقویی شکل به دور از عضو متحرک لولا حرکت می کند اگر از یک شاخص نیرومند استفاده شود بارهای ضربه ای حاصل از شاخص در تمام مدت حرکت به قسمت های دیگر دستگاه منتقل نخواهد شد.

2- از بین رفتن نوسانات عقربه:

 برای اینکه عقربه با نوسان کم یا بدون نوسان حرکت کند به انتهای عقربه یک دیسک غیر آهنی متصل کرده و در یک میدان مغناطیسی دائمی قرار می دهند.

حرکت چرخشی عقربه و دیسک موجب تولید جریان های گردابی روی دیسک شده که از اثر آن به صورت ةیک حرکت چرخشی در خلاف جهت حرکت دیسک و تناسب با سرعت چرخشی آن ظاهر می شود . بنابراین نوساناتت احتمالی به وسیله این نیروی خفه کننده از بین می روند. می توان این نیرو را متناسب با وسعت و سرعت نوسانات افزایش داد.

3-تطابق خوب:

تنظیم ارتفاع عمودی قطعه کار (نسبت به صفر عقربه)برای وسایلی از این قبیل که دارای بزرگ نمایی بالایی می باشند مشکل است و برای این مقصود مناسب نیستند .

به منظور فائق آمدن بر این مشکل صفحه ساعت اندازه گیری را طوری می سازند که حول محورش قابل چرخش است. بنابراین آخرین تنظیم عقربه با حرکت دادن صفحۀ درجه بندی ( و بدون حرکت دادن قطعه کار) قابل دسترسی است و این حالت بزرگنمایی دستگاه بیش از قبل کمک می کند.

4-انطباق:

در این دستگاه روی تقسیمات درجه بندی یک ماده منعکس کننده نور قرار داده شده است . در این صورت اگر راستای دید کاملاً عمود بر عقربه باشد زمانی که سایه عقربه به روی یکی از این درجه بندی ها قرار بگیرد باعث تاریک شدن آن می شود (نوری منعکس نمی کند). بنابراین اشتباه کردن در قرائت عدد نشان داده شده به وسیلۀ عقربه تا حد زیادی کاهش می یابد.

در یک سری مدل ها نیز روش دیگری القاء شد بدین صور ت که عقربه را در پشت صفحه درجه بندی قرار دادند و شکافی در روی درجه بندی تعبیر شد که فقط نوک عقربه از آن معلوم بود . روی نوک عقربه یک نمایشگر کوچک قرار داده شد. این نمایشگر دارای ضخامتی بود که وقتی به روی غقربه قرار می گرفت سطح بالایی آن کاملاً هم سطح با صفحه درجه بندی می شد. بنابراین انطباق به طور کامل حاصل می گشت.

5- فشار ثابت در اندازه گیری :

یکی ازز قسمتهایی که در دیاگرام ثاده شدۀ دستگاه نشان داده نشده است آهن ربایی است که باعث می شود تا فشار را اندازه گیری در سطح تماس شاخص و قطعه کار ثابت باقی بماند.

بدین ترتیب که یک مانع نگه دارنده به روی شاخص قرار می گیرد و بالای آن در روی یک قاب آهنربای نعلی شکل وصل می شود. هنگامی که شاخص بالا می رود و احتیاج به افزایش نیرو می باشد مانع نگهدارنده به آهن ربا نزدیک می شود و جاذبۀ آهنربایی بین آنها افزایش می یابد بنابراین با افزایش نیروی منحرف کننده( نیرو وارد به شاخص ) نیروی جاذبه آهنربایی بیشتر می شود در نتیجه فشار اندازه گیری ثابت باقی می ماند .

همانطور که ملاحظه شد مقایسه گرهای سیگما مفصل تر شرح داده شدند چرا که قطع نظر از یک وسیلۀ اندازه گیری خوب این مقایسه گرها مثال خوبی برای توضیع اولیۀ فن طراحی می باشند به این علت که در آنها هر مشکلی جداگانه مورد بررسی قرار گرفته  و یک وسیله برای رفع آن مشکل و بر پایه اصول ساده و شناخته شده طراحی شده است.

3-7-3) مقایسه گرهای مکانیکی – نوری

به طوری که در شکل می بینید جابجایی های کوچک شاخص اندازه گیری به وسیلۀ یک سیستم مکانیکی شامل اهرم هایی که قادر به چرخش حول محورهای مشخص شده می باشند به یک آیینه منتقل شده و آیینه را جابجا می کنند .

سیستم نوری تصویر یک نمایشگر کوچک را درآیینه شکل می دهد و آیینه هم این تصویر را به روی درجه نوری منعکس می کند که در نتیجه تصویر نمایشگر عددی را روی درجه بندی نشان می دهد . این درجه بندی به روی زمینۀ یک پرده نمایش شیشه ای قرار دارد . این سیستم در شکل 15-3 نمایش داده شده است در این قبیل سیستم ها (با توجه به شکل ) بزرگنمایی مکانیکی= واحد

بزرگنمایی نوری = واحد

و بزرگنمایی نهایی = واحد

شکل(15-3) اصول مقایسه گر مکانیکی – نوری

ضریب 2 در بزرگنمایی نوری به ترتیبی که شرح داده می شود پدید آمده است :

شکل (16-3) انعکاس از سطح یک صفحه

همانطور که در شکل (16-3)می بینید یک پرتو موازی نور تحت زاویۀ نسبت به خط عمود به روی یک صفحۀ منعکس کننده تابیده است. پرتو منعکس شده نیز تحت همین زاویه نسبت به خط عمود از سطح صفحه خرج می شود. اگر حالا صفحۀ منعکس کننده تحت زاویه  بچرخد مسیر پرتو ورودی بدون تغییر باقی می ماند اما همانطور که در شکل (b16-3) دیده می شود وقتی صفحۀ منعکس کننده به اندازۀ  می چرخد پرتو انعکاسی به اندازۀ 2 میچرخد، پس زاویه بین پرتو ورودی و خط عمود بر صفحه در حالت دوم +  خواهد شد ( برای پرتو خروجی نیز چنین است ) بنابراین زاویه بین پرتوهای خروجی و ورودی ( + ) 2 خواهد بود.

ضریب عددی 2 در محاسبه بزرگ نمایی نمایی نوری دستگاه حاصل از یک انعکاس است. واضح است که اگر بتوان یک انعکاس دو گانه تولید کرد (به وسیله دو صفحه منعکس کننده در مقابل هم که یکی ثابت است و دیگری به اندازه  می تواند کج شود ) در این صور ت ضریب دو به ضریب 4 تبدیل می شود . عموماً برای حصول بزرگ نمایی نوری مناسب از آیینه هایی که پرتو انعکاسیشان دارای طول مناسبی می باشند استفاده می کنند. یک نکته جالب و تا حدی مهم در آیینه  هایی که برای این کار یا مقاصدی مشابه در وسایل اندازه گیری به کار می روند آن است که آنها از نوع جلو منعکس کننده هستند[3] . در نتیجه عدم وضوح و روشنی تصویر که در نتیجه از کاربر آیینه های معمولی می باشد برطرف خواهد شد (شکل17-3)

شکل(b)16-3 انعکاس از سطح ی: صفحه که تحت زاویه  چرخیده است.

شکل 17-3: انعکاس از منعکس کننده های جلو تا بنده و عقب تابنده

در هنگام جابجا کردن این قبیل آیینه ها از (جلو تابنده) باید دقت کرد که سطح منعکس کننده آنها خراب نشوذ ضمناً باید آنها را به کمک برسی با موی شتر پاک کرد.

شکل( 18-3) کاربرد دقیق اصول گفته شده در مقایسه گرهای مکانیکی- نوری را نشان می دهد. برای فشرده تر کردن دستگاه آن را طوری طراحی می کنند که مسیر نور به وسیله منشور به مقدار  دوران کند. درجه بندی دستگاه بر حسب واحد های خطی که معمولا تا  است تقسیم بندی شده است ای« قبیل دستگاهها اجزای تحرک کمی دارند که محدود میشود به شاخص و منعکس کننده . عقربۀ معمولی که در وسایل مکانیکی استفاده می شود در اینجا با یک پرتو نور که البته دارای وزن بوده و از سیستم اهرم نوری تبعیت می کنند جایگزین می شود[4] . شکل 16-3) اگر فاصله بین محور شاخص تا محور آیینه x باشد و شاخص فاصلۀ h را طی کند آنگاه حرکت زاویه ای آیینه می شود .  اگر f فاصله کانون عدسی باشد آنگاه حرکت (یا جابجایی پرتوو روی ) درجه بندی است (به فصل چهار رجوع شود)

حرکت (جابجایی پرتو روی) درجه بندی

حرکت شاخص/ حرکت درجه بندی بالا = بزرگنمایی دستگاه

اگر این بزرگنمایی را با یک اهرم ساده مکانیکی مقایسه کنیم می بینیم که دو برابر بزرگنمایی اهرم است. در مقایسه گر فوق x در واقع همان طول بازو اول اهرم و f (فاصلۀ کانونی ) طول بازو دوم اهرم و در طرف دیگر نقطۀ اتکا خواهد بود [5]. ضریب دو در حاصل از سیتم نوری دستگاه است. همچنین عدسی چشمی عدسی سر دوربین دستگاه خود دارای بزرگنمایی است بنابراین : بزرگنمایی عدسی چشمی =بزرگنمایی کلی دستگاه

شکل 18-3 اصول نوری کمپراتور نوری OMT این دستگاه تصویؤ منعکس شده از درجه بندی را روی یک پرده تصویر می کند.

4-7-3) مقاسیه گرهای بادی

در صنعت مقایسه گرهای بادی (که با تغییرات کوچکی در ابعاد که به کمک ابعاد مرجع قابل اندازه گیری هستند ساخته می شوندو با وتغییر فشار هوا یا سرعت وزش هوا کار می کنند) دارای اهیمت فراوانی هستند.

و علل این اهمیت خصوصیات ویژه ای نظیر خصوصیات زیر است

امکان ایجاد بزرگنمایی خیلی بالا، نداشتن سطح تماس و نیز یکی با قطعه مورد اندازه گیری، آسان بودن اندازه گیری ابعاد داخلی با توجه به شکل هندسی و فرکانس تعیین شده.

به علاوه این مقایسه گرها می توانند به طور همزمان چندین اندازه را کنترل کنند یا بلافاصله بعد از یک اندازه گیری به اندازه گیری بعدی بپردازند

1-4-7-3) مقایسه گرهایی که فشار هوا در آنها از عقب وارد می شود .

سیستم تغییر فشار بر اساس دو سوراخ تعبیه شده در دستگاه میباشد که در شکل 19-3 نشان داده شده است .

شکل(19-3) اصول یک سیستم اندازه گیری بادی فشار از عقب

هوا با فشار کنترل شده ای به داخل دستگاه وارد شده و فشار منبع Ps تعمین می کند و از طریق سوراخ کنترل O1 به طرف محفظه بعدی رانده می شود سوراخ O1 اندازه ثابتی دارد ولی اندازه مؤثر سوراخ O2 با تغییر در فاصلۀ d تغییر می کند. با تغییر فاصلۀ d فشار Pb نیز تعییر می کند و در نتیجه مقیاسی حاصل می شود تا با آن بتوان فاصلۀ d را اندازه گرفت برای این کار می توان از یک گیج فشار (فشار سنج) .یا مانومتر استفاده کرد که عقربه آن بر اساس فشار Pb بین سوراخها، عددی را نشان خواهد داد.

به کمک تطابق مناسب قطرها در سوراخهای O1 وO2 و کنترل Ps، فشار Pb را می توان به نحوی تولید کرد که به صورت خطی با اندازه مؤثر سوراخ O2 تغییر کند.

بدین ترتیب با داشتن نسبت مساحت های دو سوراخ O1 و O2 نسبت فشارهای موجود در محفظه ها می توان نموداری را که در شکل (20-3) نشان داده شده است رسم کرد.

شکل(20-3) نمودار ویژه سیستم بادی فشار از عقب .

با بررسی نمودار می بینیم که روی محور عمودی و تقریباً بین اعداد 6/0 و 8/0 نمودار در حدود 1% خطی است و همین مقادیر هستند که در طراحی این قبیل مقایسه گرها و قطرهای سوراخ ها ( دهانه – مدخل – ورودی – روزنه ) به کار می روند.

با خطی در نظر گرفتن منحنی در این فاصله می توان معادله خط را به این صورت نوشت

همانطور که در فصول قبل ذکر شد حساسیت یک کمپرانور عبارت است از نسبت میزان تغییر موقعیت عقربه به میزان تغییر مشابه در موقعیت سمبه (شاخص دستگاه)

بنابراین در این مقایسه گر  حساسیت دستگاه خواهد بود[6].

با توجه به این فرمول، بزرگنمایی پنوماتیکی با فشار اعمال شده متناسب بوده ولی با مساحت سوراخ کنترل O1 (یا با مربع قطر سوراخ O1) نسبت عکس دارد.

واضح است که ثابت بودن فشار Ps اصل مفید و مورد نیازی است که باید در ماشین اعمال شود بنابراین ضروری است که برای کنترل فشار هوای ذخیره شده از یک رگلاتور ساده فشار استفاده شود . فشار را تا رسیدن به نسبت

یا  کاهش دهیم. شکل 21-3 دیاگرام همین دستگاه را نشان می دهد که برای اندازه گیری داخلی تنظیم شده است این دستگاه به وسیله شرکت  Solex Ari Gauges تولید شده است.

شکل(21-3) کاربرد سیستم اندازه گیری فشار از عقب به کمک هوا به کار برده شده به وسیله شرکت Solex Ari Gauges

هوای موجود در من بع ذخیره پس از تصویه شدن از یک شیر کاهنده فشار عبور کرده0 و فشارش کاهش می یابد. فشار هوا بدون تغییر حفظ خواهد شد(یعنی ثابت نگه داشتهمی شود) پس به کمک یک لوله ، هوا به داخل محوظه پر از آبی فرو برده می شود. میزان فشار هوا به کمک اندازهئ گیری مقدار جابجایی آب تعیین می شود و هوای اضافی در اتمسفر رها می گردد .

هوایی که فشار آن کاهش یافته از سوراخ کنترل می گذرد و از سوراخ کله گی دستگاه( عمل اندازه گیری )به بیرون فرار می کند. فشار از غقب در مسیر گردش هوا به کمک میزان جابجایی آب در لولۀ مانومتر که یک لوله درجه بندی شده به صورت خطی است تعیین میِ شود بدین ترتیب تغییرات فشار که منتج به تغییر اندازۀ d می شود را نشان می دهد. ( شکل(19-3) )

در این سیستم بزرگنمایی دستگاه بیشتر از 50.000 برابر است .

کمپراتور فشار از عقب دیگری به وسیله شرکت Mercer Air Gauges تولید شده است ولی این یکی در فشار اندازه گیؤی که مقدار آن است کار می کند.

در این دستگاه فشار ثابت به وسیلۀ یک دیاگرام از نوع رگلاتور تولید می شود و هوا پس از طریق سوراخ کنترل ابه طرف محل اندازه گیری رانده می شود.

طرحهای جالب :

a ) تنظیم بزرگنمایی : همانطور که گفته شد بزرگنمایی می تواند  با تغییر قطر سوراخ کنترل تفغییر کند .

برای این کار می توان دررون سوراخ کنترل یک شیر کنترل که دارای سوزن نوک تیزی است قرار دارد با میزان کردن بزرگ نمایی و تنظیم صفر دستگاه می توان برای همۀ قطعات مورد اندازه گیری از یک درجه بندی استفاده کرد.

b ) تنظیم صفر : برای این کار می توان محلی را برای نشد هوا تعبیه کرد. (با ایجاد دریچه ای بر خلاف جهت جریان هوا در سوراخ اندازه گیری که با یک شیر سوزن مخروطی کنترل می شود)

بخش اندازه گیری فشار کمتشکل از یک فشار سنج لوله ای است. صفحه ساعت دستگاه درجه بندی شده است و واحدهای به کار رفته از نوع واحدهای خطی با تقسیمات mm01/0 و mm001/0  یا واحدهای اینچی است.

در تمامی کمپراتورها تنظیم اولیه دستگاه به وسیله گیجهای مرجع انجام می شوند ومهم است که گیجهای مرجع و قطعۀ مورد اندازه گیری دارای شکل هندسی یکسانی باشند. مثلاً گیجهای خطا را می توان بهخ مانند گیجهای تنظیم شده (میزان سازی) برای قطعات کار سطحی به کار برد و در حالی که برای قطعات مدور باید از گیجهای تنظیم کنندۀ استوانه ای استفاده کرد.

در شکل 21-3 ةیک جفت گیج حلقه ای برای تنظیم دستگاه جهت اندازه گیری داخلی لازم است. اگر این احتیاط ها انجام نشوند پارامترهطای افزایش گریز هوا از سوراخ محل اندازه گیری (O2) تغییر خواهند کرد و بر قرائت مقدار فشار در لوله مانومتر تأثیر می گذارد.

از جمله عیوب این دستگاهها (فشار از عقب) سرعت نسبتاً کم پاسخ در بعضی شرایط استفاده از دستگاه است. واضح است که اگر حجم هوا در سیستم افزایش یابد پاسخ آن به تغییر فشار در نتیجه قابلیت تراکم آن کاهش می یابد.

البته زمانی که طول نهایی مدار ( مسیر ) کوتاه است این پارامترها ارتباط زیادی با هم ندارند ولی مثلاً در کنترل ابعاد یک ماشین ابزار که آماده بهره برداری است طول مسةیر نسبتاً زیاد می باشد و موجب نقصان در دستگاه اندازه گیری می شود .

2-7-4-3) مقایسه گرهایی بادی که با میزان سرعت جریان کار می کنند

دستۀ دوم از مقایسه گرهای بادی آنهایی هستند که بر پایۀ سرعت جریان هوا کار می کنند.

شکل 22-3) دیاگرام خطی مدار پنوماتیکی مقایسه گری که بر اساس سرعت جریان هوا کار می کند .

این سیتم فاقد سوراخ کنترل مثل O1 است ( شکل19-3) بلکه با اندازه گیری سرعت جریان هوای عبور کننده از سیستم ، تغییر جزئی در مساحت مؤثر گریز هوا برای سوراخ O2 اندازه گیری می شود تا بتوان میزان تغییر در مقدار جریان هوا را یافت.

شکل22-3 مدار این سیتم را نشان می دهد هوای موجود در منبع ذخیره تصفیه شده و فشارش میزان می شود . پس از درون یک لوله شیشه ای درجه بندی شده که قطر داخلی آن به طور یکنواخت کم می شود (باریک می شود) عبور کرده و شاخص شناور موجود در شیشه را جابه جا می کند.

به طوری که سرعت هوا در لوله ثابت است . سپس هوا از میان سوراخ کله گی دستگاه (محل اندازه گیری) فرار می کند. حال با استفاده از یک گیج مرجع با اندازه و شکل هندسی منماسب می توان جریان هوای عبور کننده از سیستم را تنظیم کرد. ( به عبارت دیگر به تنظیم دستگاه پرداخت)

هر تغییر جزئی در اندازه قطعه ای که مورد اندازه گیری است موجب تغییر جزئی در مقدار جریان عبوری از سیستم می گردد. این کار به وسیلۀ تغییر در سطح مقطع مؤثر سوراخ اندازه گیری انجام می شود . این تغییر نیز به صورت تغییر در ارتفاع شاخص ( که به وسیله درجه بندی خطی تعبیه شده قابل خواندن است ) ظاهر می گردد.

این سیستم می توان تمام کارهایی که سیستم های فشار از عقب انجام می دهند را انجام بدهد . در عین حل علاوه بر سادگی دارای سرعت پاسخ گویی بیشتری است که این سرعت به طول مسیر بستگی ندارد( برخلاف سیستم های فشار از عقب)

یکی از مزایایی که هردوی این سیستم ها دارا می باشند آن است که سوراخ کلگی دستکاه هیچ تماس فیزیکی با سطح قطعه مورد نظر(مورد اندازه گیری) ندارد و در نتیجه از زیان های احتمالی وارد بر سطوح تماس جلوگیری شده است.مزیت دیگر آنها نشان دادن شکل هندسی قطعه کار است که به میزان زیادی محدودۀ تلرانس ابعادی را کاهش می دهد. به عنوان مثال همانطور که در شکل 21-3 دیده شد دو جت اندازه گیری (یا دو روزنۀ خروج هوا) وجود دارد که در سمت مخالف جهت یکدیگرند که درون یک پیج توپی سازگار شونده می باشند و برای اندازه گیری قطرهای داخلی استفاده می شوند[7]. حال با چرخش کله اندازه گیری به انداه 180 درجه ، در سوراخ تحت آزمایش ی: شکل سادۀ بیضی گون آشکار می شود. اگر مثل شکل 23-3 از یک کلگی به شکل حلقۀ اندازه گیری استفاده کنیم همانطور که دیده می شود سه جت یآ روزنۀ اندازه گیری خواهیم داشت که بهیک فاصله از هم قرار دارند. با کمک این وسیله می توان شفت نشان داده شده را اندازه گیری کرد. شکل شفت به صورت تقریبی یک سه ضلعی ( یا به طور کلی چند ضلعی گون است) :

با چرخش شفت به اندازۀ می توان قطر متوسط شفت را به دست آورد. به همین ترتیب می توان قطعات کار دیگری که به صورت چند ضلعی های ناقص هستند اندازه گیری کرد. با گردش حلقه اندازه گیری به کار برده شده بروی قطعه کار اطمینان حاصل می شود که حلقۀ اندازه گیری که در واقع یک گیج توپی مثل شکل 21-3 می باشد به خوبی با کار تماس دارد

شکل 23-3) گیج حلقه ای پنوماتیکی تنظیم شده برای اندازه گیری قطر و نشان دادن چند ظلعی گون

5-7-3) کمپراتورهای الکتریکی

عموماً این کمپراتورها بر اساس کاربرد پل و تستون برای یک مدار D.C مار می کنند. هر تغییری در تعادل بین مقاومت های الکتریکی پل و تستون دو در هر بازوی آن که موجب جابجایی آرمیچر که متصل به بازوهاست می شود. عامل بر هم زدن این تعادل حرکت سمبۀ اندازه گیری است خروج از تعادل اگر گذرانده بر مدار به وسیلۀ یک میکروآمپرمتر درجه بندی شده بر حسب واحدهای خطی و با تغییر  جابجایی سمبه، اندازه گیری می شود.

شکل 24-3 اصولی متشابه اصول فوق را برای یک مدار A.C مشان می دهد.

جابجایی سمبه باعث پس زدن آرمیچر می شود و بنابراین تغییر جزئی در اندوکتانس (        ) یک جفت سیم پیچ که روی یکی از بازوهای پل و تدسون قرار دارند، پدید می آید.

در شکل دیده می شود که سمبه با زویی را که بین سیم پیچها سوار شده است و روی یک نوار باریک فولادی خم شونده قرار دارد پس می زند. بازو حامل یک آرمیچر است واندوکتانس در سیم پیچها به جا به جایی آرمیچر بستگی دارد.

تعادل مقدار در ابتدا روی صفر تنظیم می شود و عدم تعادل حاصل شده از حرکت سمبه (و بنابراین به وسیله آرمیچر) تقویت شده و روی یک درجه بندی و بر حسب واحد های خطی نشان داده می شود.

با این سیستم بزرگنمایی به یزرگی 30.000 برابر امکان پذیر است.

شکل 24-3) کله گی اندازه گیری برای یک کمپراتور الکتریکی

6-7-3) کمپراتورهای جا به جایی مایع

یک سطح ریز در یک لولۀ مویین ایجاد شده است. انتهای لوله در یک محفظه به سطح مقطعی نسبتاً بزرگ که حاوی یک مایع با غلظت کم می باشد قرار دارد کف محفظه با یک دیافگرام که به وسیله فشار انتقالی از سمبۀ اندازه گیری قابل تغییر شکل می باشد پوشیده شده است.

شکل25-3) اصول اندازه گیری مایع پرست ویچ (Prest Uich) با بزرگنمایی تقریبی

این تغییر شکل در دیافراگم باعث جابجایی مقدار کمی مایع از محفظه به داخل لوله مویی می شود. در نتیجه سطح مایع در لوله بالا می رود تا در نقطه ای بالاتر از ارتفاع آزاد مایع ثابت می ماند به کمک درجه بندی تعبیه شده روی لوله که حدود اندازه گیری به عنوان بیشترین و کمترین حد اندازه گیری در آن مشخص شده است می توان میزان جابجایی مایع را یافت.

(برای تهیۀ حدود اندازه گیری باید از یک گیج مرجع استفاده کرد) بزرگنمایی این سیستم عبارت است از :

در این دستگاه چندین عیب موجود است :

1- سطح مایع در اثر تغییرات دما به مانند دماسنج تغییر تغییر می کند از آنجا که نیاز به نقطه ای برای نمایش سطح آزاد مایع می باشد، هر تغییری در دما این سطح را تغییر داده و نیاز به تنظیم مجدد ارتفاع آن و حد پایینی است .

2- وجود ناتوانی هایی در دستگاه که نانشی از دیافراگم و غلظت مایع است.

3- نیروی تغییر شکل دیافراگم در واحد اندازه گیری ثابت نیست. بنابراین با افزایش مقاومت معین دیافراگم نیروی اندازه گیری افزایش می یابد.

8-3) طراحی و به کارگیری ماشین های اندازه گیری

وسایل اندازه گیری که ملاحظه شدند (با کمی استثناء محدود به مقایسه های خطی در حدود mm250 می باشند در حالی که بیشتر قطعات مورد اندازه گیری شامل ابعادی هستند که نسبتاً بزرگترند برای همین ماشین های اندازه گیری با طراحی های گوناگون ساخته شدند ساده ترین آنها بر پایه است فاده از میکرومتر رومیزی است.

کار آن به صورت مقایسه طولهای یک گیج مرجع و قطعه کار و ارائۀ نسبت اختلاف است.

1-8-3) کمپراتورهای افقی طول

یک نمونه نسبتاً ساده از این نوع ماشین در شکل 26-3نشان داده شده است که در حقیقت نوعی میکرومتر رومیزی توسعه یافته است و در فصل 8 به هنگام بررسی اندازه گیری پیچ شرح داده خواهد شد. این وسیله معمولاً برای مقایسۀ طولهای بزرگتر از یک کتر به کار می رود.

اجزاء آن به طور کامل مشابه میکرومتر رومیزی است . علاوه بر آن دارای شیارهای V شکل است ( در امتداد میز) تا بتوان به اندازۀ مورد نیاز از سندان ( یا فک) ثابت دور شد می توان به آن یک صفحه ساعت اندازه گیری متصل کرد توجه شود که هنگام اندازه گیری میله ها در یک سطح افقـــی تکیه گاهها باید  L577/0 (L= طول میله) از هم فاصله بگیرند. تکـــیه گاههایی که در شکل 26-3نشان داده شده اند به شکل V می باشند و ارتفاع و فاصله شان از هم قابل تنظیم است .

برای هم ارتفاع بودن آنها بدین ترتیب عمل می شود :

بعد از قرار دادن آنها به روی شیار های V شکل میله را روی انها قرار می دهیم سپس به کمک حرکت ساعت اندازه گیری روی میله افقی بودن ( و در نتیجه هم ارتفاع بودن تکیه گاهها ) را آزمایش می کنیم. تا آنجا که امکان دارد طول گیج مرجع باید نزدیک به قطعه کار باشد تا از حرکت های زائد پیچ میکرومتر اجتناب شود. همچنین لازم است که قبل از هر قرائتی برای تثبیت دما فکری کنیم.

2-8-3) ماشین های اندازه گیری یونیورسال

از این دسته ماشینها ، انواع گوناگونی وجود دارد که محدودۀ وسیعی از آنها را ماشین های یونیورسال اندازه گیری تشکیل می دهند.

شکل 26-3 یک میکرومتر رومیزی به عنوان کمپراتور افقی طول

شکل 27-3 ) ماشین اندازه گیری متشکل از یک درجه بندی به عنوان یک مرجع  با اجازۀ چاپ (Societe Genevoice)

یک نمونه از این ماشین ها در شکل 27-3 نشان داده شده است. اصول کار بر پایه قرائت تغییرات روی درجه بندی بسیار دقیق دستگاه به وسیله میکروسکوپ است. این تغییرات در اثر حرکت سندان اندازه گیری ماشین ایجاد می شود.

در این دستگاه درجه بندی با محور سندان اندازه گیری همراستاست و طدر نتیجه اصل مسیر( که در بخش 1-4-3 شرح داده شد) رعایت شده است.

این ماشین به اندازه گیریهایی نظیر اندازه گیری طول ها، قطرها ، قطعات رزوه شده یا صاف و سطح ، مخروطی و گام پیچ آن با دقت بالا تواناست.

در تهیه این ماشین ها دو یا سه سیستم اندازه گیری هماهنگ بکار می رود و همچنین استانداردهای خطی طول در آنها مورد استفاده قرار گرفته است. بهتر است که درجه بندی دستگاه برای جلوگیری از خراب شدن در اثر تماس های فیزیکی و یا اتمسفر دو پوشش و یا محفظه ای قرار بگیرد. در مورد گیجها نیز رعایت این مطلب سودمند است.

3-8-3- میکروسکوپ های فتوالکتریک

به توسعه میکروسکوپ های فتوالکتریک دقت قرائته ماشین های اندازه گیری که بر پایه استاندارد های خطی کار می کنند خیلی زیادتر شده است. اصول کار آنها بر پایۀ تصویر کردن یک جفت طناب مویی در روی درجه بندی یک میکروسکوپ درجه بندی شده است. باید تصدیق کرد که حتی این روش نیز قابل لغزش و اشتباه است چرا که بر پایه نظریه علوم تجربی است.

9-3) کنترل اتوماتیک ماشین

از آنجا که احساس می شود اندازه گیری و کنترل ماشین(اندازه گیری) بسیار به یکدیگر نزدیکند ناگزیر مطالبی در زمینۀ کنترل ماشین باید ذکر شود. در حقیقت کنترل ماشینها مربوط به کتابها و فصول دیگری است و در اینجا امکان بررسی تفصیلی آنها وجود ندارد.

فرض کنید یک اپراتور برای تهیه یک قطعه کار به اندازه صحیح باید از روند زیر تبعیت کند:

1- اندازه گیری قطعه کار    2- محاسبه اختلاف بین اندازه های واقعی و اندازه های مورد نیاز 3- حرکت دادن میز کشویی عرضی به اندازۀ نصف این مقدار   4- تنظیم عمل براده برداری (یا برش)       5- چک کردن اندازه نهایی.

در یک طرح اندازه گیری اتوماتیک این فرایند بطور پیوسته انجام می شود.

حال در شکل 28-3 نمونه دیگری را مشاهده می کنید که در آن قطعه کار به وسیلۀ یک سنگ پرداخت می شود. یک اندازه گیری مرتباً قطر قطعه کار را اندازه می گیرد(به کامپیوتر منتقل می کند).

کامــــپیوتر فوراً داده های ورودی را با اندازه نهایی مورد نیاز مقایسه می کند به کمک جواب (یا پانچ) خروجی کامپیوتر می توان دستگاه سنگزنی را کنترل کرد. واضح است که در چنین سیستمی وسیله اندازه گیری بسیار مهم است  چرا که اندازه های ارائه شده به وسیله آن به عنوان ورودی های کامپـیوتر محسوب می شوند.

در نتیجه این وسیله باید با دقات بالایی اندازه گیری کند. انواع کمپراتورهای پنوماتیکی فشار از عقب می تواند پاسخگویی این نیاز باشد. بعضی از شرکتها این وسائل را با سطتم اندازه گیری اتوماتیک ترکیب کردند (مثل شرکت (Mercer Air Guage) ) همچنین استفاده از اندازه گیریهای الکتریکی در سیستمهای کنترل اتوماتیک و کاربرد میکروسکوپ های فتوالکتریک مفید است در ضمن استانداردهای خطی مناسبی نیز باید بکار گرفت.

«پایان فصل سوم»

کله گی اندازه گیری که قطعه کار را اندازه گرفته و به عنوان اطلاعات ورودی وارد کامپیوتر می کند.

شکل19-3) کلیات یک سیستم اندازه گیری اتوماتیک

فصل چهارم :

    اندازه گیری زاویه ای و تقسیم مـــــدوّر

1-4 مقدمه :

اندازه گیری زاویه ای و تقسیم مدور بخش مجزا و مهمی از علم اندازه گیری را تشکیل می دهد و قالباً به دو شاخه تقسیم می گردد. اندازه گیری زاویه ای که در ارتباط با اندازه گیری زوایای خاص می باشد و تقسیم مدور که شامل اندازه گیری پیوسته زوایای داخلی یک دایره است. این بخش در گذشته به نحوی بررسی شده است که تقریباً به طور کامل از این سیستم جدا شد. با این حال به نظر می رسد که این دو شاخه از علم اندازه گیری باید با هم در ارتباط باشند به همین دلیل این فصل طوری آنها را شرح خواهد داد که اندازه گیری زاویه ای به طور طبیعی به طرف تقسیم مدور هدایت میشود.

2-4 زوایا از استاندارهای طول – خط کشی نیسوسی

در فصل 1 تذکر داده شده بود که با به کار گیری ترکیب مناسبی از اندازه گیری های خطی، می توان اندازه گیری زوایایی را به نحو دقیق به دست آورد. خط کش نیسوسی وقتی که با اپراتورها به کار برده می شود یک مثال عالی از این قبیل ترکیبات است این وسیله در واقع شامل یک خط کش است که حامل دو استوانه با فاصلۀ مرکز تا مرکز مشخص می باشد. طرح اولیه و روش کاربرد آن در شکل 1-4 نشان داده شده است.

شکل1-4 خط کش سینوسی که تحت زاویه  تنظیم شده است.

اگر l فاصله خطی محوهای دو استوانه از هم و h ارتفاعی راپراتورها تشکیل داده اند باشد آنگاه

اکنون شرایط لازم جهت طراحةی خط کش سیوسی ذکر می شوند و قابل توجه است تا وقتی این شرایط بر قرار هستند اندازه گیری زاویه اةی دقت لازم را خواهد داشت:

1- قطر دو استوانه باید یکسان بوده و اصول هندسی استوانه ها در آنها به درستی بر قرار باشد.

2- فاصله ی بین محورهای دو استوانه باید دقیق و معلوم باشد همچنین این محورها باید به موازات هم قرار بگیرد.

3- سطح فوقانی خط کش باید صاف و موازی با محور استوانه ها باشد و ضمناً از هر دوی آنها به یک  فاصله قرار داشته باشند.

این شرایط تنها با دقت در ساخت همه اجزاء بر قرار خواهند شد و بهتر است قبل از سنگ زنی و پرداخت کاری ساختار خط کش را با عملیات سخت کردن تثبیت کرد.

پس از فراهم کردن همه این شرایط به طور صحیح می توان خط کش سیوسی را به همراه راپراتنورها با دقت بالایی برای تشخیص زوایا به کار برد (قبلاً یک خط کش سینوسی که فاصلۀ این محور های دو استوانۀ آن با دقتی برابر یک میکرومتر، 250 میلیمتر است )

بهتر است خط کش سینوسی روی صفحه ای از درجۀ A قرار بگیرد اگر هر دو استوانه خط کش روی راپراتورها قرار داده شود بی نظمی های احتمالی موجود در سطح فوق نیز حذف می گردد در شکل 1-4 ارتفاع h ارتفاع بین راپراتورهایی که در زیر دو استوانه قرار داده شده خواهد بود.( البته در این شکل تنها زیر یکی از استوانه ها راپراتور قرار داده شده و ارتفاع h همان ارتفاع راپراتورهای راست خواهد شد-م).

برای اندازه گیری یک زاویه باید مواظب بود که این زاویه در اثر هم راستا نبودن قطعه کار و خط کش سنیوسی تغییر نکند به عبارت دیگر باید قطعه کار و خط کش در راستای هم قرار بگیرند و از اصل مسیر پیروی کنند جهت حل این مشکل باید خط کش را به آهستگی و بر خلاف شیب قطعه کار نگه داشت به همین ترتیب قطعه کار نیز طور نگه داشته می شود که شیب آن مخالف شیب خط کش باشد سپس ةیک ساعت اندازه گیری را به طور افقةی روی سطح فوقانی قطعه کار حرکت داده و مقادیر پنشان داده شده قرائت می گردد اگر این قرائت ه همگی یکسان باشند آنگاه شیب قطعه کار  از فرمول  به دست می آید(شکل 2-4)

شکل2-4 خط کش سنیوسی به کار رفته برای آزمایش زوایه یک بلوک گوه ای شکل .

در تعیین شیب یک قطعه کار بیشتر از زمانی که براةی تنظی» خط کش سنیوسی جهت تعیین مجدد شیب مورد نظر نیاز است این تصرف یافتن مقدار صحیح h به کمک روش آزمون و خطا می گردد. این زمان با سادگی و با پیروی از یک روش منطقی به صورت زیر قابل کاهش است:

1- خط کش سنیوسی و قطعه کار را به مانند شکل 2-4 طورةی تنظیم کنید که سطح بالایی قطعه کار تقریباً به موازات سطح میز قرار بگیرد.

2- به وسیله حرکت دادن ساعت اندازه گیری در امتداد قطعه کار به تفاوت ارتفاع احتمالی در انتهای آن توجه کرده و لبۀ انتهایی را که پایین تر قرار گرفته است بیابید.

3- به فرض آنکه لبۀ انتهایی از خط کش سنیوسی که ارفاع بیشتری دارد پایین تر باشد(مثلاً در شکل 2-4 انتهای سمت راست) با قرار دادن یک راپراتور  ارتفاع آن را افزایش دهید اندازه این راپراتور مقداری ایت معادل با حاصل ضرب اختلاف مقادیر قرائت شدۀ ساعت اندازه گیری در دو لبۀ انتهایی قطعه کار در نسبت طول نقشه سینوسی به طول قطعه کار.

به عنوان مثال فرض کنید که انتهای قطعه کار به اندازۀ یک mm 1% پایین باشد و طول خط کش سینوسی mm250 و طول قطعه کار mm100 باشند در این صورت مقدار عددی که باید به ارتفاع راپراتورها اضافه شود ( یا ضخامت راپراتور اضافه شده )  خواهد بود.

گر چه ای« روش نتیجۀ کاملاً درستی را برای تنظیم به دست نمی دهد ولی از ورش آزمون و خطا بسیار سریع تر است هةیچ خط کش سنیوسی نباید برای زوایای بیشتر از  به کار رود در غیر این صورت خطایی ناشی از فاصلۀ مرکز ت مرکز استوانه ها و خطای راپراتورها آشکار می شوند و نتیجه اندازه گیری با اقراق بسیار توأم خواهد شود.

رسم یک نمودار از خطای زاویه ای بر حسب اندازۀ اسمی زاویه با فرض وجود خطای mm02/0 در تمامی مقادیر h جالب خواهد بود. ز.اةیای بزرگتر را می توان با تفریق در زاویۀ قائمه نشان داد به عبارت دیگر تنظیم بر اساس تقسیم زاویۀ مورد نظر صورت می گیرد.

1-2-4) میزهای سنیوسی :

این وسایل در حقةیقت نوعی خط کش سنیوسی توسعه یافته می باشند و روش تنظیم آنها مشابه تنظیم خط کش سنیوسی است واضح است که خطکش سنیوسی فقط برای قطعه کارهای نسبتاً کوچک و کم وزن مناسب است اما میز سنیوسی سطح کار بزرگتری دارد و بسیار نیرومندتر از خط کش سنیوسی بوده برای قطعه کارهای سنگین تر و بزرگ تر مناسب می باشند.

یک وسیله توسعه یافته دیگر میز سنیوسی مرکب می باشد که ترکیب  دو میز سنیوسی است  و محور های آنها نسبت به یکدیگر زاویه قائمه می سازد و همه به روی یک پایه مشترک قرار دارند جهت تنظیم زوایای ویژهای تجزیه می کنند وسپس هر میز به همین اساس تنظیم می شود( به عبارت دیگر این زوایای روی محور های عمود بر هم دو خط کش سنیوسی میز سنیوسی مرکب پیاده می شود –م)

2-2-4) مرغک سنیوسی

برای آزمایش کارهای مخلوطی (که در هر دو انتها مرغک زده شده ) مرغک سنیوسی به کار می رود ( شکل3-4)

شکل3-4) اندازه گیری زاویه یک گیج مخروطی بروی مرغک های سنیوسی.

طول مرغک ها به طور دقیق از اصل مسیر پیروی می کنند قطعه کار به نحو صحیحی در راستای خط اندازه گیری قرار می گیرد اصول تنظیم این وسیله به مانند خط کش سنیوسی است اما مشکلی که در اینجا ممکن است پیش بیاید هم محور نبودن قطعه کار و مرغک ها به هنگام سوار کردن کار به روی دستگاه است . برای روفع این مشکل ساعت اندازه گیری را به روی یک قطعه از قطعه کار ( در اینجا مخروط) قرار می دهیم و به آرامی قطعه کار سوار شده روی مرغک ها را می چرخانیم تا به نقطه ای برسیم که در آن بیشترین مقدار در روی ساعت اندازه گیری قرائت گردد.

پس در همین حالت زاویه قطعه کار توسط راپراتورها محاسبه می گردد آنگاه  قطعه کار را چرخانده و این محاسبه تکرار می شود.

میانگین این دو زاویه محاسبه شده مشابه زاویه قطعه کار خواهد بود لازم به ذکر است که اگر قطعه کاری به مقدار قابل اندازه گیری از راستای اندازه گیری خارج گردد باعث می شود تا کیفیت اندازه گیری مشابه کیفیت حقیقی باشد و نه خود مقدار حقیقی در نتیجه می توان این اندازه گیری را نپذیرفت و آن را رد کرد .

3-4) اندازه گیری گیج های مخروطی:

گیج های مخروطی معمولاً برای اندازه گیری مخروط یا زاویه ای در یک سوراخ شفت به کار نمی روند بلکه جهت یافتن قطر سطح مقطع خاصی از قطعه کار که در محدوده معینی قرار دارد مورد استفاده واقع می شوند.

قطر این گیجها در هر یک از دو انتهای بخش مخروطی با هم متفاوت است در حقیقت این گیجها مجوعه ای از قطرهای مختلف هستند که بالاترین و پایین ترین قطرهای بخش مخروطی آنها مدهای حداکثر و حداقل این مجموعه می باشند. بدین ترتیب اندازه گیری یک گیج حلقه ای یا مخروطی به دو مرحله تقسیم می شود. 1- تعیین زاویه مخروط       2- تعیین قطرهای مخروط

1-3-4) اندازه گیری گیجهای توپی مخروطی (Taper plag gauges) (با گیجهای سر مخروطی-م)

معمولاً زاویه مخروط یک گیج سرمخروطی را با استفاده از مرغک های سنیوسی بخش2-2-4 ) تعیین می کنند اگر این وسیله موجود نباشد می توان این زاویه را به کمک روش اندازه گیری قطری و در فاصلۀ مشخصی از امتداد گیج معین کرد.

اندازه گیریها معمولاً به وسیلۀ استوانه هایی که به طور دقیق کالیبره شده اند و دارای قطرهای یکسان هستند انجام می گیرد.

برای جلوگیری از جدا شدن استوانه ها از گیج راپراتورها مورد استفاده قرار می گیرند (شکل4-4)

شکل5-4) اندازه گیری قطر انتهای کوچک یک گیج سر مخروطی

شکل4-4) اندازه گیری گیج سر خروطی

در مثلث ABC از شکل4-4) دیده میشود که h ارتفاع راپراتورها بوده و  که  و  در شکل زیر نشان داده شده است.

بنابراین زاویه مشابه زاوةیه مخروط به وسیلۀ اندازه گیری به طور مستقیم قابل تقسیم است. برای یافتن ماکزیمم و می نیمم قطرها دربالا و پایین بخش مخروطی ابتدا نیاز به اندازۀ Ds یعنی قطر انتهای قطر کوچک (شکل5-4) می باشد. شکل 5-4 انتهای کوچک گیج را به هنگام اندازه گیری   نشان می دهد از شکل می توان دید  و از شکل 5-4:

که d = قطر استوانه

با مراجعه به معادله یک دیده می شود که  در حقیقت معادل است با میزان افزایش شعاع بر گحسب واحد طول :

 میزان افزایش قطر بر حسب واحد طول

    و    

که H ارتفاع گیج و S ارتفاع آن است. اگر مقدار  را بین  و  ( میانگین آنها ) در نظر بگیریم آنگاه دو مقدار  بدست می آید. اگر این دو مقدار با هم مساوی نباشند شکل مخروط گیج صحیح نیست به عبارت دیگر کناره هایش مستقیم نمی باشد.

با در نظر گرفتن مقادیر  و  و  در موقعیت های مختلف و در روی گیج میتوان به روش مشابه گردی مخلوط را نیز چک کرد.

2-3-4) ماشین اندازه گیری مخروط

یک روش بهتر از نوع اندازه گیریهایی که در بالا انجام دادیم در ماشینی که شکل 6-4 آن را نمایش می دهد به کار برده شده آین ماشین به طور کالی از یک میکرومتر که قادر است تا 0002/0 میکرومتر را بخواند و یک شاخص           که در امتداد خط اندازه گیری می توان شناور باشد تشکیل شده است. کله گی دستگاه می تواند روی یک ستون سخت و سنگین به بالا و پایین حرکت کند و قطعه کار به روی یک پایه سنگین که دارای سطح پرداخت شده ای است تکیه دارد و به وسیله یک مرغک از بالا در وضعیت لازم نگه داشته می شود. اگر دقت لازم مبذول گردد میکرومتر وقت های بالایی را می توان بدست دهد .

3-3-4) اندازه گیری گیج های حلقه ای مخروطی

روش در اینجا مشابه روش به کار برده شده در گیج های سر مخروطی است.

اندازه گیری ها توسط

شکل7-4) اندازه گیری ی: گیج حلقه ای مخروطی

شکل 6-4) ماشین اندازه گیری مخروط  با اجازه چاپ از شرکت coventry gauge and Tool.

باز هم در اینجا می توان دید :  ولی در این حالت داریم:

( وd نظر استوانه)

در این روش دقت تا حد زیادی به تماس صحیح بین گلوله ها در راپراتورها بستگی دارد و انجام صحیح این روش با تمرین و تجربه حاصل میشود. لازم به ذکر است که در اندازه گیری مقادیرM چهار نقطه تماس موجود است( فرض می کنیم فشار بین اجزاء الاستیک باشد) که در راپراتور بزرگتر نیروی لبه ای بیشتری داده می شود (شکل7-4)

مؤلف احساس می کند که بهترین روش کار شروع با راپراتورهایی زیر اندازه لازم می باشد.

با قرار دادن چنین راپراتورهایی بررسی می کنیم که گلوله ها تا چه اندازه برای حرکت آزادند ( می توان گلوله ها را با یک میل بافتنی جدا کرد) پس اندازه راپراتور را mm01/0 به mm01/0 افزایش می دهیم بدین ترتیب تدریجاً حرکت آزاد گلوله کاهش می یا بد تا وقتی که دیگر به هیچ عنوان نمی توانند حرکت کنند بعد از وقوع این حالت بهتر است که کل اجزاء آزمایش ( گلوله ها و راپراتورها ) مورد بررسی قرار گیرد،  سپس محاسبات لازم انجام می شود. این روش یک معتدل و عینی است و بهتر از روشهای حدسی می باشد.

4-3-4 اندازه گیر سوراخ های مخروطی

روشی که در بخش قبلی شرح داده شد فقط زمانی کاربرد داشت که سوراخ مخروطی دارای قطر بزرگی باشد تا بتوان گلوله ها و راپراتور ها را به آسانی در آن جای داد اما برای مخروط های با قطر کوچکتر از روش های اندازه گیری زاویه ای و یا متداول (از قطر گذرنده) استفاده میشود(شکل8-4)

شکل8-4) اندازه گیری یک سوراخ مخروطی

همانطور که از شکل دیده می شود این روش بر منبای اندازه گیری ارتفاع گلوله هایی با قطرهای متفاوت است که مستقیماً درون مخروط قرار داده شده اند. فاصلۀ مرکز تا مرکز گلوله ها یعنی :

Lm عبارت است از    و     

بنابراین زاوةیه مخروط پیدا می شود برای تعیین یکنواختی مخروط می توان از گلوله سومی استفاده کرد که تقریباً در وسط طول مخروط قرار داده می شود سپس محاصبات فوق دوباره انجام می گیرد( اگر زاویه  بدست آمده از دو گلوله با زاویه  بدست آمده از سه گلوله برابر باشد مخروط یکنواخت است –م)

برای یافتن  در انتهای بزرگ مخروط فرض می شود O رأس زاویه مخروط باشد در این صورت   و    و  مشکلاک عمل این روش بخصوص وقتی که زاویه مخروط کوچک است بیشتر از حالت قبلی می باشد. اثرات تماس گلوله ها و تغییر شکل الاستیک منتج هم برای گلوله ها و هم برای گیج ها موجب تولید خطا در اندازه گیری مقادیر  و  می شود که در نهایت این خطاه موجب محاسبه اشتباه زاویه می گردد لازم به ذکر است که به هیمچ عنوان نباید گلوله ها به داخل مخروط پرت شوند بهتر است آنها را به آرامی و به طور موازی با محور مخروط به داخل مخروط غلطاند رعایت این مسائل و دیگر مشکلات موجود تنهااز طریق تجربه عملی حاصل می گردد.

4-4) تراز دقیق.

همانطور که در فصل 3 در مورد مقایسه گرهای تراز شکل بروکز گفته شد در این وسائل مبنای مقایسه ارتفاع دو راپراتور حساسیت حباب یک تراز می باشند به طور کلی تراز وسیله ای است که برای اندازه گیری زاویه ای مورد استفاده قرار می گیرد و شامل یک لوله ای شیشه ای است که باریختن مایعی در این لوله حبابی از هوا در آن ایجاد شده است حساسیت این نوع ترازها به شعاع لوله حاوی مایع و طول پاةیه تراز بستگی دارد به فرض ترازی طوری درجه بندی شده است که فاصله هر درجه یک از دزجه دیگر  باشد همچنین شعاع لوله تراز R در نظر گرفته می شود. اگر یک انتهای تراز ( و در نتیجه لوله حاوی به مایع ) تحت زوایه  طوری منحرف گردد که حباب به اندازه یک تقسیم از درجه بندی حرکت کند(یعنی به اندازه ) آنگاه   بر حسب رادیان به عنوان مثال اگر فاصلۀ تقسیمات از هم mm5/2 و زاویۀ انحراف 10 ثانیه باشد آنگاه رادیان در نتیجه بنابراین R تقریباً برابر است با5/51 متر با کاربرد این شعاع و طول mm250 ارتفاع x (ارتفاعی که تراز باید بالا برده شود تا حباب mm5/2 حرکت کند) عبارت است از:

رادیان

به همین ترتیب با کاهش طول پایه از mm250 ، حساسیت افزایش می یابد مثلاً اگر از mm250 بهmm125 کاهش یابد هر درجه از تقسیم بندی 006/0 را نشان می دهد. کاربرد اصلی ترازهای دقیق برای اندازه گیری مستقیم بودن و عدم پیچ خوردگی در ریل های ماشین ابزار است (نه برای انمدازه گیری زوایا) این موضوع در فصل شش به طور کامل توضیح داده خواهد شد ولی به طور اجمالی و سطحی می توان گفت که اگر تراز در امتداد ریل در فواصلی به اندازه طول پایه اش ریل را طی کند موقعیت اول تراز به عنوان مبنایی برای اندازه گیری ارتفاع نقاط دیگر در روی ریل خواهد بود. خاطر نشان می شود که دقت یک تراز به نحوۀ تنظیم شیشه حامل مایه نصبت به پایه تراز بستگی دارد. در بیشتر طراحی ها جهت انتباق صحیح شیشه حاوی مایع به هنگام نصب آن در تراز قیدهای خاصی بکار برده می شود . در اندازه گیری های دقیق با تراز بهتر است فرض کنیم که در تنظیم شیشه حاوی مایع مقدار خطا وجود دارد و در نتیجه جهت اطمینان از درستی اندازه گیری دو قرائت را که هر دو را در امتداد یک خط ولی در جهات مختلف قرار دارند بدست آورد( به عبارت دیگر بهتر است توسط تراز به جای یک قرائت دو قرائت از موضوع تحت اندازه گیری انجام شود که در این حالت راستای هر دو قرائت یکی ولی جهات آنها مخالف باشد) میانگین این دو قرائت مقدار صحیح خطا را در تراز بودن سطح تحت اندازه گیری بدست می دهد.

1-4-4) کلینومتر (The Clinometr)

کلینومتر یک حالت خاص از کاربرد ترازهای مایعی است که در آن تراز بر روی یک بدنه قابل چرخش و در داخل یک محفظه قرار دارد و یک سطح بدنه پایه یا تکیه گاه دستگاه را تشکیل می دهد، کاربرد اصلی این وسیله اندازه گیری زاویۀ دو پیشانی مجاور یک قطعه کار است بنابراین به هنگام کار پایه دستگاه روی یک پیشانی قرار داده میشود و بدنۀ قابل چرخش آنقدر حرکت داده می شود تا حباب تراز در مقابل صفر قرار بگیرد.

زاویه چرخش لازم برای رسیدن به این حالت به وسیله یک شاخص ورودی یک درجه بندی زاویه ای نشان داده می شود به همین روش پایه دستگاه را این بار روی پیشانی دوم قرار می دهیم و زاویه چرخش نشان داده شده به وسیله شاخص را می خوانیم زاویه بین دو پیشانی اختلاف بین قرائت های اول و دوم است بسته به نوع دستگاه مورد استفاده می توان تا دقت یک دقیقه مقدار زاویه را بدست آورد.

2-4-4) استانداردهای ترازهای مایعی

استانداردهای مربوط به دقت ، حساسیت، کالیبره کردن، شرایط کار و دقت سطوح نمایش (سطوح نمایش دهندۀ مقدار              ) به وسیله استاندارد انگلیسی 958 شرح داده شده است برای قطعه کارهایی با دقت عمومی حساسیت  بسیار مفید است یعنی جابجایی زاویه ای 10 ثانیه ای باعث حرکت حباب به اندازه یک تقسیم از درجه بندی می گردد.

این مقدار معمولاً mm5/2 است.

5-4) وسایل نوری برای اندازه گیری زاویه ای

برای اندازه گیری اختلاف های زاویه ای کوچک ی: گروه از وسایل نوری موجود اند که اساس کار آنها بر پایه موازی ساختن یک پرتاب نور است.

اگر منبع نور نقطه ای O در کانون ةیک عدسی موازی ساز قرار داده شود پرتو خروجی نور موازی خواهد بود( شکل9-4 قسمت (a) )

شکل 9-4(b) تصویر یک منبع نقطه ای که از روی یک منعکس کننده کج شده انعکاس یافته است.

شکل 9-4(a) منبع نقطه ای نور در صفحه کانونی یک عدسی موازی ساز

حال اگر این پرتو موازی به یک منعکس کننده که بر محور نوری عمود است بتابد پرتو انعکاسی روی خود مسیر نور بازمی گردد و دوباره در کانون جمع می شود اما اگر صفحه انعکاسی به اندازه زاویه کوچک کج شود پرتوهای انعکاسی به اندازه  خواهند چرخید و در نقطه ای روی صفحه ی کانونی به فاصلۀ x ازO (نقطۀ ) جمع می شود. این اثر در شکل 9-4 قسمت b نمایش داده شده است.

اگر پرتو نور از مرکز هندسی لنز مورد بررسی عبور کند (که در این صورت دچار شکست در عدسی نمی شود ) آنگاه می توان دید که که  فاصله کانونی لنز است.

دربارۀ این فرمول نکاتی مهمی وجود دارد کع فوراً آشکار نمی شوند:

1- فاصلۀ بین منعکس کننده و عدسی اثری در فاصلۀ x یعنی فاصلۀ بین منبع نور و تصویر ندارد.

2- برای حصول حساسیت های بالا یعنی بدست آوردن یک مقدار بزرگ از x برای یک انحراف زاویه ای کوچک  فاصله کانونی بلندی لازم است.

3- همچنین فاصۀ عدسی از منعکس کننده بر قرائت x تأثیری ندارد اگر در یک مقدار معلوم از  منعکس کننده بیش از حد عقب برده شود همه پرتوهای انعکاسی به طور کامل به عدسی اصابت نمی کنند و در نتیجه هیچ شکلی تولید نمی شود. بنابراین برای داشتن میدان دید وسیع بهتر است فاصلۀ این  عدسی و منعکس کننده کمترین مقدار ممکن باشد این مطلب به خصوص در مقایسه گرهای نوری فصل 3 بسیار مهم می باشد.

1-5-4) اتوکالیستر ( موازی ساز خودکار- به بخش ضمیمه مراجعه شود-م)

طرح شکل تصویر ی: منبع نوری نقطه ای عملی نیست (همانطور که در بالا شرح داده شد ) برای همین در این وسایل یک جفت سیم به نام سیم هدف در صفحه کانونی عدسی موازی ساز قرار داده می شود که از پشت روشن شده و تصویر آنها شکل می گیرد شکل 10-4 این سیستم نوری را نشان میدهد.

شکل10-4) نمایش سیستم نوری و عدسی چشمی اتوکالیمتر (موازی ساز خودکار) با تنظیم میکرومتر

سیم های تنظیم را طوری حرکت می دهیم که تصویر سیم هدف در بین آنها قرار گیرد پس مقدار نشان داده شده قرائت می گردد

تصویر شکل شده از هدف به یک صفحه منــــعکس کننده برخورد می کند و انعکاس تصویر در نقطه ای روی صفحۀ سیم های هدف (صفحه کانونی9 تشکیل میگردد. سیم ها و تصویرشان به طور همزمان درچشمی دیده می شود. این چشمی شامل یک جفت سیم قابل تنظیم و یک صفحه درجه بندی شده می باشد سیم های تنظیم شونده به وسیلۀ یک میکرومتر جابجا می شوند تا وقتی که تصویر منعکس شده یا تصویر سةیم هدف را در بر گیرند. دقیق ترین درجه بندی که در چشمی می توان خواند  دقیقه می باشد و چون استوانۀ ( شکل10-4) میکرومتر که سیمهای تنظیم شونده را در هر دور  دقیقه حرکت می دهد به شصت قسمت مساوی تقسیم شده بنابراین یک تقسیم بندی از استوانۀ میکرومتر نشان دهندۀ آن است که منعکس کننده به اندازه  ثانیه کج شده است. با داشتن دقت در کار و نصب بدون ازتعاش دستکاه می توان تا دقت  نیز زاویه کج شدن را به دست آورد این دستکاه به طور طبیعی دارای محدوده قرائتی از 10 دقیقه تا 10 متر می باشد به همین دلیل در آزمایش هم راستایی ماشین ابزار یا برای هر اندازه گةیری با مقیاس بزرگ که شامل انحرافات زاویه ای کوچکی است کاربرد این وسیله بسیار باارزش است. در فصل 6 شرح کاملی از کاربرد این وسیله برای این قبیل مقاصد ارائه شده است.

2-5-4) دکور زاویه (The Argle Dekkor) (به بخش ضمیمه مراجعه شود)

در این کاربرد از اصل موازی سازی یک درجه بندی به وسیلۀ منبع نوری روشن می گردد به طوری که این درجه بندی در صفحه کانونی یک عدسی موازی ساز و خارج از میدان چشمی میکروسکوپ باشد. سپس تصویر آن به صورت یک پرتو موازی به یک صفحه منعکس کننده در زیر دستگاه برخورد می کند و تصویر منعکس شده توسط عدسی در کانون جمع می شود به طوری که تصویر در میدان دید چشمی قرار گیرد. تصویر این درجه بندی روشن شده به روی یک درجه بندی ثابت مشابه که عمود بر تصویر روشن شده می باشد قرار می گیرد به این ترتیب مقدار قرائت شده روی تصویر بندی روشن شده در چشمی میزان انحراف زاویه ای محوری عمود  بر محور نوری را نشان می دهد(به عبارت دیگر میزان انحراف منعکس کننده را مشخص می کند-م)

و مقدار قرائت شده روی درجه بندی ثابت انحراف زاویه ای محوری را نشان می دهد که متقابلاً عمود دو محور دیگر است.(یعنی عمود بر محور نوری-م)

به کمک این طرح می توان خطاهای زاویه ای را در دو صفحه بررسی کرد و (یا خیلی مهمتر از این) می توان قرائت مربوط به گیج مرجع و قطعه کار را به طور مشابه در یک صفحه انجام داد و مقدار خطا را در صفحه دیگر قرائت کرد. بنابراین از ایجاد خطاهای زوایه ای ترکیبی جلوگیری می شود.( در شکل 11-4) این سیستم نوری و آنچه که در چشمی دیده می شود نمایش داده شده است.

طرح فیزیکی ساده این دستگاه شامل یک سطح مبنای پرداخت شده و یک منعکس کننده می باشد دیگر اجزاء نوری در درون یک لوله قرار دارند که متصل به پایه ای قابل تنظیم است.

به هنگام استفاده از این دستگاه ابتدا یک گیج مرجع مثلاً یک خط کش سنیوسی یا یک گروه از گیج های زاویه دار (بخش1-2-5-4 را ببینید) را به روی سطح مبنای دستگاه قرار می دهند و دستگاه طوری تنظیم می گردد که روی هر دو درجه یک مقدار قرائت شود. سپس گیج مرجع را برداشته و قطعه کار را جایگزین میکنند و به روی سطحی از قطعه کار که مورد بررسی قرار می گیرد جهت انعکاس بهتر یک راپراتور قرار داده می شود که دارای سطح پرداخت خوبی است. می توان این راپراتور را با نوارهای الاستیکی روی قطعه کار محکم کرد. سپس قطعه کار به آرامی چرخانده می شود تا درجه بندی روشن شده در امتداد درجه بندی ثابت حرکت کند و زمانی که مقدار قرائت شده روی درجه بندی ثابت همان مقداری باشد که در مرحله ی اول به وسیله گیج مرجع قرائت شد قطعه کار دیگر حرکت داده نخواهد شد و میزان خطا در زاویۀ قطعه کار اختلاف دو مقدار خوانده شده ( در مرحله اول و مرحله دوم) روی درجه بندی روشن شده خواهد بود. جهت چک کردن سطوحی که به طور اسمی بر هم عمود اند نیاز به گیج مرجع نیست . کافی است که مثل دفعه قبل روی دو سطح مورد نظر یک راپراتور قرار داده شود و دستگاه تنظیم گردد در این صورت اگر دو سطح کاملاً بر هم عمود باشند در انعکاس از روی هر دو سطح در چشمی دو تصویر از درجه بندی روشن شده دیده می شود که به طور عمودی در راستای هم (به دنبال هم) قرار دارند و قرینه هم هستند. اما اگر این دو سطح بر هم عمود نباشند دو تصویر درجه بندی روشن شده در امتداد هم قرار نخواهند گرفت و فاصلۀ بین آنها مقدار خطای دو گانه( یا به طور ساده تر خطای –م) انحراف از زاویه قائمه است. در شکل(12-4) چشمی دستگاه به هنگام آزمایش تعمد دو سطح قطعه کار نمایش داده شده است. در ابتدای کار با این دستگاه خواندن مقادیر کمی دشوار است ولی یا تمرین بیشتر تصدیق می گردد که این وسیله برای آزمایش زوایای  بسیار سریعتر و دقیقتر است. اگر چه این دستگاه حساسیت اتوکالیمتر را ندارد اما برای دامنۀ وسیعی از اندازه گیریهای زاویه ای در فواصل کوتاه بینهایت مفید است.

شکل(11-4): سیتم نوری کمپراتور زاویه

شکل(12-4) نمای چشمی یک کمپراتور زاویه به هنگام آزمایش سطوح متعامد

به همین دلیل از این وسیله در اتاقهای اندازه گیری و برای کنترل و کیفیت تولیدات استفاده می شود بوسیلۀ آن می توان به طور مستقیم مقادیری از (1) دقیقه تا 50 دقیقه را قرائت کرد همچنین به طور تخمینی می توان مقادیر قرائت شده (1) تا دقت 2/0 دقیقه بدست آورد.

1-2-5-4) گیج های زاویه دار مرکب

در بخش 2-5-4 ذکر گردید که کمپراتور زاویه به مانند دیگر کمپراتورها با یک گیج مرجع تنظیم می گردد همچنین می توان از یک خط کش سنیوسی جهت این کار استفاده کرد اما در سال 1941 شکلهای بسیار مناسبی از گیجهای مرجع یعنی گیجهای زاویه دار مرکب به بازار عرضه شد. به طور ساده این گیجها مکعبهایی هستند که به صورت زوایای دقیقی سخت و پرداخت شده اند و می توان آنها را روی یکدیگر قرار داد. مشابه با راپراتورها می توان آنها را به هم اضافه یا از هم کم کرد. همانطور که در شکل 13-4 نشان داده شده است.

شکل(13-4) اضافه و کم کردن گیجهای زاویه دار مرکب

زوایای به کار رفته به صورت یک تصاعد هندسی با قدر نسبت به 3 مرتب شده اند.

این گیجها 13 تا هستند( به همراه یک بلوک صاف و هموار و همگی دارای زوایای کالیبره شده می باشند)  و به کمک آنها می توان هر زاویه ای بین 0 تا 90 درجه را با نمو 3 ثانیه تشکیل داد. این گیجها ممکن است در ترکیب با یکدیگر به کار روند یا از بلوک صاف و هموار هم شوند.

آنها را با استانداردهایی مشابه با استانداردهای راپراتور می سازند. همگی دارای دقت بالا و خصوصیت به هم فشردگی بوده و کالیبره شده اند. همچنین خواص انعکاسی سطح پرداختشان آنها را بخصوص برای کاربرد در دستگاههای موازی ساز مناسب کرده است.

3-5-4) تلسکوپ هم راستایی

کاربرد عمده این وسیله برای آزمایش دقت همراستایی یا تاقانها، دقت هم راستایی سطوحی که قیدهای مونتاژی بزرگ رویشان قرار می گیرند و دقت هم راستایی قطعه کارهای مشابه می باشد. این دستکاه شامل دو قسمت است: یک بخش موازی ساز و یک تلسکوپ جمع کننده(یا در کانون متمرکز کننده-م)

بدنۀ هر دوی این قسمت ها استوانه ای است وقطعه خارجی آن دقیق می باشد. از آنجا که محور نوری و مکانیکی بر هم منطبق هستند می توان هر قسمت را به طور مستقیم یا به وسیلۀ بوش های دقیق بین دو یاتاقان که به فاصلۀ معینی از هم هستند قرار داد و سپس تصاویر بدست آمده از بخش تلسکوپ را به بخش موازی ساز منتقل کرد.

بخش موازی ساز شامل یک منبع نور و یک کندانسور (جمع کننده) است که در جلوی آن یک شیشۀ مدرج زاویه ای (یا شیشۀ شطرنجی-م) در صفحه کانونةی عدسی موازی ساز نصب شده است این درجه بندی شطرنجی به صورت یک پرتو موازی تصویر می گردد. اکر تلسکوپ در بینهایت تنظیم شود، پرتوهای موازی و درجه بندی زاویه ای به روی خطوط مبنا( یا سیم های متقاتع تلسکوپ در شکل 14-4-م) خواهند افتاد. بدین ترتیب ناهمراستایی زاویه ای در دو صفحه معین می گردد.

قسمت موازی ساز در جلوی عدسی موازی ساز شامل یک شیشه مدرج زاویه دیگری است که دارای دو درجه بندی عمود بر هم می باشد. اگر فاصلۀ کانونی تلسکوپ کوچک شود این تقسیم بندی روی خطوط مبنای تلسکوپ دیده شده و جابجایی خطی مستقیماً اندازه گیری می شود. اما چون درجه بندی نا هم راستایی زاویه ای خیلی دور از کانون است در چشمی تلسکوپ دیده نمی شود. در شکل(14-4) دیاگرامی از واحد موازی ساز و نمایی از چشمی تلسکوپ در دو حالت فوق (اندازه گیری جابجایی و نا هم راستایی زاویه ای ) نشان داده شده است. خاطر نشان می شود که فاصله اثری بر قرائت نا هم راستایی زاویه ای ندارد. چرا که این قرائت ها با کاربرد اصل موازی سازی حاصل شده اند . اما این موضوع در مورد جابجایی خطی درست نیست و تلسکوپ تنها اندازه ظاهری درجه بندةی را برای دیدن به وسیله چشم ، بزرگ می کند. سپس با افزایش فاصله، اندازه درجه بندی جابجایی کاهش می یابد و قابلیت قرائت آن نیز کم می شود بنابراین دقت این قرائت با افزایش فاصله کم می شود.

6-4) تقسیم دایروی

بیشتر تحقیقات پیشین در مورد استانداردهای اندازه گیری به وسیله یک شرکت سوئیسی به نام Societe Genevoise صورت گرفته بود که تا کنون بیشتر استاندارهای خطی بسیار دقیق شامل نخستین نمونه های بین المللی و کپی های آنها را تولید کرده است. این مطلب مسجل شده بود که در ساخت وسایلی با دقت بالا احتیاج به درجه بندیهای مدور دقیقی است  و در راستای این هدف بود که در سال 1865 ماشین های تقسیم مدور ساخته شد. در این زمان روشی برای چک کردن فضایی بین دندانه های حول میز ماشین وجود نداشت و این موضوع به استفاده از ماشین های تقسیم خطی (که جهت ساخت استانداردهای خطی به کار می روند) به شکل یک خط کش سنیوسی برای کالیبره کردن ماشین تقسیم منجر گردید.

به این ترتیب اولین درجه بندی برای تقسیم مدور ساخته شد. از آن به بعد کاربردهای بسیاری برای این قبیل درجه بندیها در ساخت میزهای چرخشی اپتیکی و کله گی های تقسیم اپتیکی بوجود آمد.

1-6-4) نصب درجه بندیهای تقسیم شده شیشه ای :

ساده ترین شکل تقسیم کننده اپتیکی شامل یک درجه بندی شیشه ای است که به روی یک محور سوار می گردد و از طریق یک میکروسکوپ مثل شکل (15-4) دیده می شود. این درجه بندی شیشه ای از پشت  روشن می شود و با قرار گرفتن تصویر آن روی درجه بندی میکروسکوپ به طور مستقیم نسبت به درجه بندی میکروسکوپ در درجه بندی قابل قرائت است. در این قبیل تجهیزات لازم است که دایره تقسیم شده (درجه بندی مدور-م)طوری نصب گردد که بتواند که به نحو صحیحی حول محورش بچرخد. اگر به هنگام چرخش درجه بندی از مرکز خارج گردد در تقسیم مدور خطایی تولید خواهد شد.

شکل(16-4) یک دیسک که دارای خروج از مرکز e است را نشان می دهد که به این منحنی با چرخش دیسک، مرکز دیسک یک دایره به شعاع e رسم میکند.

دیسک در موقعیت اول (شکل (a) 16-4 ) دقیقاً مقابل خط مبناست و مقدار صفر قرائت می گردد در نتیجه میزان خطا صفر می باشد.

حال اگر بخواهیم دیسک زاویۀ  را نشان دهد مرکز دیسک به موقعیت نشان داده شده روی شکل (b) 16-4 می رود بنابراین برای نشان دادن زاویه 90 باید دیسک اندازه  بچرخد (  میزان خطای زاویه ای است-م) بطور مشابه در شکل (c)16-4  برای قرائت  باز هم خطای  ایجاد می گردد ولی این بار برای رسیدن به زاویۀ  دیسک باید به مقداری کمتر از  یعنی  بچرخد.

بنابراین میزان خطا از  می باشد و با رسم نمودار خطا یک منحنی سنیوسی حاصل می گردد. حداکثر خطای زاویه ای (یآ پیک خطای زاویه ای-م) بین هر دو قرائت فوق  است و با توجه به شکل  رادیان. پس اگر دیسک بین  تا  چرخانده شود حداکثر خطای زاوطه ای به وجود آمده  خواهد بود که e خروج از مرکز و R شعاع محدودۀ شرائت هاست. (شعاعی که قرائت ها درآن شعاع به دست می آیند) این قبیل تنظیمات در وسایل اپتیکی نظیر آنچه که  در ابتدای این بخش (بخش 1-6-4) گفته شده قابل کاربردند.

شکل (15-4) اصول میز چرخشی یا کله گی تقسیم اپتیکی

شکل(16-4) (a): قرائت :  خطا         (b): قرائت :  ، خطا     (c):قرائت : خطا

توجه: وقتی که مرکز چرخش و مرکز درجه بندی و خط مبنا روی یک خط قرار بگیرند میزان خطا صفر است.

2-6-4) کالیبره کردن و درجه بندیهای  مدور و وسایل نشانه گذاری:

ساده ترین وسیله برای کالیبره کردن (میزان سازی-م) یک دستگاه نشانه گذاری (مثل یک کله گی تقسیم)

نسبت دادن آن به ی: چند ضلعی دقیق است. یان چند ضلعی یک تکه فولاد سخت شده و محکم می باشد که سطوح انعکاسی آن به دقت پرداخت شده اند و بر تقسیمات انجامش ده بر روی یک دایره کاملاً عمود است.

بزرگ ترین چند ضلعی ساخته شده (برای این کار-م) 72 پیشانی در فواصل اسمی 5 درجه ای دارد. معمولاً یک چند ضلعی 12 ضلعی در فواصل 30 درجه ای برای بیشتر کارها مناسب می باشد.

روش کار بدین صورت است که چند ضلعی روی طرح شانه گذاری قرار داده می شود و با تنظیم یک اتوکامتر از جند ضلعی یا قرائت بدست می آید.

اکنون اگر طرح فوق در فواصل 30 درجه ای ( یعنی  دایره) نشانه گذاری شود دوباره باید قرائت ها به وسیله اتوکاسی متر تکرار گردند. در غیر این صورت اختلاف بین قرائت ها در مرحله اول میزان خطا در نشانه گذاری تقسیم بندی خواهد بود. بطور مشابه اختلاف تمامی قرائت ها در اولین قرائت ها مقدار خطا تقسیم بندی تحت زاویه نهایی می باشند در حالی که خطاهای مربوط به جابه جایی های هر تقسیم بندی به وسیله تفریق بدست می آید.

معمولاً یک قرائت تکراری روی پیشانی اولیه چند ضلعی انجام می شود و هر خطایی که در این قرائت تکراری بدست آید به طور یکنواخت بین جابجایی تقسیمات دیگر توزیع می گردد.

جدول زیر برای یک گروه از قرائت های بدست آمده از آزمایش کله گی تقسیم یک ماشین فرز است که برای تقسیم بندی ساده ای تقسیم شده است در شکل (17-4) نتاج حاصل به صورت گرافیکی بیان شده اند . در این جدول فرض می شود که چند ضلعی کاملاً دقیق می باشد البته نه اینکه مطلقاً دقیق است بلکه تا حد ممکن دقیق می باشد. خطای زاویه ای در هر پیشانی معلوم است پس می توان برای این خطا مقدار مجازی معین کرد.

شکل(14-4) واحد نشان داده شده است. در عدسی چشمی تلسکوپ دیده می شود.

شکل(17-4) نمودار خطای حاصل در تقسیم بندی یک طرح تقسیم شده که دارای یک محور خارج از مرکز است.

3-6-4)کالیبره کردن یک چند ضلعی دقیق :

اگر خطاها در یک چند ضلعی معلوم نباشد (برای کالیبره کردن میزان سازی آن می توان از         استفاده کرد. همانطور که در شکل18-4 نشان داده شده است دواتوکاسی متر برای دو پیشانی مجاور چند ضلعی تنظیم شده اند. اگر  به ترتیب قرائت های حاصل از اتوکاسی مترهای 1 و 2 ،S زاویه بین عمودهای وارد بر صفحات B,A وT زاویه بین دو اتوکاسی متر باشد آنگاه:

یا

اگر تمام چند ضلعی بررسی شود و همه مقادیر S وT و ( ) بدست آیند:

ولی    پس:

با تقسیم این عبارت بر n (تعداد اضلاع چند ضلعی) داریم:

شکل(18-4) نحوه تنظیم دو اتوکاسی متر برای اندازه گیری خطاهای یک چندضلعی دقیق

یا

توسط گروه کاملی از قرائت مقدار به دست می آید و بنابراین می توان مقدار T را معین کرد. این مقدار را می توان به معادلۀ (1) قرار داده و برای هر پیشانی، زاویه پیشانی 1 پیدا کرد. در جدول زیر تمامی محاصبات نشان داده شده است.

بنابراین بدون رجوع به استاندارد زاویه ای می توان چند ضلع را با دقت بالایط کالیبره کرد. البته این روش به این مبناست که دایره یک تابع پیوسته است به عبارت دیگر مجموع تمام مقادیر زوایای چند ضلعی برابر 360 است. این روش برای ما یک استاندارد زوایه ای طبیعی فراهم می کند و توسط آن می توان استانداردهای زاویه ای کاربردی نظیر گیج های زاویه دار مرکب را نگه داری و تعمیر کرد.

(7-4) اندازه گیری تعامد.

بین زوایای گوناگون زاویه ی ویژه ی وجود دارد که احتمالاً به علت اهمیت بیشتر آن اسامی خاصی برای آن پدید آمده است. این زاویه، زوایۀ  می باشد ( عمود- گونیا- قائمه) این زاویه در دستگاه های مختلف اهمیت زیادی دارد به عنوان مثال اگر سوپرت عرضی ماشین تراش به طور عمود بر محور اصلی حرکت نکند به هنگام عملیات پیشانی تراشی سطح صافی ایجاد نخواهد شد یا در یک میکرومتر عمل سنج  اگر محور دستگاه بر تکیه گاهش عمود نباشد اندازه گیری شامل یک خطای کسینوسی خواهد بود در واقع می توان گفت که زاویه قائمه از پیشرفت علم مدرن بوده است و اگر امکان تولید یک زاویه قائمه مورد بررسی قرار گرفت اغلب آزمایش تعامد مهندسی محیط کار ( تعامد از نظر نقطه مهندسی) کافی نیست و وجود یا عدم وجود  متعامد را می توان به سادگی (ظبه طور حدسی) با چشم تشخیص داد. آنچه که بیشتر اوقات مورد نیاز است میزان خطای تعامد( یا میزان انحراف از تعامد) می باشد خطای تعامد را می توان م از طریق اندازه گیری خطی و هم از طریق اندازه گیری زاویه ای در طول مشخص از سطح به دست آورد اما در صورت می توان تجزیه را از یکی به دیگری تبدیل کرد(مثلاً از خطی به زاویه ای و بلعکس)

1-7-4) روش های تمامی اندازه گیری تعامد.

بلوک نشان داده شده در شکل19-4 را در نظر بگیرید.

شکل19-4) آزمایش تعامد به کمک راپراتورها، خطای تعامد در طول L ، عبارت است از  2/1

سطوح مقابل این بلوک موازی هم می باشد می توان این توازی را به سادگی و به کارگیری یک میکرومتر یا یک کمپراتور (بسته به دقت مورد نیاز) چک کرد.

این توازی را می توان با وسایل بسیاری نظیر وسایل سنگ زنی صفحه ای و سنگ زنی موضعی (بسته ب د قت- مورد نیاز) تولید کرد. فرض می شود که بلوک بطور دقیق موازی است ولی چهارگوش نمی باشد مطابق آنچه که در شکل 19-4 نشان داده شده است در کنار بلوک ی: قطعه باریک موازی به طور عمود بر سطح مبنا قرار داده می شود. در دو نقطۀ A و B دو اپراتور قرار میگیرد به نحوی که فاصله بین بلوک و نقطه باریک را پرکنند.

ابعاد این راپراتور ثبت می شود سپس بلوک  چرخانده می شود بطوریکه اینبار بلوک A در بالا قرار می گیرد اگر در حالت بلوک B در پایین قرار گرفت (بطوریکه فاصله بین بلوک و قطعه باریک را پر کند)

بلوک متعامد خواهد بود در غیر این صورت راپراتور دیگری به نام  پیدا می کنیم که این فاصله را پر کند در اینصورت نصف اختلاف اندازه راپراتورهای B و B1 خطای تعامد قطعه کار در فاصله بین دو راپراتور است( نه در کل طول قطعه کار-م) در شکل 20-4 روش دیگری جهت تعیین خطای تعامد نشان داده شده است.

شکل20-4) بکارگیری ساعت اندازه گیری جهت آزمایش تعامد. خطای تعامد در اینجا و در طول L برابر است با  

در این روش از یک ساعت اندازه گیری استفاده می شود برین ترتیب که در دو حالت نشان داده شده در شکل 20-4 دو قرائت از ساعت اندازه گیری بدست می آید. در حالت اول مقدار قرائت شده   و در حالت دوم پس از اینکه قطعه کار  چرخانده شد مقدار قرائت شده  می باشد. نصف تفاوت این قرائت ها، خطای تعامد در طول L است.

1-1-7-4) تصحیح خطای تعامد

مقدار معینی است که اگر به ترتیبی خاص در ابعاد قطعه کار اعمال گردد موجب از بین رفتن خطای تعامد می شود با مراجعه دوباره به شکل 20-4 فرض می شود که اختلاف قرائت های ساعت اندازه گیری در دو حالت A وb mm12/0باشد در این صورت در فاصلۀ بین شاخص ثابت و مرکز اندازه گیری (در طول L) قطعه کار به اندازۀ mm06/0 خارج از تعامد است اما در کل طول قطعه کار خروج از تعامد mm075/0 می باشد.

بنابراین برای تصحیح تعامد باید از ضلع AD مقداری گوه ای شکل به رأس A و تا عمق mm075/0 از قطعه کار تراشیده شود.(شکل 21-4 قسمت (a) ).

همین کار را بروی ضلع BC و از طرف c به طرف B انجام می دهیم بدین ترتیب که حداکثر عمق تراشیده شده در نقطۀ C برابر mm075/0 و حداقل آن در  B برابر mm5 باشد.

شکل21-4) روش صحیح تعامد

همانطور که دیده می شود در نقطۀ D تکراری از قطعه کار در حدود mm5/2 باقی خواهد ماند به این ترتیب خطای تعامد تصحیح می گردد و تنها کافی است که برای موازی بودن ضلع AD با BC AD را به اندازۀ لازم سنگ زد(احتمالاً منظور از سنگ زدن ضلع AD سنگ زدن قطعۀ باقی مانده در نقطه D است تا به موازات ضلع BC قرار بگیرد)

2-7-4) روش های اپتیکی (نوری) برای چک کردن تعامد

در این روش از یک میکسچر (قید) ساده و یک اتوکای متر یا کمپراتور زاویه استفاده می شود این دستگاه به وسیله لابراتوار بین المللی فیزیک طراحی شده است.

1-5) مقدمه :

صحت و دوام بیشتر کالاهای ساخته شده به برقراری نصبت های درست ابعادی بین اجزای مختلف مونتاژی بستگی دارد. این عبارت بدین معنی است که اجزاء باید به روش معینی با هم سازگار شوند. مثلاً برای چرخش یک شکل در یک سوراخ باید بین آنها موجود باشد تا یک لایه نازک روغن بتواند بین آنها قرار گیرد. اما اگر این لقی خیلی زیاد باشد موجب شناور شدن شعاعی ( در راستای شعاع سوراخ-م) شفت کمی گردد. از طرف دیگر در صورت عدم موجود لقی و به طوری که شفت با فشار در سوراخ جا داده شود نیروهای کشسانی تولید می شوند که این دو قطعه را به هم پرس می کنند و اجازه حرکت به شفت نمی دهند در این حالت امکان دارد که سوراخ شکافته شود.

برای رفع این مشکلات باید برای سوراخ و شفت اندازه های کاملاً معینی در نظر گرفته شود. متأسفانه این کار به دو دلیل بسیار خوب امکان پذیر نیست.

1) نمی توان یک قطعه را با اندازه کاملاً معینی ساخت( نمی تواتن خطا را به صفر رساند-م)

2) اگر بر فرض یک قطعه دقیقآً مطابق با همان اندازه مورد نیاز ساخته شود، باز نمی توان آن را دقیقاً اندازه گیری کرد.(خطای اندازه گیری را نمی تواند به صفر رساند-م)

مثلاً در مورد راپراتورها با در نظر گرفتن 888 .S .B ( استاندارد انگلیسی 888) دیده می شود که راپراتورهایی با طول های بیشتر از mm25 تنها تا mm05/0 دقت دارند و اندازه آنها دقیقاً مقدار ذکر شده نیست . مورد دیگری که باید به آن توجه کرد این است که هر چه دقت قطعه افزایش یابد هزینه ساخت آن نیز بالا می رود. به عنوان مثال هزینه ساخت یک قطعه به اندازۀ اسمی 25% میلیمتر کمی بیشتر از هزینه ساخت قطعه ای به اندازه اسمی mm5/0 می باشد. اما ساختن قطعه ای با اندازۀ اسمی mm002/0 هزینۀ بسیار بیشتری نیاز دارد تا ساخت قطعه ای به اندازۀ اسمی mm01/0 بدین ترتیب نمودار هزینه – دقت به صورت نشان داده شده و در شکل 1-5 رسم خواهد شد همانطور که دیده می شود محور هزینه برای این نمودار یک خط مجانب است یعنی دقت 100% بی نهایت هزینه می برد با توجه به توضیحات فوق این سوال پیش می آید که اگر نمی توان قطعه طای دقیق تولید کرد پس چگونه امکان دارد قطعاتی ساخته شوند که با هم سازگار باشند. ( یا با هم فیت شوند-م)

شکل 1-5) نمودار نشان دهندۀ رابطه بین تلراپنس قطعه کار و هزینه آن

برای پاسخ به ای سوال و روف این مشکل سه روش در نظر گرفته می شود که هر کدام در صنعت جایگاه خاص خود را دارد.

1-1-5) ساختن برای سازگاری ( در این فصل کلمات سازگاری، فیت و انتباق متوادف هستند-م)

در این روش ابتدا یک قطعه با دقت لازم و به طور اقتصادی ساخته می شود سپس قطعه عدی به تدریج ماشین کاری می گردد تا زمانی که با قطعه اول به نحوی مناسب فیت شود. این روش برای کارهای تکی و یا محفظه ابزار و غیره که درآنها دو قطعه سریع تعویض خواهند شد بکار می رود. روش ساختن برای سازگاری با مطالب کتاب ارتباط چندانی ندارد. به عبارت دیگر مورد بررسی قرار نمی گیرد-م

2-1-5) مونتاژ اتتخابی :

این روش زمانی به کار می رود که ساخت قطعات با درجه بالایی از دقت به روش ساختن برای سازگاری اقتصادی نباشد. در این مورد روش مونتاژ انتخابی اقتصادی تر است در این روش قطعات اندازه گیری شده و به گروههایی که هر یک شامل قطعاتی با اندازه مشابه و محدودۀ دقیق معینی هستند طبقه بندی می شوند سپس قطعاتی از هر مجموعه که به طور مشابه درجه بندی شده اند مونتاژ می گردد.

مثال خوبی که برای این روش می توان ارائه داد، ساخت بلبرینگ است. یک بلبرینگ به طور کلی شامل یک حلقه داخلی و یک حلقه خارجی است که به وسیلۀ ساچمه های فولادی از هم جدا شده اند هر دو نوع حلقه و همچنین ساچمه ها طوری دسته بندی و مونتاژ می شو ند که شرایط زیر بر قرار باشند:

1- ساچمه های بزرگ در داخل حلقه های کوچک داخلی و حلقه های بزرگ خارجی مونتاژ شوند.

2- ساچمه های متوسط در داخل حلقه های داخلی متوسط و حلطقه های خارجی متوسط یا حلقه های بزرگ داخلی و خارجی یا حلقه های کوچک داخلی و خارجی موتاژ شوند.

3- ساچمه های کوچک در داخل حلقه های داخلی بزرگ و حلقه های خارجی کوچک مونتاژ شوند. معمولاً سیستم مونتاژ انتخابی زمانی بکار می رود که به هنگام خرابی کل مجموعه مونتاژی به عنوان یک سیستم واحد تعوض گردد نه یک جزء از آن.

مثلاً اگر یک ساچمه در یاتاقان بترکد تمام یاتاقان عواض می شود نه یک ساچمه معیوب آن

3-1-5) سیتم های حدی و سازگاری

حتی در تولید تکراری قطعات نیز گاهی نیاز به تغییر اندازه ها می باشد در نتیجه باید تلرانسهای این تغییرات با توجه به شرایط موجود مورد بررسی قرار گرفته و معین گردند.

مثلآً درشفت ها و سوراخها تلرانس ها باید به نحوی باشند که هر شفت به طور صحیح با سوراخ درگیر شده و به اندازه عمر طراحی شده برای سیستم مونتاژی ، کار کند.

در مورد شفت ها و سوراخها معمولاً  سه نوع سازگاری یا فیت موجود است : 1- ( فیت تداخلی که در آن حداقل قطر مجاز شفت بزرگتر از حداکثر قطر مجاز سوراخ است.

2-فیت عبوری که در آن قطر بزرگترین سوراخ مجاز ، بزرگتر از کوچکترین شفت است ولی کوچکترین سوراخ کوچکتر از بزرگترین شفت می باشد.

3- فیت لقی که در آن قطر بزرگترین شفت مجاز، کوچکتر از قطر کوچکترین سوراخ است، این سه نوع فیت در شکل 2-5 نشان داده شده است.

شکل 2-5) روابط ابعادی ممکن بین ةیک سوراخ و یک شفت.

در شکل 2-5 عباراتی به کار برده شده است که تعاریف آنها به صورت زیر می باشد:

1- محدوده اندازه : ماکزیمم و مینیمم اندازه های مجاز یک قطعه محدوده یا حدهای اندازه آن قطعه می باشد .

2- تلرانس: عبارت است از ماکزیمم تغییری مجاز در اندازه ةیک قطعه معین .

3- الوانس ( اضافه مجاز): عبارت است از اختلاف اندازه بین حدهای اندازه دو قطعه لازم به ذکر است الوانس مثبت موجب تولید فیت لقی و الوانس منفی موجب تولید فیت تداخلی می گردد.

هر شرکت تولیدی نةیازمند تعدادی از انواع مختلف فیت ها می باشد از جمله فیت هایی که برای مونتاژ آنها باید از انقباظ یا فشار هیدرولیکی استفاده کرد و فیت هایی که مونتاژ آنها با فشار مکانیکی کوچکی قابل انجام است مثل فیت های روان و فیت های لقی. این قبیل مجموعه ها (مجموعه فیتها ) از دو طرةیق جداگانه قابل تولید هستند.

الف) سیتمی که در آن سوراخ، مبناست در این سیستم اندازه سوراخ در یک مقدار اسمی مشخصی ثابت نگه داشته می شود و مجموعه ای از انواع فیت ها با تغییر در حدود اندازه شفت ها تولید میگردند مثلاً بفرض اینکه سوراخی به اندازۀ  باشد شفت ها می توانند دارای مقادیر زیر باشند:

1- شفت با این قطر موجب فیت تداخلی (انطباق تداخلی) خواهد شد.

3-  شفت با این قطر موجب یک فیت لقی (انطباق لقی) خواهد شد. همانطور که ذکر شد تمام این فیت ها تنها برای یک سوراخ به قطر مشخص فراهم شده اند:

ب) سیستمی که در آن شفت، مبناست. د�